ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ଏବଂ ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ Sureṇu, ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କର ଛୋଟ ଭଉଣୀ, ପରେ Savitṛଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ। ସେ ପରେ Saṃjñā ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି Saṃjñā ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା Vivasvatଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର Manuଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପରେ ଏହି Saṃjñā ଯମ ଏବଂ ଯମୁନା—ଏହି ଦୁଇ ଜୁମା ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ଦେବୀ ଏକ ଘୋଡ଼ାର ଆକୃତି ନେଇ କୁରୁ ଦେଶକୁ ଗଲେ। Savitṛ ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ାର ଆକୃତି ନେଲେ, ତାଙ୍କର ନାକରୁ ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବୀ ଆକାଶରେ Aśvin—Nāsatya ଓ Dasra—ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ: "Vivasvān କେଉଁଠି ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ନାମରେ ପରିଚିତ? ଘୋଡ଼ାର ଆକୃତି ନେଇ ନାକରୁ କିପରି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଆମେ ଏହି ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।" Sūta କହିଲେ: "ଏକ ଦୀର୍ଘ ଅଣ୍ଡ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ର ଭାଙ୍ଗିଲେ, ତାହାର ଭିତର ଭ୍ରୁଣ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି Kaśyapa ଭୟରେ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ। ଅଣ୍ଡ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଲାପରେ, ସେ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରକୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଅଣ୍ଡ ନୁହେଁ, ତୁମେ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ଅଟ, ଓ ପାପବିହୀନ।' ପିତା ସ୍ନେହରୁ କହିଲେ: 'ଅଣ୍ଡରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ନୁହେଁ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏହି ନାମ ଦିଆଗଲା।" "ଯେତେବେଳେ ପିତା କହିଲେ: 'ତୁମେ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ', ଅଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଲାପରେ, ତେଣୁ Vivasvān ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ ନାମରେ ପରିଚିତ।" "ଏବେ ମୁଁ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ Vivasvānଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ କହିବି। ପୂର୍ବରୁ Saṃjñā, Savitṛଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ତିନି ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। Manu, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ Sāvarṇi, ଏବଂ Aśvin Saṃjñାଠୁ; ଏହି ସହିତ Śanaiścara—ସପ୍ତ ଜଣେ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ।" "Vivasvān, ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, Kaśyapa ଓ Dākṣāyaṇīଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା, ମହାଦେବୀ, Vivasvānଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ Sureṇu, ପରେ Saṃjñā ନାମରେ ପରିଚିତ।" "ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ, ଅତ୍ୟଧିକ ତେଜସ୍ବୀ, Saṃjñāଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଥିଲା ମଧ୍ୟ, ସେ ତାଙ୍କର ପତିର ଆକୃତିରେ ଖୁସି ହେଲେନି।" "Āditya ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କ ଆକୃତି, ତାଙ୍କର ତେଜରେ, ବଂଶଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ନିୟମିତ ଥିଲା ଏବଂ ଆକୃତି ମନୋହର ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।" "ପିତା ସ୍ନେହରୁ କହିଥିଲେ: 'ଅଣ୍ଡରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ନୁହେଁ'; Kaśyapa ଅଜ୍ଞାନ ଓ ସ୍ନେହରୁ ତାଙ୍କୁ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ କହିଲେ।" "Vivasvānଙ୍କ ତେଜ ସଦା ଅତ୍ୟଧିକ ଥିଲା, ଯାହା ସହିତ Kaśyapaଙ୍କ ପୁତ୍ର ତିନି ଜଗତକୁ ଜଳାଇଦେଲେ।" "Ravi Saṃjñାଠୁ ତିନି ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଲେ: ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଏବଂ ଏକ କନ୍ୟା, Kālindī।" "Manu, Vivasvatଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର, ପ୍ରଜାପତି ଏବଂ Śrāddha କ୍ରିୟାର ଦେବତା; ପରେ ଯମ ଓ ଯମୀ, ଦୁଇ ଜୁମା ପୁତ୍ର–ପୁତ୍ରୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ।" "ସେଇ ସ୍ଥିର ଆକୃତି ଦେଖି Vivasvat ଅଚେତନ ହେଲେ; ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ସହିପାରିଲେନି, ତେଣୁ Savarṇā ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ।" "ଏହି ମହିଳା ଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସାଙ୍ଗରେ ଭକ୍ତି ଓ ହାତ ମିଳାଇ Saṃjñାକୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ।" "ମୁଁ କଣ କରିବି?" ସେ ପଚାରିଲେ। Saṃjñā ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ତୁମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛ, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବି।" "ତୁମେ ଭୟ ଛାଡି ଏଠି ମୋ ସ୍ଥାନରେ ରୁହିବା; ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଓ ମୋ କନ୍ୟାକୁ ତୁମେ ଦେଖିବା।" "ଏହି ଅପରିଚୟ କଥା କଦାପି ମୋ ପତିଙ୍କୁ ଖୋଲିବା ନୁହେଁ।" ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଁ, ଭୂମିଜ ମହିଳା Saṃjñାକୁ କହିଲେ। "ହେ ଦେବୀ, ଆକାଶକୁ ଧରିଲେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ନୁହେଁ; ମୁଁ ତୁମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାନିବି। ଦେବୀ, ତୁମେ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଉ।" "ଏହି ଅନୁମତି ଦେଇ Saṃjñā ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ଲଜ୍ଜା ଭରି ଗଲେ।" "ପିତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧ ଭରି Saṃjñāକୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ତୁମ ପତିଙ୍କୁ ଫେରିଯାଉ; ତେଜସ୍ବୀଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।'" "ଏଭଳି ପିତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଁ Saṃjñā ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ।" "ପୁନଃ ପତିଙ୍କୁ ଫେରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଲୁଚାଇ ଏକ ଘୋଡ଼ା ଆକୃତି ନେଇ ଉତ୍ତର କୁରୁ ଦେଶକୁ ଗଲେ, ଏଠି ଘାସ ଚାରିଲେ।" "ଦ୍ୱିତୀୟ Saṃjñāଠୁ, ଏହିପରି ବିଚାର କର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜରେ ଭରିଥିଲେ।" "ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପ୍ରଥମ Manu ସମାନ ଥିଲେ; ଏକ Śrutaśravas, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ, ଅନ୍ୟ Śrutakarman।" "Śrutaśravas ହେଉଛି Manu, ଭବିଷ୍ୟତରେ Sāvarṇi ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବେ; Śrutakarman ହେଉଛି ଗ୍ରହ Śanaiścara (ଶନି)।" "ସେ ମନୁ ଭାବେ Sāvarṇi ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଏବଂ Saṃjñā, ଭୂମିଜ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ।" "ସେ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ ପୂର୍ବ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଚାଏଁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଲେ; Manu ଏହି ସବୁ ମାନିଲେ, କିନ୍ତୁ Yama ମାନିଲେନି।" "ସ୍ତ୍ରୀ Saṃjñାଙ୍କୁ ବିପରୀତ ବ୍ୟବହାର କରି, Yama ଅନେକ ଥର ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଠୁ ଡାଟି ପାଇଲେ, ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କ୍ରୋଧ, ଶିଶୁତ୍ୱ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଦୂର୍ଦ୍ଦଶାରେ—" "Yama Saṃjñାକୁ ପାଦ ଦେଇ ଭୟ ଦେଲେ; ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ Savarṇā, ତାଙ୍କ ମା, Yamaକୁ ଶାପ ଦେଲେ।" "‘ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ତେଜସ୍ବୀ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପାଦ ଦେଇ ଭୟ ଦେଲା, ତେଣୁ ଏହି ପାଦ ନିଶ୍ଚୟ ଖସିଯିବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’" "ଏହି ଶାପରେ Yama ମନ ଭୟରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ; Manu, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସହିତ ସବୁ କଥା ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।" "ଏହି ଶାପର ଭୟରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମିତ, ଶିଶୁତ୍ୱ କିମ୍ବା ଭ୍ରମରୁ, ମୁଁ ତୁମ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ।" "ହେ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ମା ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି; ତୁମ ଦୟା ଏହି ବଡ଼ ବିପଦରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ।" "ତାପରେ Vivasvat, ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, Yamaକୁ କହିଲେ: 'ନିଶ୍ଚୟ, ମୋ ପୁତ୍ର, ଏହି ଘଟଣାର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ଅଛି।