ଏହିପରି ଗଭୀର ଓ ପୂନ୍ୟକର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି—ଯେଉଁଠାରେ ମାନ୍ୟତା, ବଂଶାବଳୀ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅର୍ପିତ ଅନ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ, ଶତଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲୋକଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ, ଏହି ପ୍ରଥମ ପିତୃସୃଷ୍ଟିକୁ ଏହି ପରମ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଏପରି, ପିତୃମାନେ ଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନେ ପୁଣି ପିତୃ ଅଟୁଟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଛନ୍ତି। ଯଜ୍ଞକାରୀ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶଧରମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏହି ସବୁ ବିଷୟରେ ଆଗରୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। ଲୋକ, କନ୍ୟା, ପୌତ୍ର, ପୁତ୍ର, ଦାନ, ପବିତ୍ରତା, ତୀର୍ଥ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ଅବିନାଶୀ ଭାବ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ପରିବ୍ରାଜକ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ସଠିକ୍ ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଭାବେ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ବୃହସ୍ପତି କୁହନ୍ତି—ଅଙ୍ଗିରାସ୍ ମହାର୍ଷି ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ଶ୍ରବଣ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କୁହିଥିଲେ; ପିତୃମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ମଞ୍ଚରେ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରିଥିବା ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୃହସ୍ଥ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ। ଶୁଣାଯାଏ, ଏହିଠାରେ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲା; ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାର ଋଷିମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଗାଇଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ପରମାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ; ଏଠି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅବିନାଶୀ ହେବାକୁ ଭୟଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମ ନେଲା। ବୃହସ୍ପତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବାବେଳେ, ପିତୃମାନେଙ୍କର ବଂଶାବଳୀ ଏଭଳି କୁହିଥିଲେ। ବରୁଣଙ୍କ ବିବରଣୀ ଏବେ ଶୁଣ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଋଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ପୁନର୍ବାର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଏହି ରାଜାମାନେ ଓ ବଂଶାବଳୀ, ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ବିଶେଷତା କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ପରେ, ଗୁରୁ ଲୋମହର୍ଷଣ, ଋଷିମାନେଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଦକ୍ଷ, ନିଜକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "ଯେଉଁପରି ମୁଁ ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ସେପରି ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏବେ ମୁଁ ବଂଶାବଳୀ, ରାଜାଙ୍କର ପଦ ଓ ଶକ୍ତି କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ କୁହିବି।" ବରୁଣଙ୍କ ଭାର୍ୟା ସାମୁଦ୍ରୀ, ଯାହାକୁ ଶୁନୋଦେବୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ କଳି ଓ ବୈଦ୍ୟ, ଏବଂ ଏକ କନ୍ୟା ସୁରସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ। କଳିଙ୍କ ପୁଅ ଜୟ ଓ ବିଜୟ ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୈଦ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଘୃଣି ଓ ମୁନି ମଧ୍ୟ ବଳବାନ୍। କିନ୍ତୁ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପରସ୍ପରକୁ ଉପଭୋଗ କରି ନାଶ ପାଇଲେ। କଳି ଦେବତାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ମଦା ଭାବେ ପରିଚିତ। କଳିଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଥିଲେ ତ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରୀ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଭଉଣୀ ନିକୃତି, ଯାହାକୁ ହିଂସା କୁହାଯାଏ। ଏହି ନିକୃତି କଳିଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଅନ୍ୟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ନାକ, ବିଘ୍ନ, ସଦ୍ରମା ଓ ବିଧମା—ଏହି ସମସ୍ତେ ମାନବ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଘ୍ନ ମୁଣ୍ଡହୀନ, ନାକ ଦେହହୀନ, ସଦ୍ରମା ଏକହାତ, ବିଧମା ଏକପା ଭାବେ ପରିଚିତ। ସଦ୍ରମାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଥିଲେ ତାମସୀ, ଯାହାକୁ ପୁତନା କୁହାଯାଏ; ବିଧମାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଥିଲେ ରେବତୀ। ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ହଜାରେ ଥିଲେ। ନାକଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଶକୁନୀ, ବିଘ୍ନଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଅୟୋମୁଖୀ। ଏହି ରକ୍ଷସମାନେ ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଦେଶେ ଦେଶେ ଘୁରୁଥିଲେ। ରେବତୀ ଓ ପୁତନାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ନୈୃତ କୁହାଯାନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ରକ୍ଷସମାନେ ଗ୍ରହ ଭାବେ ବିଶେଷକରି ଶିଶୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଚିତ। ସ୍କନ୍ଦ ତାଙ୍କର ନାୟକ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଏକ ମହାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ଓ ଯୋଗଶିଳ୍ପିନୀ, ସଦା ନିରଲିପ୍ତ ଭାବେ ସମଗ୍ର ଜଗତରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଭାସଙ୍କ (ଅଷ୍ଟମ ବସୁ) ଭାର୍ୟା ହେଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭଲି ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଶିଳ୍ପୀ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା। ଧର୍ମଙ୍କ ପୁଅ ତ୍ୱାଷ୍ଟା, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ହଜାର ଶିଳ୍ପ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ତ୍ୱାଷ୍ଟାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ପ୍ରହ୍ଲାଦୀ, ଯାହାକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ତିନି ଭିନ୍ନ ପରିବାରର ମହିଳା ଓ ତ୍ରିଶିରାସ୍ ମାତା। ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଗୁରୁ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ବିଶ୍ୱକର୍ମମୟ ଭାବେ ପରିଚିତ। ତ୍ୱାଷ୍ଟାଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁରେଣୁ, ଯିଏ ସବିତୃଙ୍କ ଭାର୍ୟା ହେଲେ, ପରେ ସଂଜ୍ଞା ଭାବରେ ପରିଚିତ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ, ସେ ବିବସ୍ବାନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ପୁନି ଯମ ଓ ଯମୁନା ଜୁମା ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଦେବୀ ଏକ ଘୋଡ଼ି ରୂପେ କୁରୁଦେଶକୁ ଗଲେ; ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସବିତୃଙ୍କ ନାସିକା ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ଦୁଇଁଜଣ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ ଦେବୀ ଆକାଶରେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର—ନାସତ୍ୟ ଓ ଦସ୍ର—ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "କାହିଁକି ବିବସ୍ବାନ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ କୁହନ୍ତି? ଏବଂ କେଉଁ ହେତୁରେ ଘୋଡ଼ି ରୂପେ ନାସିକା ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲା? ଏହି ସତ୍ୟ ଆମକୁ ଖୋଲି କୁହନ୍ତୁ।" ସୂତ କହିଲେ: "ଯେତେବେଳେ ଲମ୍ବା ସମୟ ଧରି ରଖାଯାଇଥିବା ଡିମ୍ବକୁ ତ୍ୱାଷ୍ଟା ଭାଗ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ତାହାର ଭିତର ଭ୍ରୂଣ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି କଶ୍ୟପ ଭୟରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଡିମ୍ବ ଦୁଇ ଭାଗ ହେବା ପରେ, ସେ ତ୍ୱାଷ୍ଟାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ଡିମ୍ବ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡ, ହେ ପାପହୀନ।' ପିତା ସ୍ନେହବଶତଃ କହିଲେ, 'ସେ ଡିମ୍ବରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିନାହିଁ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଲା।