ଏକ ସମୟର କଥା, ପିତୃଯଜ୍ଞା ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ମହାନ ଋଷିମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, ଯଦି ଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଏକ ଏକଚକ୍ଷୁ ଲୋକ ଦେଖିଯାଏ, ତେବେ ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଷଷ୍ଟି ଦାତାଙ୍କର ଫଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ । ଏକ ନପୁଂସକ ଲୋକ ଏହି ଫଳର ଶତଗୁଣ ନଷ୍ଟ କରେ, ଏକ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିଥାଏ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫଳକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତି ହଜାର ଦାତାଙ୍କର ଫଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ । ଏହିପରି, ଯଦି ଦାନକାରୀ ମୂର୍ଖ ଥାଏ, ସେ ନିଜ ଦାନର ଶୁଭଫଳ ହରାଇଯାଏ । ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଖାଇଥିବା, କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖୀ ହୋଇ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ । ଚପ୍ପଲ ପିନ୍ଧି ଖାଇଥିବା, କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନ ସହିତ ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦାନ ତାହାକୁ ଭୋଗ କରିବା ଅଧିକାର ଅସୁରପତିଙ୍କୁ ଯାଏ । କୁକୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ କେବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ କୃତ୍ୟ ସ୍ଥଳରେ ତିଳ ଛିଟି ଏକ ସୁରକ୍ଷା ବୃତ୍ତ ବନାଇବା ଉଚିତ୍ । ତିଳ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଦ୍ରବ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ସୁରକ୍ଷା ବୃତ୍ତ କୁକୁରଙ୍କ ପାଇଁ । ଅନ୍ୟପଟେ, ଏକ ବନ୍ଦର ଦୃଷ୍ଟିରେ, କିମ୍ବା ମୁର୍ଗାର ପ୍ରଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଯଦି କୌଣସି ମହିଳା ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାରେ ଛୁଇଁଯାନ୍ତି, କିମ୍ବା କ୍ରୋଧରେ ଦାନ କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଦାନ ହୁଏ, ତେବେ ନ ପିତୃମାନେ, ନ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ ନାହିଁ । ସୁନ୍ଦର ନଦୀତଟ, ଝରଣା, ହ୍ରଦ କିମ୍ବା ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ପିତୃମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ କୌଣସି ଲୋକ କେବେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅପଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା କିମ୍ବା ଭୋଜନ ସମୟରେ ଅନ୍ୟପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯେତେବେଳେ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ରିତିରେ ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେହିପରି ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି । ଅନୁମତି ନାମକ କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଭୂମି, ମୁଠ, କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଚଉକିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏକ ବିବେକଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରାତଃକାଳରେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍; କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ଦିବାବେଳେ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରର ନିୟମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏହି ପ୍ରକାର, ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାଯୋଗ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସେମାନେ ସଦା ପିତୃ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ୍; ସେମାନେ ସଦା ସ୍ଥାନ ଓ କାଳକୁ ଜାଣନ୍ତି । ଏହିପରି, ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚତମ ଯୋଗ ଲାଭ ହୁଏ; ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସଦ୍ଓ ଅସଦ୍ ଦୁଇକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି । ଏହି ଯୋଗ ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ପାଇଁ, ମହାନ କଶ୍ୟପ ଏହାକୁ ଗୁହାରେ ଲୁଚାଇଦେଲେ । ପରେ, ଯୋଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ ସନତ୍କୁମାର ଏହି ମହାନ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ । ଏହି ଧର୍ମ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଋଷିମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ । ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସଦା ଲାଭ କରାଯାଏ । ଏହି ଯୋଗକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ପିତୃଭକ୍ତି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । କାହାକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ୍, କେଉଁ ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦେଉଛି, କେଉଁଠି ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏ, ତୀର୍ଥ ଓ ନଦୀରେ ଦାନ ଦେଲେ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ—ଏହି ସବୁକୁ ସାରାଂଶରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି । ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଯିଏ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିୟମ ଶୁଣି ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ, ସେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇ ଅସ୍ତିକତା ହୀନ ଭାବରେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ିଯାଏ । ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖେ ଓ ବେଦମୟ ଆଶ୍ରମ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ଜିହ୍ବା କାଟେ କିମ୍ବା ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ନରକରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ଯେମାନେ ଯୋଗର ଶତ୍ରୁ, ସେମାନେ ମାଟି ପିଣ୍ଡ ପରି ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ଭୂମି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାରେ ଅଟକି ରହନ୍ତି । ଏହିକାରଣରୁ, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଧର୍ମକୁ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ କରିବା ଉଚିତ୍ । କୌଣସି ଯୋଗିଙ୍କୁ ବିଶେଷକରି ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିନ୍ଦା କଲେ ଲୋକ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ କୀଟ ରୂପେ ଘୁରିଘୁରି ରହିଯାଏ । ଯିଏ ମୋକ୍ଷର କାରଣ ଯୋଗର ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ଶ୍ରୋତା ମଧ୍ୟ ତାହିଁ ଅଂଶୀ ହୁଏ—ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ସମସ୍ତ ନରକ, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକାଯାଇଛି; ଯୋଗପତିମାନେର ନିନ୍ଦା କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ଯିଏ ଯୋଗପତିମାନେର ନିନ୍ଦା ଶୁଣେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ଡୁବି ରହିଯାଏ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ । ମନ, କ୍ରିୟା କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗିଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହାର ଫଳ ଅନ୍ୟଠାରେ, ଏଠି ମଧ୍ୟ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ—ଏହି ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଯିଏ ଅପାର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିନାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମାତ୍ମାକୁ ଲାଭ କରିନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ତାଙ୍କର କର୍ମାନୁସାରେ ତିନି ଲୋକରେ ଘୁରିଘୁରି ରହନ୍ତି । ଯଦିଓ ସେମାନେ ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ତଥାପି ଅନ୍ତର୍ଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ଅଟକି ରହିଯାନ୍ତି । ଯିଏ ଗୁଣ ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ଚବିଶି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଅନ୍ତିମ ପାରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂତତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆତ୍ମାରେ ଲୟ କରାଯାଏ, ସେପରି ଯୋଗଜ୍ଞାନୀ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ଆତ୍ମାରେ ଲୟ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସମସ୍ତରୁ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଶକ୍ତିର ମାର୍ଗରେ ଚଳନ୍ତି ।