ସମସ୍ତ କର୍ମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ ଅନୁଶାସନକୁ ସର୍ବୋପରି ମନ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଯୋଗ ଅନୁଶାସନ କିଏ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ, ଏଥିପାଇଁ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି, ଆପଣ ଧ୍ୟାନଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଜୁଆରି, ମଦପାନ କରୁଥିବା, କ୍ଷୟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ଗୋପାଳକ, ଅପ୍ରସନ୍ନ ଦେହ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଗ୍ରାମ ଦୂତ, ବ୍ୟବସାୟୀ, ଗାୟକ ଓ ବ୍ୟାପାରୀ—ଏମାନେ ଯୋଗ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ଘରକୁ ଜଳାନ୍ତି, ବିଷ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଭାଣ୍ଡରୁ ଖାଆନ୍ତି, ସୋମ ଚୁନାଇଥାନ୍ତି, ସମୁଦ୍ର ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ଚର୍ମ ବ୍ୟବସାୟ କରନ୍ତି, ତେଲ ବ୍ୟାପାର କରନ୍ତି, ନକଲୀ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରନ୍ତି—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ପିତାଙ୍କ ସହିତ ବିବାଦ କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଘରେ ନାରୀ ଅଚରିତ୍ରା, ଶାପିତ, ଚୋର, କଳା କଳା କାମରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ। ମାଛ ଦେଖାଇବା, ପୂଜା ଦିନରେ ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେବା, ବୃତ୍ତିରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ନାସ୍ତିକ, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ନଥିବା—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ପାଗଳ, ନପୁଂସକ, ଅପବାଦ କରନ୍ତି, ଗର୍ଭ ହନ୍ତା, ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ଚିକିତ୍ସକ ଏବଂ ଦୂତ, ଅନ୍ୟ ଜନଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରନ୍ତି—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟ। ବେଦ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା, ନାସ୍ତିକ, ଅକୃତଜ୍ଞ, ବଦନାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ବ୍ୟାପାରୀ, ଅଧର୍ମୀ କାରିଗର, ବିକ୍ରୟ ସମୟରେ ମିଛ କଥା କହିବା, ଏମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଫଳ ଦେଉ ନାହିଁ। ମିଛ କଥାରେ ବସିଥିବା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜାତିକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଲେ ତାହା ଖାଲି ଛାର ସମାନ; କୌଣସି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ଏକ ଆଖି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଷାଠି ଦାତାଙ୍କର ଫଳ ନଷ୍ଟ କରେ, ନପୁଂସକ ଏକ ଶତ ଦାତାଙ୍କର ଫଳ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ଦେଖିଲେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖାଯାଏ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅପବିତ୍ର ରୋଗୀ ହଜାର ଦାତାଙ୍କର ଫଳ ନଷ୍ଟ କରେ। ଏହିପରି ଅବିବେକୀ ଦାତା ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଫଳ ହରାଇଦେଇଥାନ୍ତି; ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଖାଇବା କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଚପ୍ପଲ୍ ପିନ୍ଧି ଖାଇବା କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନ ସହିତ ଦାନ କଲେ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଦାନ ଆସୁର ପତିଙ୍କୁ ଯାଏ। କୁକୁର ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କେବେ ଏହି କ୍ରିୟା ଦେଖିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହିପାଇଁ ତିଳ ଛିଟିଇ ସୁରକ୍ଷା ବୃତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ତିଳ ଦାନବମାନଙ୍କର, ସୁରକ୍ଷା ବୃତ୍ତ କୁକୁରମାନଙ୍କର; ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶୂକର ନଷ୍ଟ କରେ, ପ୍ରେମରେ କୁକୁଡ଼ି ନଷ୍ଟ କରେ। ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, କ୍ରୋଧରେ କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଦାନ କଲେ, ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ ନାହିଁ। ଶୁଭ୍ର ନଦୀ କୂଳ, ଝରଣା, ହ୍ରଦ ଏବଂ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠାରେ ଦାନ କରାଯାଏ, ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ କେବେ ଅଶ୍ରୁ ବହାଇବା ନାହିଁ, ଅପମାନଜନକ କଥା କହିବା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଏକାପରି ଖାଇବା ବେଳେ ଇର୍ଷ୍ୟା ପୋଷଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବାମ ଓରିଆ ପାଠ ଯଥାବିଧି ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ ଧରି କଲେ, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ; ଏଭଳି କଲେ ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଅନୁମତି ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିରେ ନିୟମାନୁସାରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଭୂମିରେ, ଝାଲା ଉପରେ, କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଶୟନରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରଭାତରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ବିକାଳରେ; ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରର ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ, ମହାଯୋଗ ଓ ମହାତେଜ ଧାରଣ କରି, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ଜାଣିଥିବା, ପିତୃପୁରୁଷରୂପେ ସଦା ସମ୍ମାନିତ। ଏହିପରି, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ସଦ୍ ଅସଦ୍ କାର୍ମ ଛାଡ଼ି ଯାଆଯାଏ। ବଳିଦାନ ପାଇଁ, କ୍ରମେ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରି, ଗୁପ୍ତ ଯୋଗକୁ ଗୁହାରେ ଲୁଚାଇଦେଲେ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଅମୃତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗକୁ ତାଣି ନେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗଜ୍ଞାନୀ ସନତ୍କୁମାର ଏହି ମହା ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମକୁ ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହି ଦେବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ; ପିତୃଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା, ପିତୃଭକ୍ତି ରୁଚି ଥିବାମାନେ ସଦା ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଯୋଗକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ, ପିତୃଭକ୍ତି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରୟାସରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପାଇପାରିବେ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ କିଛି ଏଠିରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। କାହାକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ, କିଏକୁ ଦାନ ଦେଲେ ମହାଫଳ ମିଳେ, କାହାଠାରେ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଥାଏ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ନଦୀରେ, କେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଏହି ସମସ୍ତ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଶୁଣି, ଯେଉଁମାନେ ଇର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକା, ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ଓ ବେଦୀୟ ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଜିଭ୍ ଛେଦ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ତାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗବିରୋଧୀ, ସେମାନେ ମାଟି ଗଠା ସମାନ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଆନ୍ତି ଓ ଭୂମି ଅବଧି ରହନ୍ତି; ଏହିପରି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଧର୍ମ ସଦା ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ଉଚିତ। କେବେ ଅପବାଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ଯୋଗୀମାନେ; ଅପବାଦ କରିଲେ, ପୁଣି ଜନ୍ମରେ କୀଟ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗକୁ ଅପବାଦ କରନ୍ତି, ଯାହା ଧ୍ୟାନୀମାନେ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏହା ଶୁଣିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।