ଏକ ସମୟର କଥା, ବୃହସ୍ପତି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେ କହିଲେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତିଳ ସହିତ ଗୁଡ଼ କିମ୍ବା ମଧୁ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଦାନ ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ। ଦାନ କରିବାବେଳେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଦେବତା ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ବୃହସ୍ପତି ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପଙ୍କ୍ତି ପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ଶାସ୍ତ୍ର ଭାଷ୍ୟର ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ଵ୍ୟାକରଣରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପୁରାଣ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର, ତିନି ନାଚିକେତା ଅଗ୍ନି, ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନି, ତ୍ରିସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଓ ଷଡ଼ଙ୍ଗ ବେଦ ଜାଣିଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନନୀର ପୁତ୍ର, ଚାନ୍ଦୋଗ୍ୟ ଚାନ୍ତକ, ସାମ ବେଦର ପ୍ରଧାନ ଗାୟକ, ଏବଂ ତୀର୍ଥରେ ବ୍ରତ କରିଛନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଧାନ ேଦିକ ଯଜ୍ଞରେ ଅବଭୃଥ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସଦା ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ଏକାଗ୍ର; ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ଶାନ୍ତି ଉପରେ ଏକାଗ୍ର, ଓ ଦଶ ପ୍ରକାର ଉତ୍ତମ କର୍ମରେ ନିରତ—ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯାହା ଦାନ କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ; ଏମାନେ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୋଗ ଓ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ନିରତ, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଆଦରଣୀୟ। ଏମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଆଶ୍ରମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତା ଓ ପିତୃ ଦାନରେ ଉତ୍ତମ। ଏମାନେ ଆଦର କରିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ଆଦର କରିଲେ, ଶୁଦ୍ଧର ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୁଭର ଶୁଭ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତ କର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି କହାଯାଏ। ବୃହସ୍ପତି ଏବେ ଅଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ଜୁଆରି, ମଦ୍ୟପ, କ୍ଷୟରୋଗୀ, ଗୋପାଳକ, ଦୁର୍ବଦନ୍ଧ, ଗ୍ରାମ ଦୂତ, ବ୍ୟବସାୟୀ, ଗାୟକ, ବ୍ୟାପାରୀ; ଘର ଜଳାଇଥିବା, ବିଷ ଦେଇଥିବା, ସାଧାରଣ ପାତ୍ରରେ ଖାଇଥିବା, ସୋମ ବେଚିଥିବା, ସାଗର ଯାତ୍ରୀ, ଚର୍ମ ବ୍ୟବସାୟୀ, ତେଲ ବେପାରୀ, ନକଲ ଦ୍ରବ୍ୟ ତିଆରି କରିଥିବା; ପିତା ସହ ବିବାଦ କରିଥିବା, ଅଶୀଳା ଜନନୀ ଥିବା, ଶାପିତ, ଚୋର, କଳା କାମ କରିଥିବା; ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଦେଖାଉଥିବା, ଉତ୍ସବ ଦିନରେ ନିଷିଦ୍ଧ କାମ କରିଥିବା, ମିତ୍ରଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥିବା, ବୃତ୍ତି ଭିକ୍ଷୁକ, ନାସ୍ତିକ, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଶୂନ୍ୟ; ପ୍ରମାଦୀ, ନପୁଂସକ, ନିନ୍ଦକ, ଗର୍ଭ ହତ୍ୟାକାରୀ, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଭୋଗ କରିଥିବା, ଚିକିତ୍ସକ, ଦୂତ, ପରପତ୍ନୀ ଭୋଗ କରିଥିବା; ବେଦ, ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା ବେଚିଥିବା, ନାସ୍ତିକ, ଅକୃତଜ୍ଞ, ନିନ୍ଦକ—ଏମାନେ ଅଯୋଗ୍ୟ। ବ୍ୟାପାରୀକୁ ଦାନ କଲେ କିଛି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ; ଜମା ଦେଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୋରି କରିଥିବା, ଜୁଆରି, ବେଦ ନିନ୍ଦକକୁ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ବ୍ୟାପାରୀ, ଧର୍ମ ଶୂନ୍ୟ କଳାକାର, କିଣିବାବେଳେ ଦ୍ରବ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରି, ବେଚିବାବେଳେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିବା, ମିଥ୍ୟା ରହୁଥିବା, ପୁନଃ ବ୍ୟାପାରୀ—ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ। ପୁନଃ ବିବାହିତ ଦ୍ୱିଜକୁ ଦାନ କଲେ ଫଳ ଭସ୍ମ ସମାନ ହୁଏ। ଏକ ଆଖି ଥିବା ଲୋକ ଷଷ୍ଟି ଦାତାଙ୍କର ଫଳ ନଷ୍ଟ କରେ, ନପୁଂସକ ଏକ ଶତ ଦାତାଙ୍କର, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ଦେଖିଲେ ଯାଏଁ, ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗୀ ଏକ ହଜାର ଦାତାଙ୍କର ଫଳ ନଷ୍ଟ କରେ। ତେଣୁ ଦାନକାରୀ ମୂଢ଼ ହେଲେ ଫଳ ହାରାଇଯାଏ; ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଖାଇଲେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ହାରାଇଯାଏ। ପାଉଁ ଚପ୍ପଲ୍ ପିନ୍ଧି ଖାଇଲେ, ଅସମ୍ମାନରେ ଦାନ କଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଅସୁରଙ୍କ ପାଇଁ ଯାଏ। କୁକୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ୱେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତିଳ ଦିଆଯାଇ ଏକ ରକ୍ଷା ଚକ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ତିଳ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର, ରକ୍ଷା ଚକ୍ର କୁକୁରଙ୍କର; ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଶୁକର ନଷ୍ଟ କରେ, ପ୍ରଭାବ ଦେଇ କୁକୁଟ ନଷ୍ଟ କରେ। ରଜସ୍ୱଳା ମହିଳା ସଂସ୍ପର୍ଶ କଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଦାନ କଲେ, ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଦାନ କଲେ, ଦେବତା ଓ ପିତୃ ଖୁସି ହୁଏ ନାହିଁ, ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ ନାହିଁ। ସୁନ୍ଦର ନଦୀ କୂଳ, ଝରଣା, ହ୍ରଦ, ଏବଂ ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବେଳେ କେବେ ଅଶ୍ରୁ ପତିବା, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କଥା କହିବା, କିମ୍ବା ଖାଇବା ବେଳେ ଇର୍ଷ୍ୟା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବାମ ହାତରେ ଦର୍ଭା ଧରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବାମ ପକ୍ଷ ବିଧି କଲେ, ପିତୃମାନେ ଏକା ଭଳି ଖୁସି ହୁଏ। ଅନୁମତି ବିଧିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ, ଖଳି କୁଲା କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଚଟାଇ ଉପରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ନିପୁଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପୂର୍ବାହ୍ନରେ, କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଅପରାହ୍ନରେ କରିବା ଉଚିତ; ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ମହାଯୋଗ ଓ ଶକ୍ତିରେ ନିରତ, ସଦା ପିତୃମାନେ ଭଳି ଆଦର କରିବା ଉଚିତ, ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟ ଜ୍ଞାନ ରଖି। ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ମିଳେ; ଧ୍ୟାନ କରି ଏମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି, ଶୁଭ ଅଶୁଭ କର୍ମ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପ ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରି ଗୁପ୍ତ ଯୋଗ ଗୁହାରେ ଲୁଚାଇ ଦେଲେ। ଗୁପ୍ତ ଅମୃତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଗୀ ସନତ୍କୁମାର ଏହି ମହା ଓ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ; ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ପିତୃଭକ୍ତମାନେ ସଦା ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଯୋଗକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ, ପିତୃଭକ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି; ଏହାରେ ସମସ୍ତ ଲାଭ ନିଶ୍ଚିତ।