ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ଏବଂ ସିଦ୍ଧମନ୍ଦଳୀ, ସଦା ଖେଳ, ଆକାଶ ଯାନ ଓ ଦୃଢ଼ ପିତୃଭକ୍ତି ସହିତ ସେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ପିତୃପୂଜା ନିୟମିତ ଭାବେ ହୁଏ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ଯେଉଁଜଣେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଭାବେ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ଲୋକ ନିଜେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି । ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପିତୃମାନେ ଦେବତା ଭାବେ ବିଶେଷ ପୂଜିତ, ଏହିଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସଦା ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ମନେ କରନ୍ତି; ଏହିଠାରେ କୃତ ପୂଜା ଅକ୍ଷୟ ମନାଯାଏ । ଏହିଠାରୁ ପିତୃମାନେ ସଦା ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଉତ୍କଟ ଭାବେ ଚାହାନ୍ତି; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: "ଏବେ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଯମ ଶିବଙ୍କୁ (ଶଶବିନ୍ଦୁ) ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଏଠାରେ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି । ଯେଉଁଜଣେ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି ନିୟମିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ଅନେକ ପୁଅ ପାଆନ୍ତି ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶିତଳ ଚନ୍ଦ୍ର ତଳେ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସନ୍ତାନ କାମନା କରୁଥିବା ଲୋକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି; ଆଉ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦୁଷ୍କର୍ମୀ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏ । ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଜମି, କନ୍ୟା, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ; ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥାନ୍ତି । ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ମିଳେ; ଆଶ୍ଳେଷା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପିତୃପୂଜା କଲେ ବିର ଭାବର ସନ୍ତାନ ମିଳେ । ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିବା ଲୋକ ନିଜ କୁଳରେ ପ୍ରଥମ ହୁଅନ୍ତି; ଫଲ୍ଗୁନୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ । ଉତ୍ତରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣ ଓ ପୁଅ ସହିତ କଲେ, ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ମିଳେ; ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ ସେ କୁଳର ମୁଖ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି । ଚିତ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ସୁନ୍ଦର ପୁଅ ଦେଖିବେ; ସ୍ୱାତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ପଣ୍ଡିତମାନେଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମିଳେ । ଯେଉଁଠି ପୁଅ ଇଚ୍ଛା କରିବେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଵିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କରିବା ଉଚିତ; ଅନୁରାଧା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ସମୃଦ୍ଧି ଚକ୍ର ଚାଲିଯାଏ । ଯେଉଁଜଣେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ, ସେ ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଆନ୍ତି; ମୂଳ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଳେ; ଆଷାଢ଼ା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ଲଭ୍ୟ । ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ଓ ଶ୍ରବଣା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ଦୁଃଖ ଦୂରିତ ହୁଏ; ଶ୍ରବଣା ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି । ଧନିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ବହୁତ ଧନ ଓ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ମିଳେ; ଅଭିଜିତ୍ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ଅଜାବିକ ମାର୍ଗର ଫଳ ମିଳେ । ବାରୁଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଔଷଧ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତତା ଲଭ୍ୟ; ପୂର୍ବ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦାରେ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜାବିକ ମାର୍ଗର ଫଳ ମିଳେ । ଉତ୍ତରା ନକ୍ଷତ୍ରମାନେରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ହଜାର ଗାଈ ମିଳେ; ରେବତୀରେ ବିବିଧ ଧନ, ଅଶ୍ୱିନୀରେ ଘୋଡ଼ା, ଭରଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପରମ ଆୟୁ ମିଳେ । ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଶଶବିନ୍ଦୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଲାଭ କରି, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧିର ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ । ଏପରି ବିଭିନ୍ନ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ଫଳ ଏଠି ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । ଏଠାରେ ଏକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ, ଯାହା ନାମ 'ନକ୍ଷତ୍ରାନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା' । ଏହିପରେ ଶମ୍ୟୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍, ଅଳ୍ପ ଦାନ ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ; କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କିମ୍ବା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଫଳ କେଉଁଠି ମିଳେ?" ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: "ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାଳରେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ଯେଉଁ ଦାନ ଉଚିତ ମନେ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଫଳ ବିଷୟରେ ଶୁଣ । ତିଳ, ଚାଉଳ, ଯବ, କଳା ଉଡ଼ଦ, ପାଣି, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପିତୃମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ମାଛ ଦେଇ ଦୁଇ ମାସ, ହରିଣ ମାଂସ ଦେଇ ତିନି ମାସ, ଶଶକ ଦେଇ ଚାରି ମାସ, ପକ୍ଷୀ ମାଂସ ଦେଇ ପାଞ୍ଚ ମାସ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି । ବନ ଶୁଅର ଦେଇ ଛଅ ମାସ, ଛାଗ ଦେଇ ସାତ ମାସ, ଟିଟିରା (ତିତିରା) ଦେଇ ଆଠ ମାସ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ରୁରୁ ମୃଗ ଦେଇ ନଅ ମାସ, ନୀଳଗାଈ ମାଂସ ଦେଇ ଦଶ ମାସ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି । କଛୁଆ ଦେଇ ଏଗାର ମାସ, ଏବଂ ଗାଈର ମାଂସ ଦେଇ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି । ଗାଈର ଦୁଧରେ ରନ୍ଧା ଚାଉଳ, ମଧ, ଘୃତ ଓ ବଧ୍ରୀଣସ ମାଂସ ଦେଇ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି । ଅନନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ପିତୃପକ୍ଷର ଅବସାନରେ ଛୁରିମାଛ, କଳାଛାଗ ଓ ଗୋଧିକ ଦାନ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ମନାଯାଏ । ଏ ବିଷୟରେ ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପିତୃଗାନ ଗାଉଥିଲେ; ଏବେ ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କହିବି, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ ।" "ଆମ ବଂଶରେ ଏଉଁପରି ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଉ, ଯେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉ, ମଧ ଓ ଘୃତ ସହିତ ଚାଉଳ ଦେଉ, କିମ୍ବା ହାତୀର ଛାୟାରେ ଦାନ କରୁ । ଛାଗ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାଂସ ଦେଇ, ବର୍ଷା ଋତୁ କିମ୍ବା ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଦାନ କଲେ ଅନେକ ପୁଅ ଲାଭ କରିବେ; ଯଦିଓ କେବଳ ଜଣେ ଗୟାକୁ ଯାଏ, କିମ୍ବା ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗନା ସହ ବିବାହ କରେ, କିମ୍ବା ନୀଳଗାଈକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ ।" ତାପରେ ଶମ୍ୟୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ପିତା, ଗୟା ଓ ଅନ୍ୟ ପୂଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରର ଫଳ କ'ଣ? ଏବଂ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ କେଉଁ ମେରିଟ ମିଳେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହ ।" ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: "ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଜପ, ହୋମ ଓ ତପସ୍ୟା ଅକ୍ଷୟ ମନାଯାଏ; ସେଠି ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସବୁ ଅମର ଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଗୌରୀରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁଅ ୨୧ ପିଢ଼ିକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ସେ ମାମାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ପବିତ୍ର କରେ—ଏହି ତାଙ୍କ ଫଳ ।