ଏକ ସମୟର କଥା, ପିତୃପୂଜା ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମୁନିମାନେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ଛଠ ତାରିଖରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ୟତା ଦେଉଥିଲେ। ଯିଏ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ମହାଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ ଓ ଗଣମାନ୍ୟର ସ୍ୱାମୀ ହୁଏ। ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ। ନବମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଧନ ଓ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନସଂଗିନୀ ମିଳେ; ଦଶମୀ ତିଥିରେ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଓ ପାପ ନାଶ ପାଇଯାଏ। ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପରମ ଦାନ ଓ ଅବିରତ ସ୍ୱାମ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ରାଜ୍ୟ, ବିଜୟ ଓ ଧନ ମିଳେ; ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ କଲେ ସନ୍ତାନ, ବୁଦ୍ଧି, ଗୋଧନ, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱାଧୀନତା, ଉତ୍ତମ ଆହାର, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଯୁବକମାନେ ଅକାଳେ ଚଳିଯାନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ବିଶେଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ଅନୁକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥିବା କିମ୍ବା ଯମଜ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ଯିଏ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏହି ମହାପୌଷ୍ଟିକ ସୋମା ହବି ଦେଇଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରି ଅନନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ। ଏହିପରି ପୌଷ୍ଟିକ ହବି ଦ୍ୱାରା ସୋମ ଦେବତା ତିନି ଲୋକକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶ୍ରୁତି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ନୈବେଦ୍ୟ, ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ, ଗୀତ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଖେଳ, ବିମାନ ଓ ଅଟୁଟ ପିତୃଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଯିଏ ପିତୃମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ଓ ପିତୃମାନେ ସେଉଁଠି ସକ୍ଷାତ୍ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରର ଦେବତା ଥିବାରୁ, ଏହି ଦିନ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବିଶେଷ କରି ଏହି ଦିନେ ପିତୃକର୍ମ କରନ୍ତି। ଏହିକାରଣରୁ ପିତୃମାନେ ସଦା ମଘା ଆଶା କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚତମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: "ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ, ଯାହା ଯମ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ, ତାହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବି। ଯିଏ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ପୁତ୍ରବାନ୍ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ସନ୍ତାନ ଚାହେଁ, ସେ ଶିତଳ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶରେ କ୍ରୂର କର୍ମ ଥିଲେ ଆର୍ଦ୍ରାରେ କରିବା ଉଚିତ। ପୁନର୍ବସୁରେ କଲେ ଭୂମି, କନ୍ୟା, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରର ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ। ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ତୃପ୍ତି ମିଳେ; ଆଶ୍ଲେଷାରେ କଲେ ବୀର ପୁତ୍ର ଲାଭ ହୁଏ। ମଘାରେ କଲେ କୁଳରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୁଏ; ଫଲ୍ଗୁନୀରେ କଲେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଉତ୍ତରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପ୍ରଧାନ ଚରିତ୍ର ଓ ପୁତ୍ର ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ହୁଏ; ହସ୍ତାରେ ପିତୃତୃପ୍ତି ଦେଇଲେ ପ୍ରମୁଖ ହୁଏ। ଚିତ୍ରାରେ କଲେ ରୂପବାନ୍ ପୁତ୍ର ଦେଖିବେ; ସ୍ୱାତୀରେ କଲେ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ସଂଗ ମିଳେ।" "ଯିଏ ପୁତ୍ର ଆଶା କରେ, ସେ ବିଶାଖାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର; ଅନୁରାଧାରେ କଲେ ଧନ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ଚକ୍ର ଚାଲିଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଜ୍ୟେଷ୍ଠାରେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ଅଧିପତ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ମୂଳରେ ଆରୋଗ୍ୟ ଚାହିଁଥିଲେ କରିବା ଉଚିତ; ଆଷାଢ଼ରେ କଲେ ମହାନ ଖ୍ୟାତି ମିଳେ। ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ଓ ଶ୍ରବଣରେ କଲେ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଶ୍ରବଣରେ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚତମ ପଦ ମିଳେ। ଧନିଷ୍ଠାରେ ଅଧିକ ଧନ ଓ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ମିଳେ; ଅଭିଜିତରେ କଲେ ଅଜାବିକ ମାର୍ଗର ଫଳ ମିଳେ। ବାରୁଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କଲେ ଚିକିତ୍ସାରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ମିଳେ; ପୂର୍ବା ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦାରେ ଅଜାବିକ ଫଳ ମିଳେ। ଉତ୍ତରା ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ କଲେ ହଜାର ଗୋଧନ ମିଳେ; ରେବତୀରେ ବିଭିନ୍ନ ଧନ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀରେ ଘୋଡ଼ା ମିଳେ; ଭରଣୀରେ କଲେ ଉତ୍ତମ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି ଶଶବିନ୍ଦୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ।" ଏହିପରି ନକ୍ଷତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ବିବର୍ଣ୍ଣ କରି ବାୟୁ ପୁରାଣର 'ନକ୍ଷତ୍ର ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ' ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ବେଳେ ଶମ୍ୟୁ ପଚାରିଲେ: "ହେ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଳ୍ପ ଦାନ ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଉପକୃତିକର, କିନ୍ତୁ କ'ଣ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ କିମ୍ବା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଫଳ ମିଳେ?" ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ: "ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ ଯାହାଯାହା ଦେବାକୁ କହିଛନ୍ତି ଓ ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ।" "ତିଳ, ଚାଉଳ, ଯବ, କଳା ଉଡ଼ଦ, ପାଣି, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦେଇଲେ ପିତୃମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ମାଛ ଦେଇଲେ ଦୁଇ ମାସ, ହରିଣ ମାଂସ ଦେଇଲେ ତିନି ମାସ, ଶଶକ ଦେଇଲେ ଚାରି ମାସ, ପକ୍ଷୀ ଦେଇଲେ ପାଞ୍ଚ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବନ ଶୁଆର ଦେଇଲେ ଛଅ ମାସ, ଛାଗ ଦେଇଲେ ସାତ ମାସ, ଟିଟିରା ଦେଇଲେ ଆଠ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ରହେ। ରୁରୁ ହରିଣ ଦେଇଲେ ନଅ ମାସ, ବନ ଗାଈ ମାଂସ ଦେଇଲେ ଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ରହେ। କଛୁଆ ଦେଇଲେ ଏଗାର ମାସ, ଗାଈର ମାଂସ ଦେଇଲେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଚାଉଳ କ୍ଷୀର, ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ବଦ୍ରୀଣସ ମାଂସ ଦେଇଲେ ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ରହେ।