ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, ଏହି ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାଂଧିତ, ମେଦିନୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ସେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଧାରଣ କରିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ବସୁଧା ବି କୁହାଯାଏ। ଏହି ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ, ଯେତେବେଳେ କନ୍ୟାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଲେ, ସେହିବେଳେ ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ବିଶାଳ, ଭାଗ ଭାଗ ହୋଇଥିବା, ଚମତ୍କାର ଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ନଗର ରହିଛି, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେହି ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ରାଜା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହେଲେ ବୈନ୍ୟ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶୁଭ ଭ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଣାମ କରିବେ, କାରଣ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଂଶଜ ଓ ନିତ୍ୟ। ମହାନ୍ ଯଶ ଚାହୁଁଥିବା ଶୁଭ ରାଜାମାନେ, ପ୍ରଥୁ ବୈନ୍ୟଙ୍କୁ କଦାପି ଅବହେଳା କରିବେ ନାହିଁ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ, କାରଣ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତା। ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ସଂଘର୍ଷକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯଶ ଲାଭ କରେ। ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ରାଜର୍ଷି ପ୍ରଥୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସେ ବୈଶ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଜୀବିକା ଦାତା ଓ ମହାନ୍ ଯଶସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ଏହି ବିଶେଷ ବଛ୍ଛା, ଦୁହାଳି, ଦୁଧ ଓ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ନିୟମିତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ଆଦିରେ, ବ୍ରହ୍ମା ମହାତ୍ମା, ବାୟୁଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା କରି, ପୃଥିବୀର ଉପରି ଥିବା ବିଜକୁ ଦୁଧ ଭାବେ ଦୋହନ କରିଥିଲେ। ପୁନି, ପ୍ରାଚୀନ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମକୁ ଦୁହାଳି କରି ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରାଯାଇଥିଲା। ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ମନୁ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ନିଜେ ବଛ୍ଛା ହୋଇ, ପୃଥିବୀକୁ ଚାଷ ଦିଆଯାଏଥିବା ଦୁଧ ଭାବେ ଦୋହନ କରିଥିଲେ। ଉତ୍ତମ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ଦେବଭୁଜ ଦେବତା, ଉତ୍ତମ ମନୁଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା ଓ ଅନୁତ୍ତମଙ୍କୁ ଦୁହାଳି କରି, ପୃଥିବୀକୁ ସମସ୍ତ ଚାଷ ପାଇଁ ଦୋହନ କରିଥିଲେ। ପୁନି, ପଞ୍ଚମ ତାମସ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ, ବଳବନ୍ଧୁ ତାମସଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା କରି ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରିଥିଲେ। ଚାରିଷ୍ଣବ ଦେବଙ୍କର ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଲାବେଳେ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ଚାରିଷ୍ଣବଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା କରି ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରିଥିଲେ। ପୁନି, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିଲେ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ଚାକ୍ଷୁଷଙ୍କୁ ବଛ୍ଛା କରି ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରିଥିଲେ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ୱନ୍ତର ଶେଷ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆଗମନ ପରେ, ବୈନ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ମୁଁ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ଏପରି ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତରଗୁଡ଼ିକରେ ଦେବତାମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୀବମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ମନ୍ୱନ୍ତରମାନେ, ସବୁଠି ଦେବମାନେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ପ୍ରଥୁଙ୍କର ବଂଶ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶୁଣ। ପ୍ରଥୁଙ୍କର ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ—ଅନ୍ତର୍ଧାନ ଓ ପାଳିନ। ଅନ୍ତର୍ଧାନଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଓ ହବିର୍ଧାନ ନାମକ ସନ୍ତାନ ହେଲେ। ହବିର୍ଧାନ ଓ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଧିଷଣାଙ୍କଠାରୁ ଛଅ ପୁଅ ହେଲେ: ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ୍, ଶୁକ୍ର, ଗୟା, କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରଜ ଓ ଅଜିନ। ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ୍, ମହାପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ଓ ପ୍ରଜାପତି, ଭୂମିରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା। ତାଙ୍କର କୁଶ ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ୍ ବୋଲି ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ସେ ରାଜା ସମୁଦ୍ର ତନୟା ସବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ମହା ଅନ୍ଧକାର ପାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ସବର୍ଣ୍ଣାଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ୍ଙ୍କୁ ଦଶ ପୁଅ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଚେତସ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମମୟ ଚରିତ୍ରରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ପ୍ରଚେତସମାନେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ପୃଥିବୀରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଅଅବରୋଧ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ବଢ଼ିଗଲା, ଫଳରୂପେ ଜୀବମାନେ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମନ୍ୱନ୍ତର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ବାୟୁ ଅବରୋଧିତ ହୋଇ, ଗଛମାନେ ଆକାଶକୁ ଆବରଣ କରିଥିଲେ, ଏହିପରି ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚଳିତ ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ପ୍ରଚେତସମାନେ ରୋଷେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ। ବାୟୁ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଉଖାଡ଼ି ଶୁଖାଇଦେଲା, ଅଗ୍ନି ତାହାକୁ ଦହିଦେଲା, ଏପରି ଭାବେ ଗଛମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଗଛମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ଦେଖି, କେବଳ କିଛି ଶାଖା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା, ସେବେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ପ୍ରଚେତସଙ୍କୁ ଆସି କହିଲେ। ବିଶ୍ୱର ଭଲ ପାଇଁ ଏହି ଫଳ ଦେଖି, ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ୍ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜମାନେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ କହିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ପୁନି ଗଛ ହେବ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଶାନ୍ତ ହେଉ। ଏହି ମହିଳା, ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ୍ୟବାନ୍ ରତ୍ନ। ମୁଁ ଜାଣି ଏହାକୁ ଗାଈମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳନ କରିଛି, ତାଙ୍କ ନାମ ମାରିଷା, ସେ ଗଛମାନଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଗଠିତ। ଏହି ମାରିଷା, ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ପାଳନାଧୀନ, ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମ ଶକ୍ତିର ଅର୍ଦ୍ଧ ଓ ମୋର ଅର୍ଦ୍ଧ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ମାରିଷାଠାରୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିବେ—ସେ ହେଲେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି। ସେ, ତୁମ ତାପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଅଗ୍ନି ପରି, ପୃଥିବୀରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ। ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ପ୍ରଚେତସମାନେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ନିଗ୍ରହ କରି, ମାରିଷାଙ୍କୁ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିରେ, ଦଶ ପ୍ରଚେତସ ଓ ମାରିଷାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲେ—ସେ ହେଲେ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ।