ଏକ ସମୟର କଥା, ପିତୃପୂଜା ଅର୍ଥାତ୍ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାର ନିୟମ ଓ ଉପଯୁକ୍ତତା ବିଷୟରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—ଯେଉଁ ଲୋକ ମାତ୍ର ନିଜ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇଥାଏ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଅତିଥିମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଭାଗ ଦେଉ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଏହିପରି ଅଧମ ଓ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ ରାତିରେ ବାହାରକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ଆସକ୍ତ, କିମ୍ବା ଧନ ଓ କାମନାରେ ଲିନ୍, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଜାତି କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମର ବିରୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଚୋର, ବୃତ୍ତି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଅପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ ସୁଅର ଭଳି ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ହାତରୁ କିମ୍ବା ବାମହାତରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଭୋଜନ ପିତୃମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ଅଦ୍ୱିଜ ମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯଦି ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ତ୍ୱରାରେ ଦିଆଯାଏ, ଏହା କେବେ ପିତୃମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ କେବଳ ତକ୍ର କିମ୍ବା ଘୃତ ଏବଂ ତାହା ମାନ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ପୁଅଙ୍କୁ ଦେବାଠାରୁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅବଶିଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର ହୋଇନଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଭକ୍ଷ୍ୟବସ୍ତୁ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଫୁଲ, କନ୍ଦ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଧାନତଃ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ। ଯେଉଁଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପବିତ୍ର ଏବଂ ତାପମାନ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଶିଷ୍ଟ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାଷାରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ପିତୃମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଦାନ, ଗ୍ରହଣ, ହୋମ, ଭୋଜନ ଓ ଅର୍ପଣ ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହା ଅସୁରମାନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକାତ୍ମ ଅଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ୍; ଜଳ ଆଚମନ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କରିବା ଉଚିତ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା ମାନେ, ଜଟାଧାରୀ କିମ୍ବା ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍; ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ଚୂଡ଼ାଧାରୀ କିମ୍ବା ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ସଦା ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ଜ୍ଞାନୀ, ଧ୍ୟାନରତ, ଦେବଭକ୍ତ ଓ ମହାତ୍ମା, ସେମାନେ କେବଳ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଯୋଗଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଘଟଣା ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ମହାତ୍ମାମାନେ ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ସମସ୍ତର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି, ଦୁହିଁକୁ ଦେଖନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ, ଏହିପରି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଋଗ୍ବେଦ ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜାଣେ; ଯିଏ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜାଣେ, ସେ ଯଜ୍ଞ ଜାଣେ; ଯିଏ ସାମବେଦ ଜାଣେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣେ; ଯିଏ ମନ ଜାଣେ, ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣେ। ଏହିପରେ ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ଦାନ ଓ ତାହାର ଫଳ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଥାଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ମାର୍ଗ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ। ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା କି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ଓ ନିଜ ପାଖରେ ପ୍ରିୟ, ସେସବୁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ସେମାନେ କେବଳ ଅକ୍ଷୟ ପଦାର୍ଥ ଚାହାନ୍ତି। ଯିଏ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସ୍ୱର୍ଗନାରୀମାନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରେ, ଯଦିଓ ସେ ବ୍ୟବହୃତ, ସେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଧନ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୁଅ ପାଏ। ଯିଏ ଧର୍ମ ଜାଣି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଉପବୀତ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପାନୀୟ ଦାନ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଦାନର ଫଳ ପାଏ। ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଧାତୁର ଘଡ଼ା ଦାନ କରେ, ସେ ମଧୁ ଓ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ପାଏ। ଯିଏ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛିଦ୍ର ଘଡ଼ା ଦାନ କରେ, ସେ ଅଭିଷ୍ଟ ଦେଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ଗାଈ ପାଏ। ଯିଏ ଫୁଲ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଯ୍ୟା ଦାନ କରେ, ସେ ଯିବାବେଳେ ଦିବ୍ୟ ମହଳ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ଯିଏ ରତ୍ନମୟ ଘର, ଶଯ୍ୟା, ଆସନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ତ୍ୟାଗୀମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ଥାନରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ମୁକ୍ତା, ବୈଦୂର୍ୟମଣିର ବସ୍ତ୍ର, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଓ ଦଶ ହଜାର, କୋଟି କୋଟି ଦିବ୍ୟ ଯାନ ମିଳେ। ଏହିପରି ଦାତା ଅପାର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ରତ୍ନମୟ, କାମଧେନୁ ଭଳି ଦିବ୍ୟ ମହଳ ପାଏ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭା ସମାନ ଚମକେ, ଅବିନାଶୀ ଅଟୁଟ ରହେ। ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, ସେ ଚିନ୍ତାଗତ ଗତିରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ, ମହଳର ଆଗରେ ବସି ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଶଂସା ପାଏ। ଏଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ବୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରନ୍ତି। ମୁଖ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ଓ ଯୁବତୀମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ମିଶି ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ସେମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଉଠାନ୍ତି, ମନ ମୋହିତ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏକ ଲୋକ ଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ହଜାର ଘୋଡ଼ା, ଶତ ରଥ ଓ ହଜାର ହାତୀ ଦାନର ଫଳରେ ବସିଥାଏ। ଯିଏ ପିତୃମାନେ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ଜଳରେ ଦୀପ ଦେଉଛି, ସେ ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରାର ଫଳ ପାଏ। ପ୍ରାଣ ଦାନ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ଦିବା ଉଚିତ୍। ଅହିଂସା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାତାଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର; ପ୍ରାଣ ଦାନ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ୍; ରସ ଓ ଗାଈର ପୋଷଣ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଜନରେ ମନୋହର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ୍; ସେ ପାତ୍ର କାମନା, ରୂପ ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଚାଁଦି କିମ୍ବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ଦେବାଠାରୁ ଦାତା ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।