ଏକ ସମୟର କଥା, ଧର୍ମର ଗଭୀର ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ରତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମୁନିବରମାନେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଜିଭ ଦାନ୍ତକୁ ଛୁଇଁଯାଏ, କିମ୍ବା ଦାନ୍ତରେ କିଛି ଅଟକିଯାଏ, କିମ୍ବା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଶବ୍ଦ କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଉପରକୁ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଉଚିତ ଭାବରେ ଆଚରଣ କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁଠି ଅବିବେକ ବଶତଃ କୌଣସି ଅଶୁଚିତାରେ ରହିଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସିବା ଓ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ପାଦ ଓ ହାତ ଧୋଇ, ହାତରେ ଘୁଁଟିକୁ ଛୁଇଁ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ତିନିଥର ପାନୀୟ ଜଳ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇଥର ଭଲ ଭାବରେ ଧୋଇ, ଏକଥର ଜଳ ଛିଟିବା ଓ ଏହିପରି ମୁଖ, ମୁଣ୍ଡ, ଶରୀର, ହାତ, ପାଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ପରିଶ୍ରୁତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଦି ଜଳ ଛିଟିବା ନେଇ ସନ୍ଦେହ ହୁଏ, ତେବେ ପୁନିଥରେ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶୁଚିତା ସହିତ ଆଚମନ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ଦାନ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଫଳବତୀ ହୁଏ। ଯଦି ଅବିବେକ କିମ୍ବା ଅନାଶ୍ର୍ୟରେ କେହି ଆଚମନ ବିନା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳହୀନ ହୁଏ। ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କେବଳ ଶୁଦ୍ଧ ବାଣୀ ଓ ମନ ସହିତ, ଦୋଷମୁକ୍ତ ଭାବରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଜାଣିବା ଦରକାର, ଏହାର ବିପରୀତ ଅପବିତ୍ର। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବେ ବି ଏହିପରି କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—"ମୁଁ ଭୁକ୍ତିଆ, ମୋ ପାଖରେ କିଛି ନାହିଁ"। ଯଦି କେହି ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଦେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଯଜ୍ଞ ସମାନ। ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଜଳ ଛିଟି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅଚରିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତି ଭିକ୍ଷା କରି ଆଣିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସଦା ଚରିତ୍ରବାନ୍, ନମ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଅଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଶେଷରେ ଦିଆଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦାତା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ଶତଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ଲୋକ ଅଯଥା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏନି। ଯେଉଁଠି ନିୟୋଜିତ କିମ୍ବା ଅନିୟୋଜିତ ଲୋକ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଲାଇନ୍ ବନ୍ଧାଏ, ସେଉଁଠି ଦୋଷ ଲାଗିଯାଏ ଓ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି ସେମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ, ଇତିହାସ ଓ ପଞ୍ଚମ ବେଦ ପାଠ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପରେ ବେଦତ୍ରୟ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ପରେ ବେଦଦ୍ୱୟ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ପରେ ବେଦଏକ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ପରେ ତର୍କ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ଏହାପରେ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରମରେ। ଏହିପରି ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି, ଷଡଂଗ ଜ୍ଞାନୀ, ନିୟମିତ, ଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ କାର୍ମ କୁଶଳ ଓ ପରିବ୍ରାଜକ ଏହିପାଞ୍ଚଜନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଶୁଦ୍ଧିକାରୀ ଭାବରେ ମନାଯାଏ। ଏହି ଅଠାର ଶାଖା ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିବା, ନିୟମିତ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା, ତିନି ନଚିକେତା ଅଗ୍ନି ଜ୍ଞାନୀ, ବେଦତ୍ରୟ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମ ପାଠ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ ଓ ବୃହସ୍ପତିୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତେ ଲାଇନ୍ ଶୁଦ୍ଧିକାରୀ ଭାବରେ ମନାଯାନ୍ତି। ଯଦି ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ନାରୀ ସହିତ ସଂଗମ କରିଥାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି। ଏହିପରି ଦାନ ଓ ଭୋଜନ ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଏମିତି କରନ୍ତି, ପିତୃଗଣ ଏକ ମାସ ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ରରେ ରହନ୍ତି—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ। ସେହିପାଇଁ ଅତିଥିକୁ ଦେବା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀକୁ ଭୋଜନ ଦେବା, ଧ୍ୟାନରତ, ଦୟାଳୁ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତ୍ୟାଗୀ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ବନବାସୀଙ୍କୁ ମିଳିଲେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଗୃହସ୍ଥକୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ ବିଶ୍ୱଦେବତାଙ୍କ ଉପାସନା ହୁଏ, ବନବାସୀ ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ପୂଜାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ। ପଞ୍ଚ ଆଶ୍ରମ ପବିତ୍ର କିନ୍ତୁ ତାହାଠାରୁ ବାହାରେ ଥିବା, କୃତ୍ରିମ ଚିହ୍ନଧାରୀ ଅପବିତ୍ର। ଚାରି ଆଶ୍ରମକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଚାରି ଆଶ୍ରମ ବାହାରେ ଥିବାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି କେହି ଭୁକ୍ତିଆ ହୋଇ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନିୟମିତ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ସେମାନେ ଲାଇନ୍ ଅପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ବ୍ୟର୍ଥ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, ଚିରା ହିନ୍ଦା, କ୍ରୂର, ବିଚିତ୍ର ଚରିତ୍ର ଓ ଯେଉଁମାନେ ଯେକୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଗାୟକ, ନୃତ୍ୟକାର, ଅଭିନେତା, ବେଦ ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦେବଗାଥା ପାଠକ, ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ବାଦ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକ ତାଙ୍କର ଜାତି ହରାଇଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ଲାଇନ୍ ଅପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ହତ୍ୟା, ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର, କୃଷି, ବ୍ୟବସାୟ, ପଶୁପାଳନ, ଅବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସେବା, କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ଜ୍ଞାନ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମିଥ୍ୟା ସଙ୍କଳ୍ପ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ, ସେମାନେ ପତିତ ଦ୍ୱିଜ। ମିଥ୍ୟା ଦର୍ଶନ ଜ୍ଞାନୀ, ପାଖଣ୍ଡୀ, ଚଳକ, ଚୁଟିଆ କିମ୍ବା ମହାପାପୀ ସହିତ ସଂଗ ରଖିଥିବା, ସେମାନେ ଅବଯୋଗ୍ୟ। ବେଦ ପାଠ ବେପାର କରୁଥିବା, ଲୋଭ କିମ୍ବା ମୋହରୁ ଲାଭ ଖୋଜୁଥିବା, ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା, ଏମିତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ବାଦ ଦେବା ଉଚିତ। ବେଦର କୌଣସି ଭାଡ଼ା ନାହିଁ; ଏମିତି କଲେ ପାପ ଲାଗେ। ବେଦ ଫଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା ତାହାର ଫଳ ହରାଏ, ଦାନକାରୀ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ହରାଏ। ଶିକ୍ଷା ଦେବା କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ନେବା ପାଇଁ ଦାମ ନେଲେ ଉଭୟ ଅଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ସେମାନେ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟର ବେପାର କରନ୍ତି।