ଏକ ଦିନ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ପବିତ୍ରତା ଓ ଶୁଦ୍ଧିର ନିୟମ ବିଷୟରେ ଆଚାର୍ୟ ଏକ ଅତି ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, ବ୍ରିଗୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ଉପରେ ଉତ୍ତରଣ କରି, ପବିତ୍ର ସରସ୍ବତୀ ନଦୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଯିବା ପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଅନେକ ନଦୀ, ହିମାଳୟରୁ ଜନ୍ମିତ ନଦୀ, ଋଷିମାନେ ପୂଜିତ କରିଥିବା ଅନ୍ୟ ନଦୀ, ଝିଲି ଓ ପବିତ୍ର ତୀର, ଏବଂ ନବ ଧାରା ନଦୀମାନେ ଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ସହିତ ତାଙ୍କର ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମ ପରେ ଦଶ ରାତିର ଅଶୁଦ୍ଧି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଦଶ ରାତି, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ବାର ରାତି, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ ମାସ, ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମାସ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ, ଜଳ ଆଣିଥିବା ଜନା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଅଶୁଦ୍ଧି ତିନି ରାତିରେ ଦୂର ହୋଇଯାଏ; ଏହି ନିୟମ ଜନନୀ, ଶବ ଓ କୁକୁର ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବା ଜନା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ। ନଗ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି, ଶବ ବହିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଅଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ; ପରେ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି କାଉ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶ ଥର ମାଟି ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏହି ନିୟମ ଯୌନ ସଂସ୍ପର୍ଶ ପରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ନଉ ଥର ମାଟି ଲଗାଯିବା ଦରକାର। ହାତ ଧୋଇ ମାଟି ଲଗାଇ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ। ପୁଣି, ହାତ ଜଳରେ ଧୋଇ, ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ନାନ, ଏବଂ ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗରେ ଦୁଇଥର ମାଟି ଲଗାଇବା ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଆଉ ଏକଥର ମାଟି ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଏହି ଶୁଦ୍ଧିର ନିୟମ ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୁଏ; ହାତ ଓ ପା ଧୋଇବା ପାଇଁ ତିନିଥର ମାଟି ଲଗାଯିବା ଦରକାର। ଏହି ନିୟମ ଜଙ୍ଗଲରେ ଲାଗୁ ହୁଏ; ଗ୍ରାମରେ ମଧ୍ୟ ତିନିଥର ମାଟି ପା ଓ ହାତରେ ଲଗାଯିବା ଦରକାର। ଯଦି ଅଶୁଦ୍ଧି ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ତେବେ ହାତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ପାଇଁ ପନ୍ଦର ଥର ମାଟି ଲଗାଯିବା ଦରକାର, ଏବଂ ଶେଷରେ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଗଳା, ମୁଣ୍ଡ ଢାକିବା କିମ୍ବା ମାଟି ହାତରେ ପାଇଁ ଅଶୁଦ୍ଧି ରହିଥାଏ, ମୁଖ ଧୋଇଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏନି। ପାତ୍ର ଧୋଇ ରଖିବା ପରେ ଜଳ ଚୁଷିବା ଓ ପୁଣି ଚିଟି ଦେବା ଦରକାର; ଅନ୍ୟ କିଛି ବସ୍ତୁ ଆଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଫୁଲ, ଦୁବ, ନେଇ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପହାର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚିଟି ଦେବା ଦରକାର; ଦୂରରୁ ଆଣିଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ରଖିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଚିଟି ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ ଚିଟି ଦିଆଯାଇଛି, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦେବତା ପାଇଁ ଦେଇବା ଦରକାର; ଅଲତାରରେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଫେଙ୍ଗିବା ଦରକାର। ଯଦି କ୍ରିୟାରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା କିମ୍ବା ବିପରୀତତା ଆସିଯାଏ, ଦେବତା କିମ୍ବା ପିତୃ କ୍ରିୟାରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଅଲତାରକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ଚିହ୍ନ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ହାତରେ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର, ଦେବତା, ପିତୃ, ନିଦ୍ରା ବିଘ୍ନ ଓ ପ୍ରସ୍ରାବ ତ୍ୟାଗ ପରେ ମଧ୍ୟ। ଚୁଆଁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୋଜନ କରି, ଉପର ଅସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଛୁଇଁ, ପା ଧୋଇ, ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର। ଜଳ ତ୍ୟାଗ, କଠୋର କଥା କହିବା, ଅଶୁଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥା କିମ୍ବା ସନ୍ଦେହ ରହିଲେ, ଚୁଡା ଖୋଲି ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଅନ୍ଧା ଭାବରେ ଜନ୍ମା ତାନ୍ତ୍ର (ଉପବୀତ) ବିନା ଜଳ ଚୁଷିଲେ, ଠେଣ୍ଡି କିମ୍ବା ଦାନ୍ତ ଛୁଇଲେ, ଗ୍ରାମ ଶେଷରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଦାନ୍ତକୁ ଜିଭରେ ଛୁଇଲେ, ଦାନ୍ତରେ କିଛି ଅଟକି ରହିଲେ, ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଶବ୍ଦ କରିଲେ, ନମନ କରି ଉପରକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଅନ୍ଧା ଭାବରେ ଅଶୁଦ୍ଧିରେ ରହିଯାଏ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବା ଉଚିତ। ପା ଓ ହାତ ଧୋଇ, ହାତରେ ଘୁଣ୍ଟି ଛୁଇଁ, ପ୍ରସ୍ତୁତ ମନରେ ତିନିଥର ଜଳ ଚୁଷିବା ଦରକାର। ଦୁଇଥର ଧୋଇ, ଏକଥର ଚିଟି ଦେଇ, ରନ୍ଧ୍ର, ମୁଣ୍ଡ, ଶରୀର, ହାତ ଓ ପା ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଚିଟି ଦେବାରେ ସନ୍ଦେହ ହେଲେ, ପୁଣି ଚିଟି ଦେବା ଦରକାର; ଏହିପରି କରିଲେ ଜଳ ଚୁଷିବା, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା ଫଳଦାୟୀ ହୁଏ। ଦାନ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟୀ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ଅନ୍ଧା ଭାବରେ କିମ୍ବା ଅନାଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଜଳ ଚୁଷିବା ବିନା କ୍ରିୟା କରିଲେ, ଏହା ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ। ଏହି କ୍ରିୟା ଫଳରହିତ ହୁଏ—ଏହାର ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ; ଶୁଦ୍ଧ ବାଣୀ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ନିର୍ବିକାର କ୍ରିୟା କଲେ ମାତ୍ର ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡିକୁ ପବିତ୍ର ମନାଯିବା ଉଚିତ; ଏହାର ବିପରୀତ ଅଶୁଦ୍ଧ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବେ 'ମୁଁ ଖାଲି, ମୋ ପାଖରେ କିଛି ନାହିଁ' ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି କେହି ସମ୍ମାନରେ ଦେଇଥିବା ଭୋଜନ ଦେଉଛି, ଏହା ଯଜ୍ଞ ମନାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଚିଟି ଦିଆଯାଇନଥିବା ଭୋଜନ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାଗିଥିବା ଭୋଜନ ଯଜ୍ଞ ନୁହେଁ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସଦା ଉଚିତ ଚରିତ୍ର ଓ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଭୋଜନ ଦେଇବା ଦରକାର; କିନ୍ତୁ ଅନୁଚିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଶେଷରେ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରିଥାଏ, ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର। ଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁଚିତ ଶ୍ରେଣୀରେ କିମ୍ବା ମିଶ୍ରିତ ଦଳରେ ଭୋଜନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୁଏନି। ନିୟୁକ୍ତ କିମ୍ବା ଅନିୟୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ଭୋଜନ ଶ୍ରେଣୀ ଗଠନ କରିଥାଏ, ସେ ପାପୀ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନର ସଂଚିତ ଫଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପର୍ବ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉଛି ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ବେଦ, ଇତିହାସ ଓ ପଞ୍ଚମ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଏ। ତାଙ୍କ ପରେ ତିନି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ପରେ ଦୁଇ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ପରେ ଏକ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କ ପରେ ତର୍କ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ। ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଶୁଦ୍ଧିକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।