ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପିତୃଗଣ ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମନର ଆକାଂକ୍ଷିତ ଇଛାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ମୁଦ୍ରାଧାରୀ ବିଦ୍ୱାନ୍ ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ହେ ସୂତ, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛୁ। ଏହାର ସମସ୍ତ ଖୁଟିନଟି ବିସ୍ତାରରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଏବେ ତୁମେ ମହାବିଦ୍ୱାନ୍ ଋଷିଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ବିଷୟ ଆମକୁ କହ।" ସୂତ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଏହି ଋଷିଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଉଛି, ଆଗ୍ରହ ପୂର୍ବକ ଶୁଣ। ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଓ ଏହାର ଉଚିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା କଥା କହିଥିଲି, ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।" "ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଉପରେ କେବେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଏକ ପବିତ୍ରତମ କାର୍ଯ୍ୟ। ଦେବତା ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସଦା ନିରୀକ୍ଷଣ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଯଦି କେଉଁସି ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ସଦ୍ବ୍ୟବହାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏଡ଼ାଇଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ—ତେଣୁ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସାବଧାନରେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ୍।" "ଏକ ଅଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସଦା ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଚରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ଯେଉଁ ଅତିଥି ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ପାଦ ଅଙ୍ଗରାଗ ଓ ଖାଦ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।" "ଦେବତା ଓ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଧର୍ମର କ୍ଷେମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚରଣ କରନ୍ତି। ଅତିଥିକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ମସଲା, ଖାଦ୍ୟ, ଏବଂ ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ୍।" "ଯଦି ଦୁଧ ଦିଆଯାଏ, ତେଣୁ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଘିଅ ଦେଲେ, ଶୋଭନ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଷୋଡଶୀ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ମଧ ଦେଲେ, ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।" "ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଯେଉଁଠି ଫଳ ଭୋଗ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।" "କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦୈବ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅତିଥିକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଯେପରି ଅର୍ଥହୀନ ହୋମକୁ ରିତ୍ୱିଜ୍ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।" "ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସଂସାର ଉପକାର ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯଦି ସମ୍ମାନ ନ ମିଳେ, ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯଦି ସମ୍ମାନ ମିଳେ, ଚାହିଦା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଧନ-ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।" "ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିଶୁ, କ୍ଲାନ୍ତ, ତପସ୍ବୀ—ଏମାନେ ସଦା ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍।" "ଯିଏ ଭିକ୍ଷା ଚାହାଁନ୍ତି, ସେ ଅତିଥି; ଯିଏ ଭିକ୍ଷା ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତିଥି। ଅତିଥିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅନିମନ୍ତ୍ରିତ ଅତିଥି ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେଉଁଠି ଏହି ଅସଲି ଅତିଥି।" "ଅତିଥି କେବେ ରୂଡ଼, ମିଶ୍ରିତ, ଅଜ୍ଞାନୀ, କିମ୍ବା ପ୍ରଭେଦ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି; ସେମାନେ ନ ଧର୍ମିକ, ନ ସମୃଦ୍ଧ, ନ ଦାସ, ନ ଆଚରଣାନୁସାରୀ।" "ଯିଏ ପିପାସିତ, କ୍ଲାନ୍ତ, ବା ରାସ୍ତା ହାରାଇଛି, ବା ଅତି ଭୁଖା, ସେମାନେକୁ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ୍।" "ଭୃଗୁ ଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ପବିତ୍ର ସରସ୍ୱତୀ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ଯାଇ, ହିମାଳୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନଦୀମାନେ, ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜିତ, ପବିତ୍ର ସରୋବର ଓ ତୀର୍ଥ, ନବଧାରା ନଦୀମାନେ—ଏମାନେକୁ ଯାଇଲେ, ପାପ ମୁଚିଯାଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସଦା ସମ୍ମାନ ମିଳେ।" "ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଜନ୍ମ ପରେ ଦଶ ରାତି ଅଶୁଚି ନିୟମ ରହିଛି; ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଦଶ ରାତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ବାରୋଟି ରାତି, ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଅର୍ଧ ମାସ, ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଏକ ମାସ ପରେ ଶୁଦ୍ଧି।" "ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ, ଜଳ ଆଣିଥିବା ଜନାଣୀ, ପ୍ରସବିନୀ, ମୃତଦେହ ବା କୁକୁର ଛୁଇଁଥିବାରେ ତିନି ରାତିରେ ଅଶୁଚି ହଟେ।" "ନଗ୍ନ ଛୁଇଁଲେ, ମୃତଦେହ ବୋହିଥିବା, ଏହାରେ ମଧ୍ୟ ଅଶୁଚି ହୁଏ; ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ନାହିଁ ଥିଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ମୃତିକା ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ମିଳେ।" "ଏହି ଶୁଦ୍ଧି ନିୟମ ଯୌନ ସଂସ୍ପର୍ଶ ପରେ ନଉ ମୃତିକା ଲଗାଇ ଲାଗୁଛି; ହାତ ଧୋଇବା ପରେ ମୃତିକା ଲଗାଇ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍।" "ହାତ ଧୋଇ ପୁଣି ମୃତିକା ଲଗାଇ, ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗରେ ଦୁଇଥର ମୃତିକା ଲଗାଇ, ପୁଣି ମୃତିକା ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍।" "ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧି ନିୟମ ସମସ୍ତ ଜାତିରେ ପାଳନ କରାଯାଏ; ହାତ ଓ ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ତିନିଥର ମୃତିକା ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍।" "ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ନିୟମ; ଏବେ ଗ୍ରାମର ପ୍ରଥା କହୁଛି: ପାଦରେ ତିନିଥର ଏବଂ ହାତରେ ତିନିଥର ମୃତିକା ଲଗାଇବା ଉଚିତ୍।" "ଯଦି ଅଶୁଚି ହୁଏ, ତେବେ ହାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ପନ୍ଦରଥର ମୃତିକା ଲଗାଇବା ନିୟମ; ସ୍ଥାନ ନ ଜଣାଗଲେ, ମୃତିକା ଲଗାଇ, ପରେ ଜଳ ଦେଇ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍।" "ଯଦି ଗଳା ବା ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ରଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ତଳେ ମାଟି ହୋଇଥିବା ପାଦ ନ ଧୋଇ ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା, କିମ୍ବା ମୁଁହ ଧୋଇ ନାହିଁ, ତେବେ ଅଶୁଚି ରହିଯାଏ।" "ପାତ୍ର ଧୋଇ ରଖିଦେବା ପରେ, ଜଳ ଚୁମି, ପୁଣି ଛିଟା ଦେବା ଉଚିତ୍; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିବା ଉଚିତ୍।" "ଫୁଲ, ଦୁର୍ବା, ନିବେଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ବା ବାହାରୁ ଆଣିଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ନିମିତ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଛିଟା ଦେବା ଉଚିତ୍।" "ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଛିଟା ଦେଇଶି, ତାହାକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦେବତା ପାଇଁ ନିଅ, ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ନେଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ତ୍ୟାଗ କର।