ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ପରେ, ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ଯେଉଁମାନେ ଧନୁଷ ବା ପକ୍ଷୀ ଉପଯୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପବିତ୍ରତା କ୍ଳେଇ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହି ଭଳି ପବିତ୍ରତାର ଉତ୍ତମ ନିୟମ ଘୋଷିତ ହୋଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଅଧିକ କଥା କହିବି, ଆପଣମାନେ ମନୋଯୋଗ ସହିତ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସକାଳେ, ଘର ଛାଡ଼ି ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ପଞ୍ଚ ଧନୁଷ ଦୂରରେ, ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଢାକି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେଠାରେ ହାତ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କୁ ଛୁଁଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶୁଖିଲା ଘାସ, କାଠ, ପତ୍ର, ବାଁଶ କିମ୍ବା ମାଟିର ବାଟି ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଢାକିବା ଦରକାର। ପୂର୍ବରୁ ଆଣିଥିବା ପାଣି ଏବଂ କ୍ଳେଇ ନେଇ, ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦିନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଏବଂ ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ। ପାଣିର ପାତ୍ର ଡାହାଣ ହାତରେ ଧରିବା, ବାମ ହାତରେ କ୍ଳେଇ ନେଇ ତିନି ଟି କ୍ଳେଇ ଦ୍ୱାରା ଶୌଚ କ୍ରିୟା କରିବା ନିୟମ। ପୁନର୍ବାର, ବାମ ହାତରେ ଦଶ କ୍ଳେଇ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ, କିମ୍ବା ଦୁଇ ଥର କରି, ମୋଟେ ପାଞ୍ଚ କ୍ଳେଇ ଦେଇ ପବିତ୍ରତା କରିବା ଦରକାର। ପରେ, ପାଦକୁ କ୍ଳେଇ ଦେଇ ଧୋଇ, ଆଚମନ କରି, ତିନିଥର ପାଣି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ—ଏହି ଅର୍ପଣ ପାଣି, ସୂର୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଏବଂ ପୁନଃ ପାଣିକୁ ଦିଆଯିବ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସଦା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପାଣିର ପାତ୍ର ରଖିବେ, ଅପବିତ୍ର କିମ୍ବା ପବିତ୍ର କ୍ରିୟା ପରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ପାଦ ଧୋଇବେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ପଣ ସମୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଏହି କ୍ରମରେ ହାତ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ, ତେବେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିବା ନିୟମ। ଗୁରୁତର ଅପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ; କୁକୁର କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ କୁ ଛୁଇଁଲେ ‘ତପ୍ତକୃଚ୍ଛ୍ର’ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ମଣିଷ ମାନ୍ୟ ଅସ୍ଥି ଛୁଇଁଲେ, ଶୁଧି ପାଇଁ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ—ଘିଅ ସହିତ ତିନି ରାତି କିମ୍ବା ଏମିତି ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଚୋର, ପୁଲିନ୍ଦ, ଆନ୍ଧ, ଶବର ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ପାଣି ପିଉଛନ୍ତି କିମ୍ବା ୟୁଗନ୍ଧର ପର୍ବତକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସିନ୍ଧୁର ଉତ୍ତର ସୀମାକୁ କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟାନ୍ତର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଇ, ସେଠି ଅପବିତ୍ର ଲୋକମାନେ ବସିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ପାପ ଉପାର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଅନ୍ତଃକରଣର ଅପବିତ୍ରତା, ଅଗ୍ନି, କାଳ ଏବଂ ଲେପନ ମଧ୍ୟ ଶୁଧିର ଉପାୟ ଭାବେ ପରିଚିତ; କିନ୍ତୁ ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଅନେକେ ଜାଣନ୍ତି ନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମୂଢ଼ତାରେ ଏହି ନିୟମ ବିରୋଧରେ ଅପବିତ୍ର କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯିଏ ପବିତ୍ରତା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଅଭାବ ରଖେ, ସେ ଦେଶାନ୍ତରୀ ଜନମ ନେଇଥାଏ; ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରେନାହିଁ, ପାପୀ, କିମ୍ବା ପଶୁର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରେ; ଦେବତାମାନେ ପବିତ୍ରତାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି—ଏହି କଥା ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ସଦା ଅପ୍ରିୟ ଓ ଅପବିତ୍ର ବସ୍ତୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି; ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକେ ତିନି ପ୍ରକାରର ପବିତ୍ରତା କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଅତିଥି, ପବିତ୍ର ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ପିତୃନିଷ୍ଠ, ନିଯମିତ, ଦୟାଳୁ—ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି। ଏପରି ଲୋକମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ପିତୃମାନେ ଯୋଗବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ଏବଂ ମନର ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି। ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ସୂତଜୀ କୁ କହିଲେ—"ହେ ସୂତ, ତୁମେ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ! ତୁମେ ଯେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛ, ଆମେ ଏହା ଶୁଣିଛୁ। ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତୃତି ଆମେ ଜାଣିଲୁ; ଏବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ କହ, ଯେପରି ଋଷି ଜାଣିଥିଲେ।" ତେଁ ସୂତ କହିଲେ—"ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଏବେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ଏକ ବିଶେଷ ମତ କହିବି, ମନୋଯୋଗ ସହିତ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଏହାର ନିୟମ କହିଛି, ଏବେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କହିବି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ନିୟମ ଉପରେ କଦାପି ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ର। ଦେବତା ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇଟିରେ ସଦା ପରୀକ୍ଷା ଦରକାର। ଯଦି କାହାରେ ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ଜନସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏହାକୁ ଏଡ଼ିବା ଦରକାର। ଏକ ଅଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ; କାରଣ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି। ଏହିପରି, ଅତିଥି ଆସିଲେ ଜୋଡ଼ା ହାତରେ ସ୍ୱାଗତ କରି, ପାଦଧୋଇ ପାଣି, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତା ଓ ଯୋଗୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଧର୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି। ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଲବଣ, ଖାଦ୍ୟ, ଫଳ ଇତ୍ୟାଦି ଦିଆଯିବ। ଦୁଧ ଦାନ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ, ଘିଅ ଦାନ କଲେ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସୋଳ ଦିନର କ୍ରିୟାର ଫଳ ମିଳେ, ମଧ ଦାନ କଲେ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରେ; ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। କିନ୍ତୁ, ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରେ, ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଯେପରି ପୁରୋହିତ ଅପବିତ୍ର ହବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଦେବ, ପିତୃ ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ, ଲୋକକଳ୍ୟାଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଯଦି ସମ୍ମାନ ମିଳେନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସମ୍ମାନ ମିଳିଲେ, ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେନ୍ତି। ଏହିପରି, ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ଦରକାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଇ। ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଘରକୁ ଆସିଥିବା, ଶିଶୁ, କ୍ଲାନ୍ତ, ତ୍ୟାଗୀ—ଏମାନେ ସବୁ ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦରକାର। ଯିଏ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଆସେ ସେ ଅତିଥି, ଯିଏ ମାଗେନାହିଁ ସେମଧ୍ୟ ଅତିଥି; ଅମନ୍ତ୍ରିତ ଅତିଥି ସମସ୍ତଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ନିଜରେ ଅତିଥି।