ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବୃଷଭଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ମୋକ୍ଷ ଅନ୍ୟ କୋଉଠି ଖୋଜନ୍ତି, କିମ୍ବା ବୃଷଭଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବେଦର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସଠିକ ମାର୍ଗ ରହିନଥାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବୃଷଳା ନାମକ ଲୋକମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଅସୁରମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅପସੰପ୍ରଦାୟ ପ୍ରବଳ, ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଏହି ସୃଷ୍ଟି କରିନଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନୁସରଣକାରୀ, ନିର୍ଗ୍ରନ୍ଥ, ଶାକ୍ୟ, ପୁଷ୍ଟିକଳଂଶକ ଏମାନେ ଧର୍ମର ମୂଳ ଅନୁସରଣ କରୁନଥିଲେ। ଏମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନଗ୍ନ ତପସ୍ବୀ, ଅବ୍ୟର୍ଥ ଜଟାଧାରୀ, ଅନାବୃତ ଦ୍ୱିଜ, ଅବ୍ୟର୍ଥ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା, ଅବ୍ୟର୍ଥ ଜପ କରୁଥିବା, କୁଲନ୍ଧମ, ନିଷାଦ, ଏବଂ ଧନ ନାଶ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଟେ। ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଚିତ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ଜୁଆ ଖେଳନ୍ତି, ସେମାନେ ମିଥ୍ୟା ମାର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି। ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, କୃତଘ୍ନ, ନାସ୍ତିକ, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଗମନ କରୁଥିବା, ଚୋର, ଏବଂ କୃର ପ୍ରକୃତିର ଲୋକମାନେ ଦୃଷ୍ଟିପାଥରୁ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିତ ହେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବି ଏପରି ଅଚ୍ୟୁତ ହେବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁମାନେ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଏମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଅସୁର ଓ ଯାତୁଧାନଙ୍କୁ ଯାଏ। ପିତୃମାନେ କହିଛନ୍ତି—ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୁଗକୁ କୃତୟୁଗ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଗକୁ ତ୍ରେତା, ବୈଶ୍ୟ ଯୁଗକୁ ଦ୍ୱାପର, ଶୂଦ୍ର ଯୁଗକୁ କଳିବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ। ଦ୍ୱାପରରେ ସଦା ଯୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ଏବଂ କଳିରେ ଅନେକ ଅପସੰପ୍ରଦାୟ ଦେଖାଯାଏ। ଗ୍ରାମର କୁକୁଡ଼ି ଓ ଶୁଆ ଅଶୁଚି ଓ ଅସମ୍ମାନଜନକ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। କୁକୁରକୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ନାଷ୍ଟ ହୁଏ, ଏହିପରି ଏକ କୁକୁର, ଜନନୀ ଅବସ୍ଥାର ଜଣେ ନାରୀ, କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ରୋଗୀଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ନାଷ୍ଟ ହୁଏ। ଅଶୁଚି କିମ୍ବା ପତିତ ଲୋକମାନେ ଯଦି ଭୋଜନକୁ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ସେଉଁଠି ଭୋଜନ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ। ଯଦି ମୁଖ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ ଏମାନେ ଛୁଉନ୍ତି, ଏହା ଶବ ଅବଶେଷ ସମାନ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଭୋଜନ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଏକଠା କରାଯାଇଛି, ସେତିକି ଆଗରୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ମାଟି ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ବିଜ, କଳା ତିଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟି ଦେବା କିମ୍ବା ପାଣିରେ ତାହାକୁ ମିଶାଇ ଛିଟିବା ଉଚିତ; ଗୁରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ପୂଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଭୋଜନ ଉପରେ ବସାଯାଇଛି, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଛୁଆଯାଇଛି, ଅଶୁଚି ଲୋକ ଦେଖିଛନ୍ତି, ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ବାସି ଭୋଜନ, ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଭୋଜନ କଳା, ନଷ୍ଟ, କିନାରେ ଚାଟି ଦିଆଯାଇଛି, କଣ୍କର, କେଶ, ପାଥର କିମ୍ବା ପୋକା ମିଶିଛି, ଏହି ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଘାଣ୍ଡି ଚାପି ତିଆରି ଭୋଜନ, ତିଳ, ଯବ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଲୁଣ ଦେଇ ପକାଯାଇଥିବା ଭାତ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଜାତି ଅନୁଯାୟୀ କେହି କେବଳ ବିରୋଧ ପାଇଁ ବେଦବିରୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କପଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ପୁଞ୍ଚି ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ବର୍ଜିତ। ଯେଉଁମାନେ ଛାଗ ଜନ୍ମ, ସେମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଧୂଳି ସମାନ; ଦହି, ଶାଗ ଓ ଫେରମେଣ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ବେଗୁନ ଓ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ରସ ଝରେ, ପାହାଡ଼ି ଲୁଣ, ସାଧାରଣ ଲୁଣ, ମନସ୍ତୁତ ଲୁଣ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପବିତ୍ରତା ଦୃଶ୍ୟ ଅଟେ; ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇ, ବାନ୍ଧି, ହାତ ଭଲଭାବେ ଡୁବାଇବା ଉଚିତ। ମୁଣ୍ଡ ଛୁଅନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦର ପବିତ୍ର ଜଳ; ସାମଗ୍ରୀ ପବିତ୍ର କରିବା ଓ ପୁନର୍ବାର ଡୁବାଇବା ଉଚିତ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରଖି, ପାଣି ଛିଟିବା, ପୁନର୍ବାର ଡୁବାଇବା ଉଚିତ; ଅରିଷ୍ଟ ଗଛ ମୂଳ, ବିଲ୍ବ ଓ ଇଙ୍ଗୁଡ଼ା ଚାଲ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଡାଲ ଶୁଦ୍ଧି ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଦାନ୍ତ, ହାଡ଼, କାଠ, ଶିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଘସିବା ନିୟମ। ମାଟିର ଭାଣ୍ଡ ଆଗିରେ ପୁଣି ଜାଳିବା ଉଚିତ; ମାଣିକ, ହୀରା, ପ୍ରବାଳ, ମୁକ୍ତା, ଶଙ୍ଖ, ସ୍ଫଟିକ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ବିଜ ପେଷା, କିମ୍ବା ତିଳ ପେଷା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି; ଏହି ନିୟମ ଉଲ୍ଲେଖିତ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପଶ୍ମ ଓ ମେଷ ପାଇଁ। ମେଷମାନେ ପାଇଁ ମାଟି ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି ଦିଆଯାଏ; ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଧୁଅଁ ନିୟମିତ। କପାସ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଭସ୍ମ ଦିଆଯାଏ, ଫଳ, ଫୁଲ, ଲାଠି ପାଇଁ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଧୁଅଁ ନିୟମ। ସ୍ୱୀପିଂ, ପାଣି ଛିଟିବା, ଭୂମି ଲେପନ ନିୟମ; ଗ୍ରାମ ଛାଡ଼ି, ପବନ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ମାଟି ବ୍ୟବହାର। ଧନୁଷ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି; ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଦ୍ଧି ନିୟମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବି—ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ। ପ୍ରଭାତେ ଘର ଛାଡ଼ି, ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ, ପାଞ୍ଚ ତୀର ଦୂରରେ, ମୁଣ୍ଡ ଢାକି ଶୌଚ କରିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ହାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଶୁଷ୍କ ଘାସ, ଲାଠି, ପତ୍ର, ବାଂଶ କିମ୍ବା ମାଟିର ଭାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଢାକିବା ଉଚିତ। ଉଠାଇ ନିଆଯାଇଥିବା ପାଣି ଓ ମାଟି ନେଇ, ମନ୍ତ୍ର ଚାପି ଚୁପ୍ଚାପ ରହିବା ଉଚିତ; ଦିନରେ ଉତ୍ତର, ରାତିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିବା ଉଚିତ। ଡାହାଣ ହାତରେ କଳଶୀ ଧରି, ବାମ ହାତରେ ମାଟି ନେଇ, ତିନି ଟି ମାଟି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ପୁନଃ ବାମ ହାତରେ ଦଶ ଟି ମାଟି ବା ବାରମ୍ବାର ଦୁଇ ଟି ଦେଇ, ପାଞ୍ଚ ଟି ମାଟି ଦେଇପାରିବେ।