ପୂର୍ବକାଳର ଏକ ପବିତ୍ର ଦୃଶ୍ୟରେ, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲା। ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଏହି ସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଦୃଶ୍ୟମାନ ଅବସ୍ଥାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅରୋହଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥାନଟି ହେଉଛି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ସବୁଦିଗରୁ ପବିତ୍ର ଏବଂ ବିଶେଷକରି ମହାଯୋଗୀ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କ ପୂଜିତ ତୀର୍ଥ। କହାଯାଏ, ଏଠାରେ ତିଳ ଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ନିବାସରେ ଶକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଅମାବାସ୍ୟାରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳଦାୟୀ। ପୁନି, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଉପସ୍ଥିତ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରକୃତ ସନ୍ତାନ ଋଣମୁକ୍ତ ହୁଏ। ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ, ପ୍ଲକ୍ଷ ପ୍ରଶ୍ରବଣ, ସରସ୍ୱତୀର ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ ଏବଂ ବିଶେଷକରି ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ଗଙ୍ଗା ତଟ ଓ ମହା ପାହାଡ଼ ମୈନାକରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ ମିଳେ। ଯମୁନା ନଦୀର ମୂଳସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ; ସେଠାର ଅତି ତାପ୍ତ ଏବଂ ଅତି ଶୀତଳ ଜଳ ଏହାର ଚିହ୍ନ। ଯମର ନୀତିବାନ୍ଧବୀ ଏବଂ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କ କନ୍ୟା ଯମୁନା, ସେଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ, ପୂର୍ବରୁ ପିତୃମାନେ ଯାହାର ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କଲେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାଯାଏ, ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପାଠ, ଦାନ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ଅନନ୍ତ ରହିଛି। ଏଠାରେ ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ଦଣ୍ଡ ଭଳି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ରେ ଶୋଭିତ ବୃକ୍ଷ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ଏଠାରେ ଏକ ତୁଳା ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାରେ ତୁଳିଲେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଜଣାପଡ଼େ। ପିତୃମାନେଙ୍କ କନ୍ୟା ଯୋଗା, ଯାହା ଗନ୍ଧକାଳୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଏବଂ ପରାଶର ଉଁଚ ଗୋତ୍ରର ମହିମା। ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାମୁନି ଏକ ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗ କରିବେ; ସେଉଁଠି ମହାଯୋଗୀ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଭାବେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ଏଠାରେ ଏକ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି ଯାହା ଅଛୋଦକ ନାମକ ହ୍ରଦରୁ ଉଦ୍ଭବିତ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମାଛର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଭଗବାନ ବାରଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ତପୋବନ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଧାର୍ମିକମାନେ ସଦା ଅବଗାହନ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ଏକଥର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଅକ୍ଷୟ ରହିଥାଏ, ଏଠାରେ ଯୋଗସମାଧିରେ ଯାହା ଦିଆଯାଏ, ତାହା କ୍ଷଣେକରେ ଫଳିତ ହୁଏ। କୁବେର ଶିଖର, ବ୍ୟାମ ଚୂଡ଼ା, ବ୍ୟାସତୀର୍ଥ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ ସିଦ୍ଧମାନେ ନିତ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଶୁଦ୍ଧ ମନୀଷୀମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ନନ୍ଦା ନାମକ ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ଦିଗର ବେଦୀରୁ ପୁନଃ ଫେରିବା ନାହିଁ। ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ; ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୁନଃ ଭୂଲୋକକୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ମହାନ୍ ନିବାସରେ ଜ୍ଞାନୀ ମହାଦେବ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ନିବାସରେ ପ୍ରଭୁ ଏକ ପାଦରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଜଳ କୁହୁଡ଼ିର ନିମ୍ନେ ଉମା ଶିଖରରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଉମା ଶିଖର, ଭୃଗୁ ଶିଖର, ବ୍ରହ୍ମା ଶିଖର, ମହାନ୍ ନିବାସ, କାଦ୍ରବତୀ, ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟ, ଓ ଭାମନ ଗୁହାରେ ଯାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ଏଠାରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସତ୍ୟରୂପେ ଅକ୍ଷୟ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପାଠ, ଦାନ, ଧ୍ୟାନ, ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ତାହା ମହାଫଳଦାୟୀ। ଗୁରୁଭକ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ଶତବର୍ଷ ନିୟମିତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସେମାନେ ଏପରି ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାନ୍ତି। ଏଠାରେ କୁମାରଧାରା ନାମକ ଧାରା ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ; ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଆସନ ବା ଯାନ ଦେଖାଯାଏ, ସେସବୁ ଶୁଭ ହୁଏ। କାଶ୍ୟପଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର କାଳସର୍ପି ଭାବେ ପରିଚିତ; ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଠାରେ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଶାଳଗ୍ରାମ ଚାରିପାଖ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ; ଏଠାରେ ସାଧାରଣ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଥିଲେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଅନର୍ହଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ନିବାସ ମିଳେ; ଏହି ପବିତ୍ର ହ୍ରଦରେ ଦିବ୍ୟ ନାଗରାଜ ବାସ କରନ୍ତି। ସେ ଧର୍ମିକଙ୍କ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଅଧର୍ମୀଙ୍କୁ ନୁହେଁ; ଏଠାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ତୀବ୍ର ସର୍ପମାନେ ଥିବାରୁ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଦୁଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଧର୍ମ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯାଏ; ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉଦାହରଣ ଅନୁସରଣୀୟ। ଭାଗୀରଥୀ ଓ ପ୍ରୟାଗରେ ପାପ ତ୍ୟାଗ ହୁଏ ଏବଂ ଅକ୍ଷୟତା ସଦା ଘୋଷିତ। କାଳଞ୍ଜର, ଦଶାର୍ଣ୍ଣା, ନୈମିଷ, କୁରୁଜାଙ୍ଗଳ ଓ କାଶୀନଗରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସାବଧାନତାର ସହିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଯୋଗେଶ୍ୱର ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ ଓ ଯାହା ଦିଆଯାଏ ତାହା ଅକ୍ଷୟ; ଏଠାରେ ଦାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନନ୍ତ ହୁଏ। ଲୌହିତ୍ୟ, ବୈତରଣୀ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣବେଦୀରେ କୃତ ତପସ୍ୟା, ଦାନ, ଧ୍ୟାନ, ଯେକୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମହାଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ କୃତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ; ଗୟା, ଧର୍ମପୃଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମା ସରୋବରରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳ। ଗୟା ଓ ଗୃଧ୍ରକୂଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମହାଫଳଦାୟୀ; ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖ ବରଫ ପଡ଼େ। ଭାରତ ମୁନିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ ଅରଣ୍ୟ ସବୁଠୁ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ସ୍ମୃତ; ଏଠାରେ ମତଙ୍ଗଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନ ଚକ୍ଷୁସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଏ, ଯାହା ଜଗତ ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ; ଏହିପରି ପଞ୍ଚ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଧାର୍ମିକମାନେ ନିତ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ଏହି ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡୁବିଶାଳ ନାମକ ତୀର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ।