ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀମଦ୍ ବ୍ୟାସ ପୁରାଣର କଥାରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ତୀର୍ଥ କ୍ଷେତ୍ରର ବିଶେଷତା ବିବର୍ଣ୍ତି ହେଉଛି। ଏଠାରେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣ ସଦା ଅବିନାଶୀ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ପିତୃମାନେ ଏହାରେ ଅତି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ଥିବା ଜାତବେଦ ନାମକ ପଥର ଅଗ୍ନିର ନିତ୍ୟ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଏଠି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅବିନାଶୀ ରହିଥାଏ। ଦଶ ଅଶ୍ୱମେଧ ତୀର୍ଥ ଓ ପଞ୍ଚାଶି ଅଶ୍ୱମେଧ ତୀର୍ଥରେ, ଏଠି ଦିଆଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମିଳେ। ହୟଶିର ନାମକ ତୀର୍ଥ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ବରଦାନ ଦେବାରେ କ୍ଷଣମାତ୍ର; ଏଠି ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ପଣ ଅବିନାଶୀ ରହିଥାଏ ଓ ଏଠାରେ ମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାନ୍ତି। ପାତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏଠି କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପାଠ, ହୋମ ଓ ତପସ୍ୟା ଅବିନାଶୀ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏଠି ଉଚ୍ଚ ଓ ଶୁଭ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସଦା ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ; ପର୍ବ ଦିନଗୁଡିକରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଛାୟା ସଦା ଦେଖାଯାଏ; ଏଠି ଭୂମିରେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଏହା ଅବିନାଶୀ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏଠି ରୋଗମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଏଠି ସଦା ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ; ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ କିଏ ଫଳ ପାଇଥାଏ, ମୁଁ ଏହା କୁହିବି। ଏଠି କରାଯାଇଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପ୍ରକୃତ ଭାବରେ ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଠି ଲୋକରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ପାନ୍ତି। ଶିବ ନାମକ ଝିଲି ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର; ବ୍ୟାସ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଝିଲି ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛି। ଉଜ୍ଜନ୍ତ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼, ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷିଙ୍କର; କାପୋତକ ନାମକ ପାହାଡ଼, ପୁଷ୍ପସାହ୍ୱୟ ଭାବରେ ବେଦମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଅଟୁଟ ରହିଛି; ବ୍ରହ୍ମା ଏଠି ମଧ୍ୟ ପଞ୍ଚମ ବେଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଏଠି ଯାଇଥିବା ଦ୍ୱିଜ ମାନେ ଅବିନାଶୀ ଅଗ୍ନି ପରି ପାପମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଣ୍ଡରୀକ ତୀର୍ଥରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ସମ ଫଳ ମିଳେ; ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମ ଫଳ ମିଳେ। ସିନ୍ଧୁ ଓ ସାଗର ସଙ୍ଗମରେ, ପଞ୍ଚନଦରେ ଫଳ ଅପାର; ମଣ୍ଡବା ପାହାଡ଼ରେ ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏଠି ସାତ ଝିଲିରେ, ବିଶେଷ କରି ମାନସାରେ, ଏବଂ ମହାକୂଟ, ବନ୍ଦା, ଗିରୌ, ତ୍ରିରୌ, ତ୍ରିକକୁଡ ପାହାଡ଼ରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦିବା ଉଚିତ। ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଏଠି ମହା ବେଦୀରେ ଏକ ବିଶ୍ୱାସ ଅସ୍ତିର ଲୋକମାନେ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ, ବ୍ରତରେ ଦୃଢ ଲୋକମାନେ ଆସନ୍ତି; ଏଠି ଜାତବେଦ ନାମକ ପଥର ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ଅବତାର, ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅଗ୍ନି କ୍ରିୟା ସଦା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟା ଏଠି ରହି, ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଅବିନାଶୀ ଫଳ ଉପଲକ୍ଷେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଠି ଚିହ୍ନିତ ଲୋକ, ଚାହେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନ୍ତି କି ନାହିଁ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଏହି ତୀର୍ଥ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେବାର ମାର୍ଗ ଦାତା; ଏଠି ଶତୃତା ଛାଡ଼ି ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠି ସେମାନେ ଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡିକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ; ଏଠି ନିମ୍ନତମ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠି ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନନ୍ଦି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସଦା ଆସନ୍ତି; ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କର ଦେହ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠି ସୁନା ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ ସୁର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଚମକେ; ପରିକ୍ରମା କରି ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଚାରିପାଖରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଏଠି ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ବିଶେଷ କରି ମହାଯୋଗୀ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କର; ଏଠି ତିଳ ଦାନ କରିଲେ ପିତୃମାନେ ସଦା ଅଟୁଟ ଫଳ ପାନ୍ତି। ଶକ୍ତି ପାଇବାକୁ, ଧର୍ମରାଜର ନିବାସରେ ଅବିନାଶୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଫଳଦାୟକ। ଏଠି ଆସିଥିବା ପିତୃମାନେ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି କରିଲେ ପ୍ରକୃତ ପୁତ୍ର ପିତୃ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏଥିବା ସ୍ଥାନ, ପ୍ଲକ୍ଷ ପ୍ରଶ୍ରବଣ, ସରସ୍ୱତୀ ଉପରେ ବ୍ୟାସ ତୀର୍ଥ, ବିଶେଷ କରି ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଅତି ପବିତ୍ର। ଅବିନାଶୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ଓଂକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଗଙ୍ଗା ଓ ମେନାକ ପାହାଡ଼ରେ ମଧ୍ୟ ଦିବା ଉଚିତ। ଯମୁନା ଉଦ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏଠିରେ ଅତି ଗରମ ଓ ଅତି ଠଣ୍ଡା ଜଳ ଏହାର ଚିହ୍ନ। ଯମୁନା, ଯମଙ୍କର ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭାପାତ୍ର ଓ ମାର୍ତ୍ତଣ୍ଡଙ୍କର ଝିଅ; ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅବିନାଶୀ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ପୂର୍ବରୁ ପିତୃମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରିୟ ଝିଲିରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାର ଫଳ ମିଳେ; ଏଠି ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପାଠ, ହୋମ ଓ ତପସ୍ୟା ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ। ଏଠି ବସିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ଏକ ଥମ୍ଭ ପରି ଅଚଳ ହୋଇଥିଲେ; ଏଠି ଏବେ ମଧ୍ୟ ମଣିରେ ଭୂଷିତ ବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ। ଏଠି ଏକ ତାଲା ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ କୁ ଜଣାଇ ଦେଏ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହାରେ ଓଜନ କରି ତୀର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଜଣାନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ଝିଅ ଯୋଗା ଓ ଗନ୍ଧକାଳୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଚତୁର୍ଥ ଅଂଶ ଓ ପରାଶର ବଂଶର ମହିମା। ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମହାର୍ଷି ଏକ ବେଦକୁ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିବେ; ସେ ମହାଯୋଗୀ ଓ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ଏଠି ଅଛୋଦକ ଝିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଅଛୋଦା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ମାଛର ଗର୍ଭରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ବାରଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ। ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ତପୋବନ ଅଛି, ଯାଁଠି ଧର୍ମିକମାନେ ସଦା ଯାନ୍ତି; ଏଠି ଏକ ଥର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ଫଳ ମିଳେ; ଏଠି ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଫଳିଥାଏ।