ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତମାନେ ପୁନିଥରେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ ପ୍ରଥମେ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପୁରୋହିତମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ ପରେ, ସେହି ପିଣ୍ଡକୁ ଉଠାଇବା ଯୋଗ୍ୟ। ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଂଶ ନେଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାତୱେଦା ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଖାଦ୍ୟ, ଭାତ, ପାନୀୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରି, ପରେ ପିଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ରଖିବା ଯଥାଯଥିକ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ରସାଳ ଖାଦ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ସହିତ, ଆଦର ଓ ବିଶ୍ୱାସରେ ବସି, ହାତ ଯୋଡି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠା ସହିତ ପିତୃପୂଜା କରିଲେ, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଇଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ। କିନ୍ସି ଦ୍ୱେଷ, କୃତଜ୍ଞତା, ଦାନଶୀଳତା ଓ ସମ୍ମାନ—ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ଏବେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୋଜନ କରିବା ପରେ ଯେ ମୃଦୁ କ୍ରିୟାକଳାପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି, ତାହାର ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କ୍ରମ ମୁଁ କହିବି। ଭୂମିକୁ ଛିଟାଇ ଏବଂ ଉଠାଇ, ପିତୃପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହିତ ନିୟମାନୁସାରେ ଅର୍ପଣକୁ ବିକିରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୁରୋହିତମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ‘ସ୍ୱଧା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଇ, ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସମ୍ମାନ କରି ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ହାତ ଯୋଡି ଭକ୍ତି ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ ଓ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ପିତୃମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଯୋଗୀ, ମହାତ୍ମା, ପାପରହିତ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର କୃପା ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଓ ବିପୁଳ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ଉପଲବ୍ଧ କରନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ କହିବି, ହେ ଶିଷ୍ୟ, ସେଇ ପବିତ୍ର ସରୋବର, ନଦୀ, ତୀର୍ଥ, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ। ତିନି ଲୋକରେ ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର; ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦେବଗଣ ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଙ୍ଗିରା ଏକଥରେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ପଥ ନାହିଁ; ଭୟ କିମ୍ବା ଅଭାଗ୍ୟ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ଅଟୁଟ ଅଛି, ତେବେ ଆସେନାହିଁ। ସେଇ ପର୍ବତ ଦିବ୍ୟ ତେଜ ଓ ଖ୍ୟାତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତାହାର ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ମହାପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ପରି ଶୋଭା ପାଉଛି। ସେଠାରେ କୁଶ ଘାସଗୁଡ଼ିକ ମୃଦୁ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ସୁନାର ରଙ୍ଗର, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଓ ଶାନ୍ତିମୟ; ଏହି କୁଶ ଘାସ ଦକ୍ଷିଣ ନର୍ମଦା ଜଳପାନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଙ୍ଗିରା ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ବିଶାଳ ଶକ୍ତି ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ଦ୍ୱାର ଦେଖିଥିଲେ, ଏବଂ କୁଶ ଘାସ ଉତ୍ତମ ବେଦି ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା। ଏହି କୁଶ ଘାସ ମଧ୍ୟରେ, ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଏକଥର ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ମୁଁ କହିବି। ସେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ପିତୃମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ବଢ଼ାଏ; ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ସେମାନେ ସଦା ଲୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିର ପବିତ୍ର ତତ୍ତ୍ୱ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ; ଏବଂ ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ବାଣରେ ଆହତ, ସେଠାରେ ଏକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ତାଙ୍କର ଆଘାତ ଦୂର କରେ। ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ, କଳିଙ୍ଗ ସୀମାନ୍ତରେ ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ପୋଖରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ପିତୃମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ବଢ଼େ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୃଥିବୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଉଶନାସ୍ ମଧ୍ୟ ତାହାର ମହିମା ଗାଇଛନ୍ତି। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭକ୍ତି ସହିତ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ। ସାଧାରଣ ତପସ୍ୟା ସହିତ ମଧ୍ୟ ସେଠି ସଫଳତା ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏକଥର ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ଚଢ଼ିଲେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ, ଏଠାରେ କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମହାଫଳଦାୟକ। ବିଲ୍ୱ ବୃକ୍ଷ ତଳ ଶିଖରରେ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଥିଲେ, ମଣିଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାଚଳ କରିଥାଏ ଓ ଦେବତା ପରି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିଥାଏ। ସପ୍ତଗୋଦାବର ଓ ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବା ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମଣିଷ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ପାପ ଦୂର କରାଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି, ସ୍ନାନ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ଏଠି ଦେବଦେବ ମହାଦେବ ରୁଦ୍ର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣରେ, ଋଷିମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବା ପ୍ରକାର, ଅବିଶ୍ୱାସୀମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଉଦାହରଣ ଅଛି: ଏଠାରେ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ପଢ଼ାଯାଇଥିବା ସାବିତ୍ରୀ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥାନରେ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପାଳିଥିବା ଶିଖରରେ ନିୟମ ସହିତ ଚଢ଼ିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ, ସେଠିର ଜଳ ସଦା ମଧୁର ଓ ଅବିରତ ଭାବେ ବହୁଁଥାଏ। ସେଠାରୁ ତାମ୍ରବର୍ଣୀ ନାମକ ନଦୀ ବହିଯାଏ; ଏକ କ୍ଳାନ୍ତିଗ୍ରସ୍ତ ନାରୀପରି ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ସମୁଦ୍ର ଦିଗରେ ଯାଏ। ସେଠାର ଜଳ ସମୁଦ୍ରରେ ଜମି ଶଂଖ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ଏବଂ ଶଂଖମୁକ୍ତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଜଳକୁ ଶଂଖ ଓ ମୁକ୍ତା ସହିତ ଆଣିଲେ, ଲୋକମାନେ ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଓ ଅମରାବତୀକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଶଂଖ ଓ ମୁକ୍ତା ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରିଲେ, ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପାପୀ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି, ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା। ଚନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ, କାୱେରୀ ଉତ୍ସ, ଅକ୍ଷୟ ତୀର୍ଥ, ଶ୍ରୀପର୍ବତ ଓ ଭଳି ଭାବରେ ବୈକୃତ ପର୍ବତରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହିମା ଅଛି। ଓଶିରା ନାମକ ପର୍ବତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଳାଶ, ଖଦିର, ବିଲ୍ୱ, ପ୍ଳକ୍ଷ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ ଓ ବିକଂକଟ ବୃକ୍ଷ ଏକାସାଥିରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ଏହି ବୃତ୍ତାକାର କ୍ଷେତ୍ର ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏଠାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ ପରେ ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ଅମରାବତୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।