ହିମାଲୟ ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ଶିଖରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଚାରିପଟେ ବିହାର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେଠାରେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ସେଠି ପବିତ୍ର ମନବଳିତ ପୂର୍ବଜମାନେ ଖୁସିହୋଇ କହିଲେ, "ତୁମେ ଆମଠାରୁ ଏକ ଦାନ ଚାହିଁପାର; ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲୁ। କଣ ଇଛା ଆମେ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପାରିବା?" ପୂର୍ବଜମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଥ, ଵିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ। ମହାନ ଏବଂ ଉଜ୍ୱଳ ଦେବ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କହିଲେ, "କଣ ଇଛା ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି?" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଵିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଜଗତର ଧାରକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅଂଶ ପାଉ; ଏହି ଦାନ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ।" ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତେଣୁ ଏହିପରି ହେବ; ତୁମେ ଯାହା ଚାହିଲ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ।" ପୂର୍ବଜମାନେ ଏହିପରି କହି ସ୍ଥିର କଲେ, "ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ଏଠାରେ ଯେଉଁ କିଛି କରାଯିବ, ତୁମେ ଆମ ସହିତ ଜଡିତ ହେବ; ଆମକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେବ, ସେଠାରେ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ତୁମେ ପାଇବ।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ମାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିପରି ହେବ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଁଛି। ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ, ତୁମେ ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଉପହାର ରୂପେ ପାଇବ।" "ଦାତାମାନେ ଆଦିରେ ତୁମକୁ ଦେବେ, ତାପରେ ଆମକୁ; ପ୍ରଥମେ ଆମର ବିଦାୟ, ତାପରେ ଦେବତାମାନେ।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା ଓ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ରୀତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ସେଉଁପରି ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ।" ଏପରି ଦାନ ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମା, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ବେଦରେ, ପାଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ସେହି ପାଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦାନ ଦେଇ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦାତାମାନେ କେଉଁଠି ଯିବେ, ତାହା ବୁଝ; ସେମାନେ ଭୟରହିତ, ଅହଂକାର ହୀନ, ଶୋକ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରହିତ ହୋଇ, ଚାହିଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ଏକ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ, ଯଦିଓ ମନ୍ତ୍ର ବିନା; ଯଦି କରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଯିଏ ଖାଇଥାଏ ସେ ସଦା ଋଣୀ ହୋଇଯାଏ। ଯିଏ କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପାକାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଋଣ ଭୋଗ କରେ; ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନୀ ସଦା ପାଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। କିଛି ଲୋକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନରେ ଅର୍ପଣ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିପରି, ପ୍ରଥମେ ବଳି ଓ ଜଳ ଦିଅ, ଏବଂ ଏକ ଜଳପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦିଅ। ବଳି ଦାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାବେ ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଦିଅ; ଅନ୍ୟର ଗୋରୁ ଥିଲେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ସାମ୍ନାରେ ବଳି ଦିଅ। ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁଠି ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବରଂ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଜନ ଓ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କେମିତି, ବେଦ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ବିସ୍ତୃତ କହିଦେବି। ଏହି ପୂର୍ବଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ ପରେ ଅନ୍ୟ ଇଛା ରଖନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପୂଜା ସଦା ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ କରିବା ଉଚିତ; ବୃହସ୍ପତି କହିଛନ୍ତି, ଏହିପରି କରିଲେ ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ଦକ୍ଷତା ମିଳେ। ପ୍ରଥମେ ପିଣ୍ଡ ଦିଅ, ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଉ; ପୂର୍ବଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାନ ଆତ୍ମା ଓ ଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ସୋମ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ। ଏହିପରି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦିଅ; ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଏହା ମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ହୋମ ଭଳି। ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ଏକ ଯୋଗୀ ପ୍ରଧାନ ସ୍ଥାନରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେ ନାଉ ଭଳି ଦାତା ଓ ଭୋଜନକାରୀମାନେ ଉପରେ ତାରି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଅନଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ ହୁଏ ଓ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ କରାଯାଏ, ଶୀଘ୍ର ଦେବଦଣ୍ଡ ସେଠି ପଡ଼େ। ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଛାଡ଼ି ଅଜ୍ଞାନୀକୁ ଭୋଜନ ଦିଅଯାଏ, ପ୍ରଧାନ କ୍ରିୟା ଅବହେଳା ହୁଏ, ସେଠି ଦାତା ନାଶ ପାଏ। ଯିଏ ଭୋଗ ଇଛି, ସେ ସଦା ଅଗ୍ନିକୁ ପିଣ୍ଡ ଦିଅ; ପୁତ୍ର ଇଛିଲେ ମଧ୍ୟମ ପିଣ୍ଡ ଦିଅ। ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତେଜ ଚାହିଁଲେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପିଣ୍ଡ ଗୋମାତାକୁ ଦିଅ; ଜ୍ଞାନ, ମାନ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶ୍ରୀ ସବୁ ଗୋମାତା ପାଖରେ ଦିଅ। ଦୀର୍ଘାୟୁ ଇଛିଲେ କାଉ କୁଅଁ; ସୁସ୍ୱାଦୁ ଭୋଜନ ଇଛିଲେ କୁକୁଡ଼ିକୁ ଦିଅ। ଏପରି ପିଣ୍ଡ ଦାନର ଫଳ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ କିମ୍ବା ଭଲ ଭାବରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଦେଖି ଦିଅ, କାରଣ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଆକାଶ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ତାଙ୍କର ଦିଗ। ଯଜ୍ଞିକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁଣି କହିଥିଲେ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ ପ୍ରଥମେ କରିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାରେ ପିଣ୍ଡ ଉଠାଯିବ। ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଭୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାଗ ନେଇ, ସମସ୍ତକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଜାଟଵେଦାସ୍କୁ ଦିଅ। ପକା ଭାତ, ପାନୀୟ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇ, ତାପରେ ପିଣ୍ଡ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରଖ। ସୁସ୍ୱାଦୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଭୋଜନ, ମଧୁର ପାନୀୟ ଦେଇ ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କର; ଏକାଗ୍ର, ଭକ୍ତିଶୀଳ, ହାତ ଜୋଡି, ଆସିନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦିଅ—ଏହିପରି ଲୋକ ନିଜ ଇଛା ପୂରଣ କରିଥାଏ। କଞ୍ଜୁସି ନ ରଖିବା, କୃତଜ୍ଞତା, ଦାନଶୀଳତା ଓ ସମ୍ମାନ—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏବେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭୋଜନ କରିଲେ, କେମିତି ମୃଦୁ ରୀତି ପାଳନ କରିବେ, ତାହା ଶୁଣ। ଭୂମିକୁ ଛିଟାଇ, ପ୍ରଥମେ ଉଠାଇ, ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହିତ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏଠି ବିସ୍ତାର କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ପୁରୋହିତମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ "ସ୍ୱଧା" ପାଠ କରିବେ, ଅଧିକ ଦାନ ଦିଅ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଦର ଦେଇ, ଶେଷ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ହାତ ଜୋଡି ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦିଅ।