ଏହି କଥା ପ୍ରାଚୀନ କାଳର। ଏକ ସମୟରେ ମହାବଳୀ ଏବଂ ଅପରାଜିତ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ଦୀପ୍ତିମାନ ବୀର ପୃଥୁ ତାଙ୍କର ଦାହିଁତା ତୀର ନେଇ, ଅସୁର, ଦେବତା ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପରାଜୟ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଯୋଗ ଏବଂ ମହାନତାର ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାଧିକାର ନେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭୂମିଦେବୀ, ଯିଁଁକୁ ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ, ସେ ରକ୍ଷା ପାଇବାକୁ କୌଣସି ଉପାୟ ନ ଦେଖି, କେବଳ ବୈନ୍ୟ ପୃଥୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ିଲେ। ଭୂମିଦେବୀ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଜାଣିଛ? ତୁମେ ଏକ ଜନାନୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଅଧର୍ମ ବୋଲି ଭାବୁନାହାଁ। ମୋ ଛଡ଼ା ଏହି ଲୋକମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିବେ? ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ମୋ ଭିତରେ ଅଛି, ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ସାର ଅଟୁଟ ରହିଛି। ମୋ ବିନା, ହେ ରାଜନ୍, ଲୋକମାନେ ନଶ୍ୱାନ ହେଇଯିବେ।” ଭୂମିଦେବୀ ଆଉ କହିଲେ, “ଯଦି ତୁମେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋତେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୋ ବାକ୍ୟ ଶୁଣ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ସଫଳତାକୁ ପାଇଥାଏ। ତୁମେ ମୋତେ ମାରିଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇବେ ନାହିଁ।” “ମୁଁ ଖାଦ୍ୟର ଉତ୍ସ ହେବି; ତୁମେ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼, ମହାତେଜସ୍ବୀ। ଜନାନୀମାନେ ଶତଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ଜାଣି ଧର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଭୂମିଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଅନେକ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମହାମତି ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ପୃଥୁ ରାଜା କ୍ରୋଧ ଦମନ କରି ଭୂମି ସହ କଥା କହିଲେ, “ଯିଏ ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାଇଁ, ଏକ କିମ୍ବା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ଚାହେଁ କି ନାହିଁ, ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଅନେକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ, ତେବେ ଏହିପରି ଉପକାରୀ ହତ୍ୟାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ, ଏହି ପାପର ଛାୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।” “ସେହିପରି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବଧ କରିବି, ଯଦି ତୁମେ ଆଜି ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱର ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରିବାକୁ ମନୋନିଷ୍ଠ ନୁହଁ। ତୁମେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ମାନିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଜି ତୀର ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବଧ କରି, ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବି ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରିବି। ତେଣୁ, ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧାରକୀ, ମୋ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କର; ସଦା ଲୋକମାନେକୁ ପୁନଃଜୀବିତ କର; ତୁମେ ଏହାରେ ସମର୍ଥ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” “ମୋ ଝିଅ ହେଇଯାଅ; ଏହି ଉପାୟ ମହାନ। ଧର୍ମ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିଛି, ହେ ଭୟଙ୍କରି।” ତାପରେ, ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଭୂମିଦେବୀ କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେବ, ହେ ରାଜନ୍; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହା କରିବି। ମୋତେ ଏକ ଛାଗଡ଼ି ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୁଧ ଦେଇପାରିବି; ଏବଂ ମୋତେ ସମସ୍ତଠାରେ ସମାନ କର, ଯେପରିକି ଦୁଧ ସମସ୍ତଠାରେ ବହେ, ସେପରି ମୁଁ ସମସ୍ତଠାରେ ହେଉ।” ତାପରେ ବୈନ୍ୟ ପୃଥୁ ତାଙ୍କ ଧନୁର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଉପର ଥିବା ସମସ୍ତ ପାଥର ତଳକୁ ହଟାଇଦେଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ମାନେ ହଟିଗଲେ। ପୂର୍ବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଭୂମି ସ୍ୱଭାବତଃ ଅସମ ଥିଲା; ତାଙ୍କ ଏହି ସମ ଓ ଅସମ ସ୍ଥାନ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ, ଏହି ଅସମ ଭୂମିରେ କୌଣସି ସହର କିମ୍ବା ଗ୍ରାମ ଥିଲା ନାହିଁ। କୃଷି, ଗୋପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ବଣିଜ୍ୟ ପଥ ଥିଲା ନାହିଁ; ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ପୂର୍ବରୁ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥା ଥିଲା। ଭବିଷ୍ୟତରେ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହା ସମସ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମି ସମ ଥିଲା, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ସଦା ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଫଳ ଓ କନ୍ଦମୂଳ ଥିଲା; ବୈନ୍ୟ ପୃଥୁଙ୍କ ପରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିକାଶ ହେଲା। ତଥାପି, ବହୁ କଷ୍ଟରେ ସେ ଉଦ୍ଭିଦମାନେକୁ ହରାଇ ଦେଲେ; ତେବେ ପ୍ରଭୁ ପୃଥୁ ଏକ ଛାଗଡ଼ି ଭାବେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ଭୂମିକୁ ଦୁଧ ଦେଇ ଶସ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନ କରିଲେ। ବୈନ୍ୟ ପୃଥୁ ଭୂମିକୁ ଶସ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦେଇଥିଲେ; ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଛାଗଡ଼ି ଭାବେ ଏବଂ ଏକ ପାତ୍ର ଭାବେ ଉପଯୋଗ କରି, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ସଦା ବଞ୍ଚିଲେ। ପୁନି, ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଭୂମିକୁ ଦୁଧ ଦେଲେ; ସୋମ ଛାଗଡ଼ି ହେଲେ, ବୃହସ୍ପତି ଦୁଧ ଦେଲେ। ପାତ୍ର ହେଲା ବେଦ ଛନ୍ଦ, ଗାୟତ୍ରୀ ଆଦି; ଦୁଧ ହେଲା ତପସ୍ୟା ଏବଂ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ। ପୁନି, ପୁରନ୍ଦର ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସୁନା ଦ୍ୱାରା ପାତ୍ର ନେଇ, ଭୂମିକୁ ଅମୃତ ଦେଇ ଦୁଧ ଦେଲେ; ଏହିପରି ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ନାଗମଣ୍ଡଳୀ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଭୂମିକୁ ବିଷ ଦେଇ ଦୁଧ ଦେଲେ; ବସୁକି ଦୁଧ ଦେଲେ, କଦ୍ରୁପୁତ୍ରମାନେ ଛାଗଡ଼ି ହେଲେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ନାଗମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ, ଚରିତ୍ର ଓ ଶକ୍ତି ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ପୁନି, ଲାଖର ପାତ୍ରରେ ଭୂମିକୁ ଗୁପ୍ତ ଧନ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦେଲେ; ବୈଶ୍ରବଣ ଛାଗଡ଼ି, ଯକ୍ଷ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ସାଥି। ଜଟୁନଭ୍ନାଭ, ରତ୍ନପତିଙ୍କ ପିତା, ଦୁଧ ଦେଲେ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି। ଏହିପରି ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନେ ଭୂମିକୁ ଦୁଧ ଦେଲେ; କୁବେର ଦୁଧ ଦେଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସୁମାଳୀ ଖପର ପାତ୍ରରେ ରକ୍ତ ଦେଇ ଦୁଧ ଦେଲେ; ଏହି ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭୂମିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଏକ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ଦୁଧ ଦେଲେ; ଛିତ୍ରରଥ ଛାଗଡ଼ି ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାବାସୁ ଦୁଧ ଦେଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବରାଜ, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଏବଂ ମହାତ୍ମା। ପାହାଡ଼ମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଭୂମିକୁ ଔଷଧି ଓ ବିଭିନ୍ନ ରତ୍ନ ପାଇଁ ଦୁଧ ଦେଲେ; ହିମବନ୍ତ ଛାଗଡ଼ି ଏବଂ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଦୁଧ ଦେଲେ; ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଥିଲା। ଗଛ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ପଳାଶ ପତ୍ରରେ କଟା ଏବଂ ଅଙ୍କୁର ପାଇଁ ଦୁଧ ଦେଲେ; ଫୁଲିଥିବା ପାହାଡ଼ କାମଧେନୁ ଭାବେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ଲକ୍ଷ ଛାଗଡ଼ି ହେଲେ; ଭୂମି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଭୂମି ହେଉଛି ପୋଷକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଧାରକୀ; ପୃଥୁ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଦୁଧ ଦିଆଯାଇଥିଲେ।