ପୁରାତନ କାଳରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କରିବା ସମୟରେ କିଛି ବିଶେଷ ବିଧି ଓ ଉପକରଣ ବିଷୟରେ ଆଚାର୍ୟମାନେ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ସେମାନେ କହିଥିଲେ, ତିନି ଗଠିର କାଜଳ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଓ କଳା ତିଳର ତେଲ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ । ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ, ତମାଳ, ଉଶୀରା, ଭକା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୂପ—ଗୁଗ୍ଗୁଳୁ ଓ ତୁରୁଷ୍କ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଫୁଲ ମଧ୍ୟରେ, ଧଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ପଦ୍ମ ଓ ଶତଦଳ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ । କିନ୍ତୁ ଜବା, ସୁମନସ, ଭଣ୍ଡୀର, ଉପକାମା ଓ କୁରଣ୍ଡକ ଫୁଲ ଏହି କ୍ରିୟାରେ ବର୍ଜନୀୟ । ଯେଉଁ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ସୁଗନ୍ଧ ଥାଏ, ସେଗୁଡିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ବସିବେ ଓ ନିୟମିତ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ, କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ପୂଜା କରିବେ । ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦର୍ଭା ଓ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହିପରି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ । ଦର୍ଭା ଘାସ, ଯାହା ହଳଦିଆ ଛାୟା ସହିତ ହରିତ ଓ ଫୁଲରେ ଭିଜା, ଭଲଭାବେ ଗଠିତ ଏବଂ ଯବ ଦାଣା ପରି ଆକୃତିର, ପିତୃସ୍ଥଳରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ମୂଳ ତଳେ ମଧ୍ୟ, ଗାଢ଼ ଶିଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ; ଏହିପରି ଶ୍ମାମାକ, ନୀବାର ଓ ଦୁର୍ବା ଘାସର ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଚୁଳ ଆକାଶର ପଥରୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡିଥିଲା; ଏହି ଦର୍ଭା ଘାସ ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ, ଏହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିଲେ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ । ସନ୍ତାନ ସମୃଦ୍ଧି, ତେଜ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଶୋଭା ଏହିପରି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ନିର୍ମଳ ଏବଂ ପାପରହିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମିଳେ । ପିଣ୍ଡ ଦାନ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି, ଦର୍ଭା ଘାସ ଏକଥର ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ତାହାର ଶିରା ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଥିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କରିବା ସମୟରେ ଏକ ଧ୍ୟାନୀ ମନ ରଖିବା ଦରକାର, କ୍ଷୁଦ୍ରତା, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଅବଧାନ ଭଙ୍ଗ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଯେଉଁଠାରେ ଅଶୁଦ୍ଧି ଅଛି, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ୱ କରେ; ଦେବତା, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ ଓ ଯାତୁଧାନମାନେ ଯେଉଁ କ୍ରିୟାର ବିରୋଧୀ, ସେମାନେ ମୋ ପ୍ରଭାବରେ ନିହତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଆସୁରମାନେ ଭୟରେ ଦୂରେଇଯାନ୍ତି । ଏହି ବିଧି ଅନୁସାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍; ଯେଉଁ କିଛି ମନରେ ଇଚ୍ଛା କରାଯାଏ, ପୂର୍ବଜମାନେ ତାହା ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ନିରନ୍ତର କ୍ରିୟାଶୀଳତା ସହ କରାଯିବାରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି, ଦାନବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି । ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟାରେ କିଛି ଘାସ ଯଥା ଶୂଦ୍ର, କ୍ଷୀରବ, ବଲ୍ବଜ, ତରବ, ବାରଣ, ଲବା, ଲବବର୍ଷ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘାସ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଲେପ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ଦେବା, କାଶ ଓ ପୁନର୍ଭବ ଘାସ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅଭିଲଷିତ ଫଳ ମିଳିଥାଏ । କାଶ, ପୁନର୍ଭବ, ବର୍ହଣ, ଉପବର୍ହଣ ଘାସଗୁଡିକ—ଏହାମାନେ ପୂର୍ବଜ ଦେବତା ଅଟୁଟ ଭାବରେ ମନାଯାନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ପୁନଃ ପୂର୍ବଜ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି । ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ସେଗୁଡିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ହୋମ ପାଇଁ ଦେବା ଦରକାର । ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାଧା ସହ ସୋମଙ୍କୁ, ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏହି କ୍ରିୟା ସଫଳତା ପାଇଁ ସଂସାରିକ କିମ୍ବା ଅସଂସାରିକ ଯାହା କି ହେଉ, ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଅରଣି ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହି ଭାବେ ହୋମ କରିବା ନିୟମ । ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଯିଏ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ହବି ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସ୍ୱାଧା; ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଯମଙ୍କୁ ଓ ପୁନଃ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧା, ଏହିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ହୋମ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ନିୟମାନୁସାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ପରେ ସୋମଙ୍କୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଦିଆଯିବ । ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ବିବସ୍ୱତ୍ଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ୱାଧା ଓ ଚିହ୍ନିତ କରି ଦାନ କରିବା ଦରକାର । ଅଗ୍ନିହୋମ ଓ ପାଠ କ୍ରିୟାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ନମସ୍କାର, ଛିଁଟା, କାଜଳ ଓ ଲେପ ଦେବା, ଓ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଦ୍ରଢ଼ତା ସହ କରିବା ଦରକାର । ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଜଳିଥିବା ଅଗ୍ନିରେ, ବିଶେଷ ଭାବେ ଯେତେବେଳେ ବହୁ ହବି ଦିଆଯାଏ ଓ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଧୂଆଁ ବିନା ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ, ସେଥିରେ କ୍ରିୟା ସଫଳତା ପାଇଁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯଦି ଅଗ୍ନି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ଜଳିନଥାଏ କିମ୍ବା ଧୂଆଁ ଦେଉଛି, ତେବେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଅନ୍ଧ ଓ ସନ୍ତାନହୀନ ହୁଅନ୍ତି । ଅଗ୍ନି ଦୁର୍ବଳ, ଶୁଷ୍କ କିମ୍ବା ତିଆରି ଛିଟା ଦେଉଛି, କିମ୍ବା ତାହାର ଶିଖା ଧୂଆଁ ସହ ରହିଛି, ତେବେ ସେଉଁଠି କ୍ରିୟା ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ । ଯଦି ଅଗ୍ନି ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ, ନୀଳ କିମ୍ବା କଳା ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦିଯାଏ, ତେବେ ସେଉଁଠି ବିଫଳତା ନିଶ୍ଚିତ । ଘୃତ ଓ ସୁଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ, ମୃଦୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଚଳିତ, ଶିଖା ଗୁଛ ଆକୃତିର ଅଗ୍ନି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ । ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଚିରକାଳ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜମାନେ ଅମର ହୁଅନ୍ତି । ମାଟିର ଭାଣ୍ଡ, ଉଦୁମ୍ବର କାଠ, ଫଳ ଓ ଇଂଧନ ଦଣ୍ଡ ଏହି କ୍ରିୟା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଉପଯୋଗୀ । ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଫଳ ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି, ତାହା ଶ୍ରାଦ୍ଧପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରି କ୍ରମରେ ଏବଂ ନିୟମାନୁସାରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଏହା କରିବା ଦରକାର । ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁଅଙ୍କୁ ନେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେବା ଉଚିତ୍ ।