ଏକ ସମୟରେ ଅଦ୍ରିକା ନାମକ ଏକ ମହିଳା, ମାଛ ରୂପରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହି ମାଛ, ଅମାବାସୁଙ୍କର କନ୍ୟା ମତ୍ସ୍ୟା ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସେ ଏକ ରାଜନୀ, ଯାହା ସଦା ରାଜସିକ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଜଗତକୁ ଭିରଜା ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧି ହୋଇଛି, ଏହି ଦେବଲୋକର ଅନେକ ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଭୂତ, ସର୍ପ ଓ ପିଶାଚ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ଉପାସନା କରନ୍ତି । ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଅଗ୍ନିସ୍ବାତ୍ତ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସ୍ବର୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଭୂତ, ସର୍ପ ଓ ପିଶାଚ ଏହି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ଲାଗି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ଏହି ଏକାଧିକ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡିକୁ ପୁଲହା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧି କରାଯାଏ । ଏହି ତିନି ଗୋଷ୍ଠୀ ଧର୍ମ ଓ ଶୁଭ ରୂପକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମନସ୍ପୁତ କନ୍ୟା ପୀବରୀ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଛି । ସେ ଏକ ଯୋଗିନୀ, ଏକ ଯୋଗୀ ଦମ୍ପତି ଓ ଯୋଗର ମାତୃ । ଡ୍ୱାପର ଯୁଗର ଅଟାଇଶତମ କଳିପ୍ରଭାରେ, ପରାଶର ବଂଶରୁ ଏକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ ଶୁକ ଜନ୍ମ ନେବେ । ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଧୂମହୀନ ଅଗ୍ନି ପରି ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଏହି ପିତୃମାନଙ୍କର କନ୍ୟାରୁ, ସେ କୃଷ୍ଣ, ଗୌର, ପ୍ରଭୁ, ଶମ୍ଭୁ ଓ ଭୂରିଶ୍ରୁତ ନାମକ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସେ କୀର୍ତିମତୀ ନାମକ ଏକ ଯୋଗିନୀ କନ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କର ମାତୃ ଓ ବଣୁହର ରାଣୀ ହେଲେ । ଏହି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ମହାତ୍ମା ଯୋଗ ଓ ତପସ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ଫେରିବା ନାହିଁ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ଲীন ହେଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ବିଭୂଷିତ ହୋଇ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ଅତୀତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରି, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ । ଏହି ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ନିରାକାର ଓ କିଛି ଧର୍ମର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ତିନି ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ଚାରି ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ବି ଅଛି । ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦେହଧାରୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଏହି ଆଗ୍ନି ଓ କବିଙ୍କର କନ୍ୟା ସ୍ବଧାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଦେବଲୋକର ଏହି ପିତୃମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବରେ ରହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଲବ୍ଧି କରନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମନସ୍ପୁତ କନ୍ୟା ଗୌର ନାମରେ ସ୍ବର୍ଗରେ ଖ୍ୟାତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦତ୍ତସେନ କୁମାରଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ହେଲେ । ଭୃଗୁ ବଂଶର ୩୧ ଜଣ ପିତୃମାନେ ପ୍ରଶଂସା ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି । ଏହି ମାରୀଚିଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ବର୍ଗରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ । ଏହି ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ, ସ୍ବର୍ଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପିତୃମାନେ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି । କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଫଳ ଲାଗି ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି । ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମନସ୍ପୁତ କନ୍ୟା ଯଶୋଦା ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଛି; ସେ ବିଶ୍ବମହତଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଓ ବିଶ୍ବଶର୍ମାଙ୍କର ଝିଅ ହେଲେ । ସେ ଦିବ୍ୟ ରାଜର୍ଷି ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗଙ୍କର ମାତୃ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଯଜ୍ଞରେ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ଅଗ୍ନି ଓ ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦେଖି, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଦିଲୀପ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖି, ଏହି ଅମରମାନେ ସ୍ବର୍ଗରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ପିତୃମାନେ ଆଜ୍ୟପା ଭାବରେ କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ପୁନି ପୁଲହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ଲୋକମାନେ ପ୍ରେମ ଲାଗି ପକ୍ଷୀ ଭାବରେ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି, ବୈଶ୍ୟମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ରିତିରେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମନସ୍ପୁତ କନ୍ୟା ଭିରଜା ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଛି; ସେ ନହୁଷଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଓ ଯୟାତିଙ୍କର ମାତୃ । ସୁକାଳା ପିତୃମାନେ ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତି ଓ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ପୁତ୍ର, ଶୂଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଲୋକମାନେ ମାନସ ଭାବରେ ସ୍ବର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି । ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ମନସ୍ପୁତ କନ୍ୟା ନର୍ମଦା ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଛି; ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହି ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ୟୁଙ୍କର ମାତୃ ଓ ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କର ପତ୍ନୀ । ମନ୍ବନ୍ତରର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ପିତୃମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ରିତି ନିଷ୍ଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲେ । ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ଦାନ ଚାଂଦିର ପାତ୍ର ଓ ଚାଂଦି ଶୋଭିତ ପାତ୍ରରେ ଦିଆଯାଏ, ସ୍ବଧାକୁ ଆଗରେ ରଖି, ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୋଇଥିଲେ । ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ବୈବସ୍ବତର ପୂରଣ, ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନିର ଶ୍ରୁତିଗାନ କରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ । ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ପିତୃମାନେ ପ୍ରତିଦାନ ସ୍ୱରୂପ ନିଜକୁ ପୋଷଣ, ସନ୍ତାନ ଓ ସ୍ବର୍ଗ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ରିତି ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ରିତିଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ପିତୃମାନଙ୍କର ପୂରଣ ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ବ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ଯୋଗର ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଥ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କର ତୃପ୍ତି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଏହି ପିତୃମାନଙ୍କର ଲୋକ, କନ୍ୟା, ପୁତ୍ର, ଓ ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି । ଚାରି ଦେହଧାରୀ ଓ ତିନି ନିରାକାର ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ଏହି ପିତୃମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତି କରନ୍ତି; ବିଶ୍ୱେ, ରେତସ୍, ପୃଶ୍ନିଜ, ଶ୍ରିଙ୍ଗିନ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରିତି ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି । କଳା, ଧଳା ଓ ଅଜନ୍ମା ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ରେତୋବନ୍ଧ, ଦିନ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ । ଲେଖା, ମାରୁତ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ, ଏତ୍ରି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରସ ଆଦି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପିତୃମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି । ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, କିନ୍ନର, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପିତୃମାନେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଫଳ ଲାଗି ।