ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶୁଭ ଅବସରରେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏବଂ ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ସିଦ୍ଧ, କିନ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପବିତ୍ର ମହୋତ୍ସବରେ ଅଂଶ ନେଲେ। ଶିବ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ଦେମନ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ର, ଅରୁଣ୍ଧତୀ ପବିତ୍ରୀକରଣ ପାଇଁ ଯାଇଥିବା ଛଡା, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଜୀନ୍ଦା ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭରେ ଦେଖାଗଲେ। ଏହି ମାତାମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିବା, ତିନି ଏକ ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମାତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅତିଶୟ ଆଦର କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେକୁ ଏକାସାଥି ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଜାହନୁଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପରେ, ତାଙ୍କର ମାତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଷଡ୍ମୁଖ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତିନି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପଦ୍ମନୟନ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିରେ ବିମୋହିତ ହେଲା। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସହିଷ୍ଣୁ ହେଲା; ଦାନବମାନଙ୍କ ଦଳ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ତିନି ସ୍କନ୍ଦ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କୃତ୍ତିକାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ତିନି କାର୍ତ୍ତିକେୟ ନାମରେ ଦାନବ ନାଶକ ହିସାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଦೈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଯେତେବେଳେ ଟାଣିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନିର ମାଳା ଘେରା ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସ୍କନ୍ଦଙ୍କର ଖେଳ ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ — ଗରୁଡ଼ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର — ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବାୟୁ ତାଙ୍କୁ ମୟୂର, କୁକୁଡ଼ି ଓ ପତାକା ଦେଲେ; ସରସ୍ୱତୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶବ୍ଦମୟ ବୀଣା ଦେଲେ; ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ମେଢ଼ା ଦେଲେ; ଶମ୍ଭୁ ଭେଡ଼ା ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମାୟାର ଖେଳରେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଭୂମିକୁ ଫେଲାଯିବା, ଏବଂ ମହା ଦାନବ ତାରକା ଉତ୍ଥିତ ହେଇ ପୁନଃ ବଧ ହେଇବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେବସେନାର ନାୟକ ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିଲେ। ସେ ଦେବସେନାର ନାୟକ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ନେତା, ସ୍କନ୍ଦ, ଦେବମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ହେଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରମଥ, ଦେବ, ଭୂତ, ମାତାମାନେ, ଏବଂ ବିନାୟକଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ତିନି ଅଂଶ ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗଗନରୁ ରଥ ତଳକୁ ପଡ଼ିବା, ସେ ନିଜେ ଶ୍ରୀଅଂଶ ହରାଇ ଶ୍ବର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, ଧୂଳିର କଣା ପରି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବସ୍ଥାରେ। ସେମାନେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତ୍ୟାଗିତ, ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ନିର୍ବାପିତ, ନିର୍ବାପିତ ଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ — “ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ!” ପୂର୍ବଜମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — “ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ,” ଏପରେ ସେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେକୁ ଦୟାଭାବରେ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପୂର୍ବଜମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ — “ତୁମ ଅପରାଧରୁ ତୁମ ଶ୍ରୀଅଂଶ ହରାଇଛ; ତୁମେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ମୂହମୟୀ।” ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ଏଠାରେ ମିଳେ; ଦେବମାନେ ଦେହ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ। କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସତ୍ତ୍ୱରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କିମ୍ବା ମନୁଷ୍ୟ ରୂପରେ ତୁରନ୍ତ ମିଳେ; ଏହିପରି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତୁମେ ଅମାବସ୍ଵପତୀ ଭାବରେ ଫଳ ପାଇବ। ଏପରେ, ପୂର୍ବଜମାନେ ଦୟା କରି ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଦେବମାନେ, ସୋମପାନୀ, ପିତୃମାନେ, ଏବଂ ଅମାବସୁ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କହିଲେ — “ମହାନ କନ୍ୟା, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନିବା, ପୁନଃ ନିଜ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା।” ଏହି ଅଠାଇଁଠ ଦ୍ୱାପରରେ, ତୁମେ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଅମାବସୁ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ଅଦ୍ରିକାରୁ ଜନ୍ମ ନିବା। ତୁମେ ପରାଶର ଋଷିଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେବା; ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷି ଏକ ଏକା ବେଦକୁ ଚାରିଟିକୁ ବିଭକ୍ତ କରିବେ। ତୁମେ ମହାଭିଷାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରକୁ — ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାନ୍ତନୁ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା, ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ — ଜନ୍ମ ଦେବା। ତୁମେ ଶକ୍ତି, ଶୂରତା ଓ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ କିଙ୍ଗକୁ ଜନ୍ମ ଦେବା; ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପୁନଃ ତୁମେ ନିଜ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା। ପିତୃମାନେଙ୍କ ଅପରାଧରୁ ତୁମେ ଅପବାଦ ଜନ୍ମ ପାଇବା; ତୁମେ ଅଦ୍ରିକାରୁ ଏହି ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ହେବା। ପୁନଃ କନ୍ୟା ହେଇ, ଏହି ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା; ଏହିପରି କହାଯାଇ, ଦାଶାଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟବତୀ ହେଲେ। ଅଦ୍ରିକାରୁ ମାଛ ରୂପରେ ଅମାବସୁ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ମତ୍ସ୍ୟା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି ଅଦ୍ରିକାରୁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ସଙ୍ଗମରେ ତିନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ଏହି ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା, ସଦା ରାଜସୀ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମର ଲୋକକୁ ବିରଜା କୁହାଯାଏ, ଏହି ଦଳ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏଠାରେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ପିତୃମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି; ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଭୂତ, ନାଗ, ପିଶାଚମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଫଳ ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି। ଏମାନେ ପୁଲହାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏହି ତିନି ଦଳକୁ ଧର୍ମ ଓ ଶୁଭ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମନସ୍ପୁତ କନ୍ୟା, ପୀବରୀ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଯୋଗିନୀ, ଯୋଗିକ ପତ୍ନୀ, ଏବଂ ଯୋଗର ମାତା। ଦ୍ୱାପରର ଅଠାଇଁଠ କ୍ରମରେ, ପରାଶର ବଂଶରୁ ଏକ ମହା ତପସ୍ୱୀ, ଶୁକ ନାମକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ। ସେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବନରେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା, ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି। ପିତୃମାନେଙ୍କ କନ୍ୟାରୁ, ସେ ଯୋଗର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶିକ୍ଷକମାନେ — କୃଷ୍ଣ, ଗୌର, ପ୍ରଭୁ, ଶମ୍ଭୁ, ଭୂରିଶ୍ରୁତ — ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ କୀର୍ତିମତୀ ନାମକ ଏକ ଯୋଗିନୀ କନ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁଠିଁ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ମାତା ଏବଂ ଭଣୁହା ରାଣୀ ହେଲେ।