ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅନନ୍ୟ ଜନ୍ମ କଥା ମଧ୍ୟରୁ, ପ୍ରଥମେ ଦେଖାଯାଏ କଳା କପଡ଼ାରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଓ ଶୁଖିଲା ଗୋବରରୁ ପିଡ଼ିକା, ବିଛି ପରି ଘମଜନ୍ମୀ ପ୍ରାଣୀ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଗାଈ ଓ ମହିଷମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜେ ନିଜେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଅଣ୍ଡାରୁ ଅନେକ ପ୍ରଜାତିର ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଏହିପରି ଚୈବୀରିକା, ବୃହଦ୍ ଗୋଧନ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣୀ ଯେପରିକି ଜଲାଉ ଓ ଏହା ପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଇତିମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମକ୍କି, ଶେଷ ଜଳ ଓ କାଦିରେ ବେଶି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଏହିପରି ନିଜେ ନିଜେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମশା, ମଉ ଓ ଘାସରୁ ପୁତ୍ରିକା, ପୁତ୍ରଭାସକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମଣିର ଖଣ୍ଡ, ସାପ, ଓ ଜାହାଜରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ଏହିପରି ଗୋବରରୁ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶତାବେରୀ ଜନ୍ମ ହୁଏ। ଏମିତି ଏହି ଅସଂଖ୍ୟ ଘମଜନ୍ମ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମଫଳରୁ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଜାତି ଅଛନ୍ତି ଯାହାକୁ ନୈୃତ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରୁ ଉପସ୍ଥିତ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଗର୍ଭଜନ୍ମୀ, କିଛି ସ୍ୱୟଂଭୂ ଅଟେ। ସାଧାରଣତଃ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉପପାଦନ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଛି ଦେବତା ଗର୍ଭଜନ୍ମୀ, ଏବଂ କିଛି କାରଣ ବିନା ଉପସ୍ଥିତ। ତୁଳାଳାଘ, କୋଳ, ଶିବା, କନ୍ୟା, ଓ ସରମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଶ୍ୟାମ, ଶବଳ, ଅର୍ଜୁନ, ହରିତ, କୃଷ୍ଣ, ଧୂମ୍ରାରୂଣ, ତୁଳାଳାଘ, ଓ କଦ୍ରୁକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର। ସୁରସା ଏକ ଶତମୁଣ୍ଡିଆ ପ୍ରାଣୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ସାପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ରାଜା, ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି ରାଜା; ଏହି ଦଳ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏବେ ପୁଲହଙ୍କ ପୁତ୍ର ତାମ୍ରାଙ୍କ ବଂଶର କଥା ଶୁଣ। ତାମ୍ରାଠାରୁ ଅନେକ ଖ୍ୟାତିନାମା ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଥିଲେ ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଓ ଶୁକୀ। ଅରୁଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶ୍ୟେନୀ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର—ସମ୍ପାତି ଓ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ସମ୍ପାତି ଏକ ପୁତ୍ର ଓ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଜଟାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କାଉଁ ଓ ବଡ଼ କାନ୍ ଥିବା ଗୃଧ୍ର। ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ—ଭାସୀ, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଶୁକୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଓ ଭଦ୍ରା—ତାଙ୍କ ଉପଜାନ୍ତି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏଠି ଆସିଛି। ଶୁକୀ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଛଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଦେଲେ: ତ୍ରିଶିରସ, ସୁମୁଖ, ବଳ, ପୃଷ୍ଠ, ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାବଳ। ତ୍ରିଶଙ୍ଖନେତ୍ର, ସୁମୁଖ, ସୁରୂପ, ସୁରସା, ବଳ—ଏହିମାନେ ଗରୁଡ଼ ବଂଶର ପୁତ୍ର ଓ ନାତି। ଏହି ଗରୁଡ଼ ବଂଶର ୧୪,୦୦୦ ଟି ଦୁଷ୍ଟ, ସାପଭକ୍ଷୀ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ନାତିମାନେ ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଆଗକୁ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହିମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କୁହୁଛି: ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଦେବକୂଟ ପାହାଡ଼; ମଣିମାନ୍ (ହଜାର ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼), ପର୍ଣ୍ଣମାଳା, ସୁକେଶ, ଓ ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ; କୌରଜ (ପଞ୍ଚଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼) ଓ ହେମକୂଟ ପାହାଡ଼, ଯେଉଁଠାରେ ପଜହରାଗିମାନେ ବସନ୍ତି। ସେହି ଗରୁଡ଼ମାନେ ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଶୃଙ୍ଗକୁ ପୂରଣ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଭାସ, ଉଲୂକ, କାକ-କୁକୁଟ ନାମରେ ପରିଚିତ। ମୟୂର, କଳବିଙ୍କ, ପାଉଁ, ଲାଭ, ତିତିରି, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ବାର୍ଦ୍ଧୀନ, ଶ୍ୟେନୀ, କୁରର, ସାରସ, ବକ ପରି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ମାଂସଭୋଜୀ ପକ୍ଷୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ହଂସ, କଳହଂସ ଓ ଚକ୍ରବାକ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ, ଜଳଚର ଦ୍ୱିଜାତି ପ୍ରାଣୀ ଏହି ଗରୁଡ଼ ବଂଶର ଅନେକ ପୁତ୍ର-ନାତି ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ। ଏବେ ଇରାଙ୍କ ସନ୍ତାନ କଥା ଶୁଣ। ଇରା ତିନି ମହିଳା ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରକୃତିର ଅନେକ ରୂପ ମାତା। ସେମାନେ ଅଟବୀ ଗଛ, ବୃକ୍ଷ, ଔଷଧି, ଲତା ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ମାତୃକା। ଲତା ଅଟବୀ ଗଛ, ତାଳା ନଥିବା ଗଛ, ନଦୀ କୂଳରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଗଛ ଓ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଥିବା ଗଛ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବେଳ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଝାଡ଼, ତନ୍ତୁ ଓ ଘାସ; ଏହି ଔଷଧି ଉପଜାନ୍ତି, ଏଠି ବାଁଶ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହିପରି ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, କଶ୍ୟପଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏଠି ମୁଁ ଏହି ସୃଷ୍ଟି କଥାର କିଛି ଅଂଶ କୁହିଲି; ଏହି ହେଉଛି ମରୀଚିଙ୍କ ବଂଶ, ଯାହାକୁ ଶତ ବର୍ଷ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କୁହିହେବ ନାହିଁ। ଏଠି ଆଦିତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଦିତି ଶକ୍ତିଶାଳି, ସୁରଭି ତପସ୍ୟାରେ, ଦାନୁ ମାୟାରେ ପ୍ରଶସ୍ତ। କଦ୍ରୁ କ୍ରୂର ସ୍ଭାଭାବର, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ ବେଦଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଇରା ଗ୍ରହଣକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଦାନାୟୁ ଭୋଜନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ବିନତା ଭାରବାହନରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ତାମ୍ରା ବନ୍ଧନକୁ ଜାଣନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଜଗତର ମାତୃମାନେ। ତାଙ୍କ ଧର୍ମ, ଚରିତ୍ର, ବୁଦ୍ଧି, କ୍ଷମା, ଶକ୍ତି ଓ ରୂପରେ ତାଙ୍କ ସ୍ଭାଭାବ ରଜସ, ସତ୍ତ୍ୱ, ତମସ ଓ ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ମିଶ୍ରିତ। କଶ୍ୟପଙ୍କ ଏହି ସମସ୍ତ ସନ୍ତାନ, ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ମାତୃମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି—ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ସାପ, ପିଶାଚ, ଗୋଧନ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ପ୍ରତିଟି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏହି ଦ୍ୱାରା ମାନବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କାରଣ, ମାନବମାନେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ଓ ମୋକ୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା; ତାଙ୍କ ତଳେ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଭଳି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ପୁନଃ ପୁନଃ ମାନବ ଶରୀରରେ କର୍ମ ସାଧନା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ତପସ୍ବୀ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏଠି ଅନୁକ୍ରମେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।