ପୃଥିବୀର ଗଭୀର ଅନ୍ତସ୍ଥଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଶଙ୍ଖ, ପାଥର, ତଥା ଖେଳା ଅଙ୍ଗୁଳି ଭଳି ଚଳିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜୀବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଘମ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବିବରଣୀ ଏଠି ଦିଆଯାଇଛି। ଏହିପରି ଭାବରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତାପିତ ଜଳ ଓ ବର୍ଷା ଠାରୁ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ମାଛ, ପିପ୍ପଲା ଗୁଡିକ, ମଶା, ଟିଟିରା ପକ୍ଷୀର ଶିଶୁମାନେ, ଏବଂ ନୀଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବମାନେ ଏହିପରି ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଜଳଜ ଓ ଘମଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଣ୍ଡ, ମାଛି, କାନ୍ଡ ଭିତରେ ଥିବା କୀଟ, ଏବଂ ଅନେକ ପାଦ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। ସିହଲା, ରୋମଲା, ପିଚ୍ଛଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଜ ଓ ଘମଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି। ଘିଅ, କଳା ଡାଲା, ଶୋଭିତ ଡାଲା ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ପ୍ରାଣୀମାନେ; ଏପରି ଜାମୁ, ବେଲ, ଆମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଶୋଭିତ ଡାଲା, ପନସ, ଚାଉଳ, ଶୁଖିଲା ଗୁହା, ଓ ଗୋଦାମର ଧାନ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ତାଁଠାରେ ରହିନଥାନ୍ତି; ଘୋଡା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଠାରୁ, ବିଷ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଗୋବର କିଛି ଦିନ ପରେ ଛାଡି ଦେଲେ, ତାଁଠାରୁ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ମାଟିରେ କୀଟ, କାଠରେ କୀଟ, ଏବଂ ବୋରର ଭଳି କୀଟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏକ ପରେ ଏକ ଗଛ ଠାରୁ ନୀଳ ମାଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶୁଖିଲା ଦ୍ରବ୍ୟ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। କଳା କପଡ଼ା ଠାରୁ ସର୍ପ ଚାରିପାଖରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଶୁଖିଲା ଗୋବର ଠାରୁ ଘମଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଛୁ ଭଳି, ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଗଂଧା ଓ ମହିଷ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଡିଂଗା ଭିତରେ ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାର ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଚୈବିରିକା ଏବଂ ଗୋମାନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଦୂର୍ବଳ ଜୀବମାନେ, ଯଥା ଜଲ୍ଲା ଓ ସେହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଅନେକ ପ୍ରକାର ମାଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟ ଅପସିଷ୍ଟ ଜଳ ଓ କାଦା ଠାରୁ ମିଳେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଶା ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଘାସ ଠାରୁ ପୁତ୍ରିକା ଓ ପୁତ୍ରଭାସକ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ମଣିର ଖଣ୍ଡ, ସର୍ପ, ଏବଂ ଜାହାଜରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିବା ଶତାଭେରୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଅନେକ ଘମଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି; ସେମାନେ ପୂର୍ବ ନିଷ୍ପାଦିତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ନୈଋତ ନାମକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; କିଛି ପ୍ରାଣୀ ଗର୍ଭଉତ୍ପନ୍ନ, ଅନ୍ୟ କିଛି ସ୍ବୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭାବରେ ବିବେଚିତ। ସାଧାରଣତଃ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରକାଶ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କିଛି ଦେବମାନେ ଗର୍ଭଉତ୍ପନ୍ନ, ଅନ୍ୟ କିଛି କାରଣ ବିନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ତୁଲାଲାଘ, କୋଲ, ଶିବା, କନ୍ୟା ଏବଂ ସରମାର ସନ୍ତାନ—ସରମାମାନେ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଶ୍ୟାମ, ଶବଳ, ଅର୍ଜୁନ, ହରିତ, କୃଷ୍ଣ, ଧୂମ୍ରାରୁଣ, ତୁଲାଲାଘ ଏବଂ କଦ୍ରୁକାସ୍ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ସୁରସା ଏକ ଶତମୁଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଟକ୍ଷକ ରାଜା, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭାସୁକି; ଏହି ଦଳ ଅନ୍ଧକାରରେ ଭରିଆ, କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ। ଏବେ ତାମ୍ରା, ପୁଲହାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ତସ୍ତାନର ସନ୍ତାନମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ତାମ୍ରାରୁ ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଶୁକୀ; ଶ୍ୟେନୀ, ଅରୁଣଙ୍କ ଜନନୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମ୍ପାତି ଓ ଜଟାୟୁ—ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ—କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ସମ୍ପାତି ଏକ ପୁଅ ଓ ଏକ ଝିଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ଜଟାୟୁଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ କାଉଁ ଓ ବଡ଼ କାନ୍ ଥିବା ଗୃଧ୍ରମାନେ। ଗରୁଡ୍ମତଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ—ଭାସୀ, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଶୁକୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଭଦ୍ରା—ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବିବରଣୀ ଏଠି ଦିଆଯିବ। ଶୁକୀ ଗରୁଡ୍ମତଙ୍କୁ ଛଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅ ଦେଇଥିଲେ: ତ୍ରିଶିରସ, ସୁମୁଖ, ବଳ, ପୃଷ୍ଠ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାବଳ। ତ୍ରିଶଂଖନେତ୍ର, ସୁମୁଖ, ସୁରୂପ, ସୁରସା, ବଳ; ଏମାନେ ଗରୁଡ୍ମତଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରପୌତ୍ର। ଚୌଦ ହଜାର ନିର୍ଦୟ, ସର୍ପଭକ୍ଷୀ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରପୌତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଂଶ ଚାଲିଥାଏ। ସେମାନେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ ଭରିଛନ୍ତି, ଏଠି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯିବ: ସମସ୍ତ ଶାଲମଲୀ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଦେବକୂଟ ପର୍ବତ। ମଣିମାନ୍, ଏକ ହଜାର ଶିଖର ଥିବା ପର୍ବତ; ପର୍ଣ୍ଣମାଳା, ସୁକେଶ, ଏବଂ ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତ। କୌରଜ, ପଞ୍ଚଶିଖରୀ, ଏବଂ ହେମକୂଟ ପର୍ବତ, ଯେଉଁଠି ଦ୍ରୁତ ପବନ ବହେ ଓ ପଜ୍ହରାଗି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠି ଗରୁଡ୍ମାନେ ପର୍ବତ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଭରିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଭାସ, ଉଲୂକ, କାକ-କୁକ୍କୁଟ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ମୟୂର, କଳବିଙ୍କ, ପାଠା, ଲାଭ, ଟିଟିରା; କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ବାର୍ଦ୍ଧୀନ, ଶ୍ୟେନୀ, କୁରରା, ସାରସା, ଓ ବକ। ଏଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଂସଭକ୍ଷୀ ପକ୍ଷୀମାନେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ହଂସ, କଳହଂସ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଚକ୍ରବାକ ଓ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ଜଳସ୍ଥିତ ଦ୍ୱିଜ; ଏମାନେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରପୌତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ବଂଶ ଚାଲିଥାନ୍ତି। ଏମାନେ ଗରୁଡ୍ମତଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ; ଏବେ ଇରାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଇରା ତିନି ଝିଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଅଖି ଶତଦଳ ଭଳି। ଏମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛ, ଗଛ, ଔଷଧିର ମାତା; ଏବଂ ଲତା, ବେଳ, ଔଷଧି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।