ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ମୁନିମାନେ, ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଚିତା, ମାଂସ ଖାଇଥିବା ସର୍ପ ଭଳି ଅନେକ ଦୂର୍ଲଭ ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ । ଏବେ ଆମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା । ସେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଜଣୀ ଝିଅ ଥିଲେ—ମୀନା, ମତା, ବୃତ୍ତା, ପରିବୃତ୍ତା ଏବଂ ଅନୁବୃତ୍ତା । ଏହି ଝିଅମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରଜାବିକାର ଯେପରି ହେଇଥିଲା, ତାହା ଶୁଣିବା । ମୀନା ଝିଅର ଉତ୍ପତ୍ତି ମାନେ ଥିଲେ—ହଜାର ଦାନ୍ତ ଥିବା ମଗର, ପାଠୀନ, ତମରା, ରୋହିତା—ଏହି ମାନେ ମାଇନା ଗୋଷ୍ଠୀର ଆରମ୍ଭ । ଚାରି ପ୍ରକାର ମଗର ଥିଲେ, ଏହିମାନଙ୍କର ଅଧିକ ଓ ଅଳ୍ପ ବୟସ୍କ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ମାନେ ନିଷ୍କା ଓ ଶିଶୁମାର ଭଳି ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହି ପ୍ରଜା ମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର କଉଁଠି, ଅନେକ ଜଳଜ ଜୀବ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶଂଖ ଭଳି ଜଳଜ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଏହି ସବୁର ପରେ ଫେଙ୍ଗା, ମାଛ, ଏବଂ ଗୋଲା ଭଳି ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହିପରି ମୁଙ୍ଗୁଡି, କଙ୍କ୍ରା, ଶଂଖ ଭଳି ଅନେକ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା । ବିଷ ଭଳି ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଜଲୁକା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହିପରି ମୁନିଙ୍କ ପାଞ୍ଚଜଣୀ ଝିଅର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଜୀବମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଚିପି, ମାନ୍ଦା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ନିମ୍ନ ଜୀବମାନେ ଏହିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ବିଲାଡି ରୁ ଦ୍ୱିଜ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଘମ ଓ ମାଟିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଉଶନା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କିଟ, ଆଣ୍ଟ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥିରପଦ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଶଂଖ, ପାଥର, ଆଉ ଅନ୍ୟ ଭୂମିଜ ଜୀବ ଘମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତାପିତ ଜଳ ଓ ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ମାଛ, ପିପ୍ପଳା କିଟ, ମାଛି, ଟିଟିର ଶିଶୁ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନୀଳ ଓ ବିବିଧ ରଙ୍ଗର ଜୀବ ଏହିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହି ଜୀବମାନେ ଜଳଜ ଓ ଘମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ତିନ୍ତି ପ୍ରକାର ଜଳଜ ଓ ଘମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ସିହଲା, ରୋମଲା, ପିଚ୍ଛଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜୀବ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା । ଘିଉ, କଳା ଉଡ଼ଦ ଓ ମୁଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଜାମୁ, ବେଲ, ଆମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଫଳରୁ ଏହିପରି ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା । ମୁଙ୍ଗ, ପଣସ, ଚାଉଳ ଓ ଶୁଖିଲା ଗୁହା ଏବଂ ଗୋଦାମର ଧାନ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପ୍ରାଣୀ ଲମ୍ବା ସମୟ ରହିନଥିବା । ଘୋଡ଼ା, ଅନ୍ୟ ପଶୁ, ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଗୋବର ଦିନ ଦିନ ରଖିଲେ ଅନେକ କୀଟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । କାଠରେ ମାନେ ଭୋକା କିଟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଗଛରୁ ନୀଳ ମାଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଶୁଖିଲା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । କଳା କପଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଦିଗରେ ସାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଶୁଖିଲା ଗୋବର ଦ୍ୱାରା ଘମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ବିଛି ଭଳି ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଗାଏ ଓ ମହିଷ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହିପରି ଅଣ୍ଡରେ ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଚୈବିରିକା ଏବଂ ଗୋମାନ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣୀ, ଜଲୁକା ଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଅନେକ ପ୍ରକାର ମାଛି ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳ ଓ ମାଟିରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ମାଛି, ମୋସା, ମଧୁମାକୁ, ତିନ୍ତି ପ୍ରକାର ଘାସରୁ ପୁତ୍ରିକା ଓ ପୁତ୍ରଭାସକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ରତ୍ନ ଖଣ୍ଡ, ସାପ, ଜାହାଜରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲେ । ଶତବେରୀ ଦ୍ୱାରା ଗୋବର ରୁ ଅନେକ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା । ଏହି ଅନେକ ଘମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଜୀବ ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବିବରଣ କରାଯାଇଛି, ଏହି ପୂର୍ବ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ । ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ ନୈରୃତ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଏହିମାନେ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ । କିଛି ଗର୍ଭଜ ଏବଂ କିଛି ସ୍ଵୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସାଧାରଣ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ମାନିଯାଏ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଦେବତା ଗର୍ଭଜ ଓ କିଛି ଅକାରଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ତୁଳାଲାଘ, କୋଳ, ଶିବା, କନ୍ୟା ଏବଂ ସରମାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସରମା ଗୋଷ୍ଠୀ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲେ । ଶ୍ୟାମା, ଶବଳା, ଅର୍ଜୁନ, ହରିତ, କୃଷ୍ଣ, ଧୂମ୍ରାରୂଣ, ତୁଳାଲାଘ ଏବଂ କଦ୍ରୁକାସ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲେ । ସୁରସା ଏକ ଶତମୁଖୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ରାଜା, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି ରାଜା; ଏହି ଦଳ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ । ଏବେ ପୁଲହଙ୍କ ପୁତ୍ର ତାମ୍ରାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା । ତାମ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଶୁକୀ—ଶ୍ୟେନୀ, ଅରୁଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସମ୍ପାତି ଏବଂ ଜଟାୟୁ ଭଳି ପ୍ରବଳ ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସମ୍ପାତି ଏକ ପୁତ୍ର ଓ ଏକ ଝିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଜଟାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ କାଉଁ ଓ ବଡ଼ କାନ ଥିବା ଗୃଧ୍ର ହେଲେ । ଗରୁଡମତଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ—ଭାସୀ, କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଶୁକୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ, ଭଦ୍ରା—ଏହିମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣ କରାଯିବ । ଶୁକୀ ଗରୁଡମତଙ୍କୁ ଛଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ଦେଲେ—ତ୍ରିଶିରସ, ସୁମୁଖ, ବଳ, ପୃଷ୍ଠ, ମହାବଳ । ତ୍ରିଶଙ୍ଖନେତ୍ର, ସୁମୁଖ, ସୁରୂପ, ସୁରସା, ବଳ—ଏହିମାନେ ଗରୁଡମତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ନାତି । ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚଉଦ ହଜାର ଦୁଷ୍ଟ, ସର୍ପ ଖାଇଥିବା ପକ୍ଷୀ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ନାତି ଦ୍ୱାରା ଜୀବ ଉତ୍ପତ୍ତି ବଢ଼ିଲା । ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁ ଉପଦ୍ବୀପ ଓ ପର୍ବତ ଭୂମିକୁ ଭରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ଏବେ ଶୁଣିବା । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାଲମଳୀ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଦେବକୂଟ ପର୍ବତକୁ ଏହିମାନେ ଭରିଛନ୍ତି ।