वायुपुराणम्

जगाम सह पुत्रेण ततो यक्षः स्वमालयम्। न्यग्रोधरोहिणं नाम गुह्यका यत्र शेरते। तस्मिन्निवासो यक्षाणां न्यग्रोधः सर्वतः प्रियः ॥ ८.

नंतर तो यक्ष आपल्या मुलासह आपल्या निवासस्थानी गेला, ज्याचे नाव न्यग्रोधरोहिण होते, जिथे गुह्यक राहतात. तो वडाचा वृक्ष यक्षांचा निवास आहे आणि सर्वांना प्रिय आहे.

यक्षो रजतनाभस्तु गुह्यकानां पितामहः। अनुह्रादस्य दैत्यस्य भद्रामतिवरां सुताम्। उपयेमे स भद्रायां यस्यां मणिवरो वशी ॥ ८.

राजतनाभ नावाचा यक्ष गुह्यकांचा पितामह आहे. त्याने दैत्य अनुह्रादाची सुपुत्री भद्रा हिला पत्नी म्हणून स्वीकारले. भद्रेतून मणिवर नावाचा सामर्थ्यशाली पुत्र झाला.

जज्ञे सा मणिभद्रञ्च शक्रतुल्यपराक्रमम्। तयोः पत्न्यौ भगिन्यौ तु क्रतुस्थल्यात्मजे शुभे ॥ ८.

तिच्या पोटी मणिभद्र जन्माला आला, ज्याची पराक्रम इंद्रासारखी होती. त्यांची पत्नी आणि मणिवराची पत्नी, दोघीही क्रतुथलीच्या कन्या आणि सद्गुणी होत्या.

नाम्ना पुण्यजनी चैव तथा देवजनी च या। विजज्ञे मणिभद्रात्तु पुत्रान् पुण्यजनी शुभान् ॥ ८.

त्यांपैकी एकीचे नाव पुण्यजनी आणि दुसरीचे नाव देवजनी होते. मणिभद्रापासून पुण्यजनीने सद्गुणी पुत्रांना जन्म दिला.

सिद्धार्थं सूर्यतेजञ्च सुमन्तं नन्दनं तथा। कन्यकं यविक्ञ्चैव मणिदत्तं वसुं तथा ॥ ८.

सिद्धार्थ, सूर्यतेज, सुमंत, नंदन, कन्यक, यविक, मणिदत्त आणि वसु — हे तिचे पुत्र.

सर्वानुभूतं शङ्खञ्च पिङ्गाक्षं भीरुमेव च। तथा मन्दरशोभिञ्च पझं चन्द्रप्रभं तथा ॥ ८.

सर्वानुभूत, शंख, पिंगाक्ष, भीरु, मंदरशोभिन्, पझ, आणि चंद्रप्रभ — हेही पुत्र.

मघपूर्णं सुभद्रञ्च प्रद्योतञ्च महौजसम्। द्युतिमत्केतुमन्तौ च मित्रं मौलिसुदर्शनौ ॥ ८.

मघपूर्ण, सुभद्र, महाबलवान प्रद्योत, द्युतिमत, केतुमंत, मित्र, मौलि आणि सुदर्शन — हेही पुत्र.

चत्वारो विंशतिश्चैव पुत्राः पुण्यजनाः शुभाः । जज्ञिरे मणिभद्रस्य ते सर्वे पुण्यलक्षणाः । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च यक्षा पुण्यजनाः शुभाः ॥ ८.

मणिभद्राला चोवीस पुण्यशील आणि शुभ पुत्र झाले, ते सर्व पुण्याचे लक्षण असलेले होते. त्यांच्या पुत्रांनी आणि नातवंडांनीही यक्ष म्हणून पुण्यशील आणि शुभ संतती वाढवली.

विजज्ञे देवजननी पुत्रान् मणिवरात्मजात् । पूर्णभद्रं हेमरथं मणिमन्नन्दिवर्द्धनौ ॥ ८.

देवजनीने मणिवरापासून पूर्णभद्र, हेमरथ, मणिमान आणि नंदिवर्धन या पुत्रांना जन्म दिला.

कुस्तुम्बुरुं पिशङ्गाभं स्थूलकर्णं महाजयम्। श्वेतञ्च विपुलञ्चैव पुष्पवन्तं भयावहम् ॥ ८.

कुस्तुंबुरु, पिशंगाभ, स्थूलकर्ण, महाजय, श्वेत, विपुल, पुष्पवंत आणि भयावह — हे तिचे पुत्र.

पद्मवर्णं सुनेत्रञ्च यक्षं बालं बकं तथा। कुमुदं क्षेमकञ्चैव वर्द्धमानं तथा दमम् ॥ ८.

पद्मवर्ण, सुनेत्र, यक्ष बाळ, बक, कुमुद, क्षेमक, वर्धमान आणि दम — हेही पुत्र.

पद्मनाभं वराङ्गञ्च सुवीरं विजयं कृतिम्। पूर्णमासं हिरण्याक्षं सुरूपञ्चैवमादयः ॥ ८.

पद्मनाभ, वरांग, सुवीर, विजय, कृति, पूर्णमास, हिरण्याक्ष आणि सुरूप — हे त्यातील प्रमुख पुत्र.

पुत्रा मणिवरस्यैते यक्षा वै गुह्यकाः स्मृताः । सुरूपाश्च विरूपाश्च स्रग्विणः प्रियदर्शनाः। तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.

हे मणिवराचे पुत्र यक्ष आणि गुह्यक म्हणून ओळखले जातात. त्यातले काही देखणे, काही विचित्र, पुष्पमाळांनी सजलेले आणि सर्वांना प्रिय वाटणारे आहेत. त्यांच्या संततीत शेकडो-हजारो पुत्र आणि नातवंडे आहेत.

खशायास्त्वपरे पुत्रा राक्षसाः कामरूपिणः । तेषां यथा प्रधानान् वै वर्ण्यमानान्निबोधत ॥ ८.

खशायापासून इतर पुत्र जन्मले, जे राक्षस असून इच्छेनुसार रूप बदलू शकतात. त्यातील प्रमुखांची नावे मी सांगतो, ऐका.

लालाविः कुथनो भीमः सुमाली मधुरेव च। विस्फूर्ज्जितो विद्युज्जिह्वो मातङ्गो धूम्रितस्तता ॥ ८.

लालावी, कुथन, भीम, सुमाली, मधुर, विस्फूर्जित, विद्युज्जिह्व, मातंग आणि धूम्रित — हे त्यांचे पुत्र.

चन्द्रार्कः सुकरो बुध्नः कपिलोमा प्रहासकः। क्रीडः परशुनाभश्च चक्राक्षश्च निशाचरः ॥ ८.

चंद्रार्क, सुकर, बुध्न, कपिलोमा, प्रहासक, क्रीड, परशुनाभ, चक्राक्ष आणि निशाचर — हेही त्यांचे पुत्र.

त्रिशिराः शतदंष्ट्रश्च तुण्डकेशश्च राक्षसः। यक्षश्चाकम्पनश्चैव दुर्मुखश्च शिलीमुखः ॥ ८.

त्रिशिरा, शतदंष्ट्र, तुंडकेश राक्षस, यक्ष आंपकन, दुर्मुख आणि शिलीमुख — हेही त्यांचे पुत्र.

इत्येते राक्षसवरा विक्रान्ता गणरूपिणः. सर्वलोकचरास्ते तु त्रिदशानां समक्रमाः ॥ ८.

अशा प्रकारे हे राक्षसांचे श्रेष्ठ, पराक्रमी आणि समूह रूपातील, सर्व लोकांत संचार करतात आणि देवांइतकेच सामर्थ्यवान आहेत.

सप्त चान्या दुहितरस्ताः श्रृणुध्वं यथाक्रमम्। तासाञ्च यः प्रजासर्गो येन चोत्पादिता गणाः ॥ ८.

आणखी सात कन्या आहेत, त्यांची नावे आणि त्यांच्यापासून निर्माण झालेल्या जाती, तसेच त्यांनी उत्पन्न केलेले समूह, मी आता सांगतो, ऐका.

आलम्बा उत्कचा कृष्णा निऋतो कपिला शिवा। केशिनी च महाभागा भगिन्यः सप्त याः स्मृताः ॥ ८.

आलम्बा, उत्कचा, कृष्णा, निरृता, कपिला, शिवा आणि केशिनी – या सात भगिनींना लोक मोठ्या भाग्यवंत म्हणून ओळखतात.

ताभ्यो लोकामिषादश्च हन्तारो युद्धदुर्मदाः। उदीर्णा राक्षसगणा इमे उत्पादिताः शुभाः ॥ ८.

या कन्यांपासून लोकांचे भक्ष करणारे, युद्धात भयंकर आणि अत्यंत पराक्रमी असे राक्षसांचे समूह निर्माण झाले.

आलम्बेयो गणः क्रूर उत्कचेयो गणस्तथा। तथा कार्ष्णेयशैवेया राक्षसा ह्युत्तमा गणाः ॥ ८.

आलम्बेयांचा समूह क्रूर आहे, उत्कचेंचा समूहही तसाच; तसेच कार्ष्णेय आणि शैव्य हे राक्षसांचे उत्तम समूह आहेत.

तथैव नैऋतो नाम त्र्यम्बकानुचरेण ह। उत्पादितः प्रजासर्गो गणेश्वरचरेण तु ॥ ८.

त्याचप्रमाणे नैर्ऋत नावाचा समूह त्र्यंबकाचे अनुयायी आणि गणेश्वराचे सेवक यांनी निर्माण केला.

उत्पादिता बलवता उदीर्णा यक्षराक्षसाः । विक्रान्ताः शौर्यसम्पन्ना नैऋता देवराक्षसाः। येषामधिपतिर्युक्तो नाम्ना ख्यातो विरूपकः ॥ ८.

बलवान आणि पराक्रमी यक्ष-राक्षस निर्माण झाले, हे नैर्ऋत देव-राक्षस शौर्याने संपन्न असून, त्यांचा प्रमुख विरूपक नावाने प्रसिद्ध आहे.

तेषां गणशतानेका उद्धृतानां महात्मनाम्। प्रायेणानुचरन्त्येते शङ्करं जगतः प्रभुम् ॥ ८.

या महान आत्म्यांचे असंख्य समूह नेहमी शंकर, जगाचा स्वामी, यांची सेवा करतात.

दैत्यराजेन कुम्भेन महाकाया महात्मना ।. उत्पादिता महावीर्या महाबलपराक्रमाः ॥ ८.

दैत्यराज कुंभ, ज्याचे शरीर आणि आत्मा महान आहेत, त्याने अतिशय सामर्थ्यशाली आणि पराक्रमी वीर निर्माण केले.

कपिलेया महावीर्या उदीर्णा दैत्यराक्षसाः। कम्पनेन च यक्षेण केशिन्यास्ते परे जनाः ॥ ८.

कपिलेमुळे महान पराक्रमी दैत्य-राक्षस जन्मले; कंपन नावाच्या यक्षापासून आणि केशिनीपासून इतर लोक उत्पन्न झाले.

उत्पादिता महावाता उदीर्णा यक्षराक्षसाः। केशिनीदुहितुश्चैव नीलायाः क्षुद्रमानसाः ॥ ८.

महावात नावाचे बलाढ्य यक्ष-राक्षस निर्माण झाले, आणि केशिनीच्या कन्या नीलामधून दुर्बल मनाचे लोक उत्पन्न झाले.

आलम्बेयेन जनिता नैकाः सुरसिकेन हि। नैला इति समाख्याता दुर्जया घोरविक्रमाः ॥ ८.

आलम्बेयापासून सुरसिकाच्या माध्यमातून अनेक नायला नावाचे, जिंकता न येणारे आणि भयंकर पराक्रम असलेले लोक निर्माण झाले.