वायुपुराणम्

चन्द्रकान्ता नरवराः श्यामाङ्काः पूर्वकूलजाः। श्यामावदाताः सुखिनः सूर्यकान्ता वराः प्रजाः ।। ४५.

तेथील श्रेष्ठ पुरुष चंद्रकांतासारखे तेजस्वी, काळ्या डागांसह आणि पूर्व किनाऱ्यावर जन्मलेले आहेत. स्त्रिया काळ्या आणि गोऱ्या, सुखी आहेत, आणि उत्तम लोक सूर्यकांतासारखे तेजस्वी आहेत.

तस्मिन् देशे नराः श्रेष्ठा देवसत्त्वपराक्रमाः। सदा विहारिणः सर्वे कामवृत्त्या सुवर्चसः ।। ४५.

त्या देशातले पुरुष श्रेष्ठ, देवासारखी ताकद आणि पराक्रम असलेले आहेत. सर्वजण नेहमी मोकळे, तेजस्वी आणि इच्छेनुसार जीवन जगतात.

वलयाङ्गदकेयूरहारकुण्डलभूषिताः । स्रग्विणश्चित्र मुकुटाश्चित्राच्छादनवाससः ।। ४५.

त्यांच्या अंगावर कडे, अंगद, पैंजण, हार, कुंडले यांसारखी दागिने आहेत. ते हार घालतात, रंगीबेरंगी मुकुट आणि सुंदर वस्त्रे परिधान करतात.

अजीर्णयौवनधराः सुप्रियाः प्रियदर्शनाः। प्रजा वर्षसहस्राणि जीवन्ति सुबहून्युत ।। ४५.

त्यांचे तारुण्य कधीच कमी होत नाही, ते अत्यंत प्रिय आणि देखणे आहेत. त्या लोकांचे आयुष्य हजारो वर्षे असते.

न ताः प्रसवधर्मिण्यो न वंशप्रक्षयो विधिः। मिथुनं जायते वृक्षादुपक्षममनीदृशम् ।। ४५.

तेथे स्त्रिया प्रसूती करत नाहीत, वंश कधीच संपत नाही. झाडांवरून अद्भुत आणि अदृश्य पद्धतीने संतती निर्माण होते.

सामान्यविभवाः सर्वे ममत्वपरिवर्जिताः। न तत्र विद्यते धर्मो नाधर्मः सम्प्रवर्त्तते ।। ४५.

सर्वजण समान संपत्तीचे आहेत, कोणालाही 'माझे'पण नसते. तिथे ना धर्म आहे, ना अधर्म उदयास येतो.

न व्यधिर्न जरा तत्र न दुर्मेधा न च क्लमः। पूर्णे काले विनश्यन्ति जलबुद्बुदवच्च ते ।। ४५.

तेथे ना आजार, ना म्हातारपण, ना मंदबुद्धी, ना थकवा आहे. त्यांचा काळ पूर्ण झाला की, ते पाण्यातील फुग्यांसारखे नाहीसे होतात.

एवमत्यन्तसुखिनः सर्वदुःखविवर्जिताः। रक्ता धर्मं न पश्यन्ति दुःखाद्धर्मोऽभिजायते ।। ४५.

म्हणून ते अत्यंत सुखी आणि सर्व दुःखांपासून मुक्त आहेत. सुखात रमल्यामुळे त्यांना धर्म दिसत नाही, कारण दुःखातूनच धर्म उत्पन्न होतो.

उत्तराणां कुरूणान्तु पार्श्वे ज्ञेयन्तु दक्षिणे। समुद्रमूर्मिमालाढ्यं नानास्वरविभूषितम् ।। ४५.

उत्तर कुरूंच्या दक्षिणेला, समुद्र आहे, जो लाटा आणि विविध आवाजांनी भरलेला आहे.

पञ्चयोजनसाहस्रमतिक्रम्य सुरालयम्। चन्द्रद्वीपमिति ख्यातं चद्रमण्डलसंस्थितम् ।। ४५.

पाच हजार योजनांपलीकडे देवांचे निवासस्थान आहे, जे चंद्रद्वीप म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि चंद्रमंडळात वसलेले आहे.

सहस्रयोजनानान्तु सर्वतः परिमण्डलम्। नाना पुष्पफलोपेतं समृद्ध्या परया युतम्। शतयोजनविस्तीर्णमुच्छ्रितं तावदेव तु ।। ४५.

ते सर्व बाजूंनी हजार योजनांचे गोलाकार आहे. तिथे विविध फुलं-फळं आहेत आणि अपार समृद्धी आहे. ते शंभर योजनांनी विस्तारलेले आणि तितकेच उंच आहे.

तस्य मध्ये गिरिवरः सिद्धचारणसेवितः। चन्द्र तुल्यप्रभैः कान्तैश्चन्द्राकारैः सुलक्षणैः ।। ४५.

त्याच्या मध्यभागी एक मोठा डोंगर आहे, जिथे सिद्ध आणि चारण वावरतात. तो चंद्रासारखा तेजस्वी, सुंदर आणि शुभचिन्हांनी युक्त आहे.

श्वेतवैढूर्यकुमुदैश्चित्रोऽसौ कुमुदप्रभः। अनेकचित्रकोद्यानो नैकनिर्झरकन्दरः। महासानुदरीकुञ्जैर्विविधैः समलंकृतः ।। ४५.

तो डोंगर पांढऱ्या वैडूर्य आणि कमळांनी सजलेला आहे, कमळासारखा प्रकाशमान आहे. तिथे अनेक सुंदर बगिचे, अनेक धबधबे आणि गुहा आहेत, विविध शिखरं, दऱ्या आणि झाडांनी तो शोभून गेला आहे.

तस्माच्छैलान्महापुण्या चन्द्रांशुविमलोदका। प्रवहत्युत्तमनदी चन्द्रावर्त्ता तरङ्गिणी ।। ४५.

म्हणून त्या पुण्यवान पर्वतांमधून, चंद्राच्या किरणांसारख्या निर्मळ पाण्याची, लाटा असलेली उत्तम चंद्रवर्ता नदी वाहते.

तत्र चन्द्रमसः स्थानं नक्षत्राधिपतेर्वरम्। सदाऽवतरते तत्र चन्द्रमा ग्रहनायकः ।। ४५.

तेथे चंद्राचा, म्हणजेच नक्षत्रांचा स्वामी असलेला, श्रेष्ठ स्थान आहे; तिथे ग्रहांचा अधिपती चंद्र नेहमी अवतरतो.

तत्र चन्द्रमसो नाम्ना शैलः स तु परिश्रुतः। चन्द्रद्वीपं महाद्वीपं प्रकाशं दिवि चेह च ।। ४५.

तेथे चंद्र नावाचा एक प्रसिद्ध डोंगर आहे; चंद्रद्वीप हे मोठे आणि तेजस्वी द्वीप, स्वर्गात आणि पृथ्वीवर दोन्ही ठिकाणी उजळून राहते.

तत्र चन्द्रप्रतीकाशाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः। चन्द्रकान्ताः प्रजाः सर्वा विमलाश्चन्द्रदैवताः ।। ४५.

तेथील सर्व लोक चंद्रासारखे तेजस्वी आहेत, त्यांची मुखे पूर्ण चंद्रासारखी गोल आणि सुंदर आहेत; ते चंद्रकांतासारखे चमकदार, निर्मळ आणि चंद्रदेवताभक्त आहेत.

अत्यन्तधार्मिकाः सौम्याः सत्यसन्धाः सुतेजसः। प्रजास्तत्र सदाचारा दशवर्षशतायुषः ।। ४५.

तेथील लोक अत्यंत धर्मशील, सौम्य, सत्यप्रतिज्ञ आणि तेजस्वी आहेत; ते नेहमी चांगले आचार पाळतात आणि शंभर वर्षे आयुष्य जगतात.

पश्चिमेन तु द्वीपस्य पश्चिमस्य प्रकीर्त्तितम्। चतुर्योजनसाहस्रं समतीत्य महोदधिम् ।। ४५.

त्या द्वीपाच्या पश्चिमेला, जो पश्चिमेकडील म्हणून ओळखला जातो, चार हजार योजन अंतर आणि मोठा समुद्र ओलांडून—

दशयोजनसाहस्रं समन्तात् परिमण्डलम्। द्वीपं भद्राकरं नाम नानापुष्पोपशोभितम् ।। ४५.

तेथे भद्राकर नावाचा द्वीप आहे, जो दहा हजार योजन परिघाचा असून, विविध फुलांनी शोभलेला आहे.

प्रभूतधनधान्याढ्यमनेकनृपपालितम् । नित्यं प्रमुदितं स्फीतं महाशैलैश्च शोभितम् ।। ४५.

तो द्वीप धन-धान्याने समृद्ध आहे, अनेक राजे त्याचे राज्य करतात, नेहमी आनंदी आणि भरभराटीने भरलेला आहे, आणि मोठ्या पर्वतांनी शोभतो.

तत्र भद्रासनं वायोर्नानारत्नैश्च मण्डितम्। तत्र विग्रहवान् वायुः सदा पर्वसु पूज्यते ।। ४५.

तेथे वायूचे शुभ आसन आहे, जे विविध रत्नांनी सजलेले आहे; तिथे मूर्तिमंत वायू नेहमी सण-उत्सवांत पूजला जातो.

तपनीयसुवर्णाभास्तपनीयविभूषिताः। विराजन्तेऽमर प्रख्यास्तत्र चित्राम्बरस्रजः ।। ४५.

तेथे अमरांसारखे प्रसिद्ध लोक, सुवर्णासारख्या तेजाने झळाळणारे, रंगीबेरंगी वस्त्रे आणि हार घालून शोभतात.

वीर्यवन्तो महाभागाः पञ्चवर्षशतायुषः। सत्यसन्धा मुदा युक्ताः प्रजास्ता वायुदैवताः ।। ४५.

तेथील लोक पराक्रमी, अत्यंत भाग्यवान, पाचशे वर्षांचे आयुष्य असलेले, सत्यप्रतिज्ञ आणि आनंदी आहेत, आणि वायूच्या भक्तीत रमलेले आहेत.

एवमेव निसर्गोऽयं वर्षाणां भारते युगे। दृष्टः परमतत्त्वज्ञैर्भूयः किं कीर्त्तयामि ते ।। ४५.

अशा प्रकारे, भारतातील या प्रदेशांचा स्वभाव, परम सत्य जाणणाऱ्यांनी पाहिलेला आहे; आता तुला आणखी काय सांगू?

आख्याते त्वेवमृषयः सूतपुत्रेण धीमता। उत्तरश्रवणे भूयः पप्रच्छुस्तदनन्तरम् ।। ४५.

अशी ही कथा जेव्हा सांगितली गेली, तेव्हा ऋषींनी पुन्हा उत्तरेकडील श्रवणाच्या वेळी, बुद्धिमान सूतपुत्राला प्रश्न विचारले.

ऋषय ऊचुः। यदिदं भारतं वर्ष यस्मिन् स्वायम्भुवादयः। चतुर्दशैते मनवः प्रजासर्गे भवन्त्युत ।। ४५.

ऋषी म्हणाले: या भारत प्रदेशात, जिथे स्वयंभुवादी चौदा मनू प्रजासृष्टीमध्ये प्रकट होतात—

एतद्वेदितुमिच्छामस्तन्नो निगद सत्तम। एतत् श्रुत्वा वचस्तेषामब्रवील्लोमहर्षणः ।। ४५.

हे जाणून घ्यायचे आहे; म्हणून, हे उत्तम पुरुषा, आम्हाला सांग. त्यांच्या या शब्दांवर लोमहरषण उत्तर देतो.

पौराणिकस्तदा सूत ऋषीणां भावितात्मनाम् । एत द्विस्तरतो भूयस्तानुवाच समाहितः ।। ४५.

त्यावेळी पुराणशास्त्रज्ञ सूत, शुद्धचित्त असलेल्या त्या ऋषींना, एकाग्रतेने अधिक सविस्तर सांगू लागला.