वायुपुराणम्

ताभ्यां करे गृहीतं तं पिशाचमथ राक्षसम्। पृच्छतां कोऽसि कस्य त्वं स च सर्वमभाषत ॥ ८.

त्या दोन कन्यांनी तो राक्षस-पिशाच्च हातात धरला आणि विचारले, 'तू कोण आहेस? कुणाचा आहेस?' तेव्हा त्याने सर्व काही सांगितले.

तस्य कर्माभिविज्ञातं ज्ञात्वा तौ राक्षसर्षभौ। अजञ्च शण्डं तस्यैते प्रत्यपादयतां सुते। तौ तुष्टौ कर्मणा तस्य कन्ये द्वे ददतुः सुते ॥ ८.

त्याची कृत्ये समजून, त्या दोन श्रेष्ठ राक्षसांनी त्याला आपले पुत्र अज आणि शण्ड दिले; त्याच्या कृतीने आनंदी होऊन, त्या दोन कन्यांनीही आपले पुत्र दिले.

पैशाचेव विवाहेन सुदत्या बुद्धवाहनः। अजः खण्डश्च ताभ्यां तौ तदाश्रावयतां धनम् ॥ ८.

पिशाच्च विवाहाने बुद्धवाहनाला सुदती मिळाली आणि अज व खंड या दोघांना त्या वेळी त्यांच्याकडून धन मिळाले.

इयं ब्रह्मधना नाम मम कन्या ह्यलोमिका । ब्रह्मसत्त्वधनाहारा इति खण्डोभ्यभाषत ॥ ८.

'ही माझी कन्या अलोमिका, ब्रह्मधना नावाची आहे, जिला ब्रह्मसत्त्वांचे धन अन्न म्हणून मिळते,' असे खंडाने सांगितले.

इयं जन्तुधना नाम कन्या सर्वाङ्गसुन्दरी। जन्तवोऽस्या धनाहारास्तावश्रावयतां धनम् ॥ ८.

'ही माझी कन्या जंतुधना नावाची, सर्वांगसुंदरी आहे; तिला सर्व प्राण्यांचे धन अन्न म्हणून मिळते.' असे त्यांनी आपले धन जाहीर केले.

सर्वाङ्गकेशी नाम्ना च कन्या जन्तुधना तथा। अकर्णान्ताप्यरोमा च कन्या ब्रह्मधना तु या ॥ ८.

जंतुधना ही सर्व अंगावर केस असलेली कन्या आणि ब्रह्मधना ही कान नसलेली व केस नसलेली कन्या, अशी त्यांची नावे आहेत.

ब्रह्मधनं प्रसूता सा धनानाच्चैव कन्यका। एवं पिशाचकन्ये ते मिथुने द्वे प्रसूयताम्। तयोः प्रजाविसर्गञ्च ब्रुवतो मे निबोधत ॥ ८.

ब्रह्मधना हिने एक कन्या जन्माला घातली आणि धनना हिनेही तशीच. अशा रीतीने त्या दोन पिशाच्च कन्यांनी दोन जोडपी जन्माला घातली. आता त्यांच्या संततीचे वर्णन ऐका.

हेतिः प्रहेतिरुग्रश्च पौरुषेयो वधस्तथा। विस्फूर्जिश्चैव वातश्च आपो व्याघ्रस्तथैव च ॥ ८.

हेति, प्रहेति, उग्र, पौषेय, वध, विस्फुर्जी, वात, आप आणि व्याघ्र — ही त्यांची नावे आहेत.

सर्पश्च राक्षसा ह्येते यातुधानात्मजा दश। सूर्यस्यानुचरा ह्येते सह तेन भ्रमन्ति च ॥ ८.

आणि सर्प; हे दहा जण यातुधान राक्षसांची मुले आहेत. हे सूर्याचे सेवक असून त्याच्यासोबत भटकतात.

हेतिपुत्रस्तथा लङ्कुर्लङ्कोर्द्वावेव चात्मजौ। माल्यवांश्च सुमाली च प्रहेतितनयान् श्रृणु। प्रहेतितनयः श्रीमान् पुलोमा नाम विश्रुतः ॥ ८.

हेतीचा मुलगा लंकु आहे, आणि लंकुला दोन मुले आहेत. मालयवान आणि सुमाली हे प्रहेतीचे पुत्र आहेत. आता प्रहेतीच्या सुपुत्राचा, प्रसिद्ध पुलोमा याचा उल्लेख ऐका.

वधपुत्रो निकुम्भश्च क्रूरो वै ब्रह्मराक्षसः। वातपुत्रो विरागस्तु आपपुत्रस्तु जम्बुकः ॥ ८.

वधाचा मुलगा निकुंभ, जो क्रूर ब्रह्मराक्षस आहे; वाताचा मुलगा विराग, आणि आपचा मुलगा जांबुक आहे.

व्याघ्रपुत्रो निरानन्दो जन्तूनां विघ्नकारकः। इत्येते वै परिक्रान्ताः क्रूराः सर्वे तु राक्षसाः ॥ ८.

व्याघ्राचा मुलगा निरानंद हा सर्व जीवांना अडथळे आणणारा आहे; हे सर्व राक्षस फार क्रूर आहेत.

कीर्तिता यातुधानास्तु ब्रह्मधानान् निबोधत। यज्ञः पिता धुनिः क्षेमो ब्रह्मा पापोऽथ यज्ञहा ॥ ८.

यातुधान सांगितले गेले; आता ब्रह्मधान यांच्याबद्दल ऐका. यज्ञ हा त्यांचा वडील, धुनी हे त्यांचे कल्याण, ब्रह्मा पापी आहे आणि यज्ञह हा यज्ञाचा नाश करणारा आहे.

स्वाकोटकः कलिः सर्पो ब्रह्मधानात्मजा दश। स्वसारो ब्रह्मराक्षस्यस्तेषाञ्चेमाः सुदारुणाः ॥ ८.

स्वाकोटक, कलि, सर्प आणि ब्रह्मधानाचे दहा पुत्र; त्यांच्या बहिणी म्हणजे ब्रह्मराक्षसी — या सगळ्या अतिशय भयंकर आहेत.

रक्तकर्णा महाजिह्वाऽक्षया चैवोपहारिणी। एतासामन्वये जाताः पृथिव्यां ब्रह्मराक्षसाः ॥ ८.

रक्तकर्णा, महाजिह्वा, अक्षया आणि उपहारिणी — या सगळ्यांच्या वंशात पृथ्वीवर ब्रह्मराक्षस जन्मले.

श्लेष्मातकतरुष्वेते प्रायशस्तु कृतालयाः। इत्येते राक्षसाः क्रान्ता यक्षस्यापि निबोधत ॥ ८.

हे बहुतेक सगळे श्लेष्मातक झाडांमध्ये राहतात; असे हे राक्षस सांगितले. आता यक्षाबद्दलही ऐका.

चकमेऽप्सरसं यक्ष पञ्चस्थूलां क्रतुस्थलीम्। तां लिप्सुश्चिन्तमानश्च नन्दनं स चचार ह ॥ ८.

एका यक्षाला क्रतुथली नावाच्या अप्सरेची इच्छा झाली, ती पाच प्रकारांनी परिपूर्ण होती; तिची आस धरून आणि तिचा विचार करत तो नंदनवनात भटकू लागला.

वैभ्राजं सुरभिञ्चैव तथा चैत्ररथञ्च यत्। दृष्टवान् नन्दने तस्मिन्नप्सरोभिः सहासतीम् ॥ ८.

त्या नंदनवनात त्याने वैभ्राज, सुरभि आणि चित्ररथ यांना अप्सरांसोबत बसलेले पाहिले.

नोपायं विन्दते तत्र तस्या लाभाय चिन्तयन्। दूषितः स्वेन रूपेण कर्म्मणा तेन दूषितः ॥ ८.

तिला मिळवण्यासाठी काही मार्ग सापडतो का हे पाहताना त्याला काहीच उपाय सापडला नाही; म्हणून तो स्वतःच्या रूपामुळे आणि कर्मामुळे कलुषित झाला.

ममोद्विजन्ते भूतानि भयावृत्तस्य सर्वशः। तत्कथं नाम चार्वङ्गीं प्राप्नुयामहमङ्गनाम् ॥ ८.

माझ्या भीतीमुळे सर्व जीव माझ्यापासून दूर पळतात; मग मी ही सुंदर स्त्री कशी मिळवू शकतो?

दृष्ट्वोपायं ततः सोऽथ शीघ्रकारी व्यवर्त्तत। कृत्वा रूपं बहुमतं गन्धर्वस्य तु गुह्यकः। ततः सोऽप्सरसां मध्ये तां जग्राह क्रतुस्थलीम् ॥ ८.

मग त्याला एक मार्ग दिसला आणि त्याने पटकन आपले रूप बदलून आदरणीय गंधर्वाचे रूप घेतले; आणि मग अप्सरांच्या मध्ये त्या गुह्यकाने क्रतुथलीला पकडले.

बुद्ध्वा च सुरुचिं तं सा भावेनैवाभ्यवर्त्तत। संवृतः स तया सार्द्धं दृश्यमानोऽप्सरोगणैः ॥ ८.

ती त्याला सुरुचि समजून मनाने स्वीकारते; तो तिच्यासोबत एकरूप झाला आणि अप्सरांच्या समूहाला ते दिसत होते.

स तत्र सिद्धकरणः सद्यो जातः सुतोऽस्य वै । परिणाहोच्छ्रयैर्युक्तः सद्यो वृत्तो ज्वलन् श्रिया ॥ ८.

तेथे त्यांना लगेच एक मुलगा झाला, तो सर्व गुणांनी युक्त, तेजस्वी आणि सुंदर होता.

राजाहमिति नाभिर्हि पितरं सोऽभ्यभाषत। तवात्र जाते न भीतिः पिता तं प्रत्युवाच ह ॥ ८.

त्याने वडिलांना सांगितले, 'मी राजा आहे.' वडिलांनी उत्तर दिले, 'तू इथे जन्मला आहेस, त्यामुळे तुला काही भीती नाही.'

मात्रानुरूपो रूपेण पितुर्वीर्येण जायते। जाते स तस्मिन् हर्षेण स्वरूपं प्रत्यपद्यत ॥ ८.

मुलगा रूपाने आईसारखा आणि बळाने वडिलांसारखा जन्मतो; तो जन्मला तेव्हा वडिलांना मोठा आनंद झाला आणि त्यांनी आपले मूळ रूप परत मिळवले.

स्वभावं प्रतिपद्यन्ते बृहन्तो यक्षराक्षसाः । म्रियमाणाः प्रसुप्ताश्च क्रुद्धा भीताः प्रहर्षिताः ॥ ८.

मोठे यक्ष आणि राक्षस हे मरताना, झोपेत, रागावले, घाबरले किंवा आनंदी असताना आपला खरा स्वभाव दाखवतात.

ततोऽब्रवीदप्सरसः स्मयमानः स गुह्यकः। गृहं मे गच्छ सुश्रोणि सपुत्रा वरवर्णिनी ॥ ८.

मग तो गुह्यक हसत अप्सरेला म्हणाला, 'सुंदर कटी असलेल्या आणि सुंदर रंगाच्या स्त्री, आपल्या मुलासह माझ्या घरी चल.'

इत्युक्त्वा सहसा तञ्च दृष्ट्वा स्वं रूपमास्थितम्। विभ्रान्ताः प्राद्रवन् भीताः क्रोधमानाऽप्सरोगणाः ॥ ८.

असे म्हणून आणि त्याचे खरे रूप पाहून, भीतीने आणि रागाने भरलेल्या, गोंधळलेल्या अप्सरा तिथून पळून गेल्या.

गच्छन्तीरन्वगच्छद्या पुत्रस्तां सान्त्वयन् गिरा। गन्धर्वाप्सरसां मध्येतां नीत्वा स न्यवर्त्तत ॥ ८.

त्या जात असताना तिचा मुलगा तिला शब्दांनी धीर देत मागे गेला; गंधर्व आणि अप्सरांच्या मध्ये तिला घेऊन तो परत फिरला.