वायुपुराणम्

क्रान्ता दनायुषापुत्रा वृत्रस्यापि निबोधत। जज्ञिरे श्वसनाद्धोराद्वृत्रस्येन्द्रेण युध्यतः ।। ७.

दनायुषाचे पुत्र आता संपले; आता वृताबद्दल ऐका—तो वृत इंद्राशी लढताना धोराच्या श्वासापासून जन्मला.

भर्त्तारो मनसा ख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः । शतं तानि सहस्राणि महेन्द्रानुचराः स्मृताः ।। ७.

मनाने प्रसिद्ध असलेले पती हे राक्षस अतिशय बलाढ्य होते; ते एक लाख असून, महेंद्राचे सेवक मानले जातात.

सर्वे ब्रह्मविदः सौम्या धार्मिकाः सूक्ष्ममूर्त्तयः। प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे निवसन्ति सुधार्मिकाः ।। ७.

सर्वजण ब्रह्मज्ञ, सौम्य, धर्मनिष्ठ आणि सूक्ष्म रूपाचे आहेत; ते सर्व प्रजांमध्ये राहतात आणि अत्यंत धर्मपरायण आहेत.

दैत्यानां दानवानाञ्च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः। प्रवाह्यजनयत् पुत्रान् यज्ञे वै गायनोत्तमान् ।। ७.

दैत्य आणि दानवांची सृष्टी अशी सांगितली गेली; प्रवाह्याने यज्ञात उत्तम गायक पुत्र उत्पन्न केले.

सत्त्वनः सत्वात्मकश्चैव कलापश्चैव वीर्यवान् । कृतवीर्यो ब्रह्मचारी सुपाण्डुश्चैव सप्तमः ।। ७.

सत्त्वन, सत्त्वात्मा, बलवान कलाप, ब्रह्मचारी कृतवीर्य आणि सुपांडू—हे सात जण आहेत.

पनश्चैव तरण्यश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा। इत्येते देवगन्धर्वा विज्ञेयाः परिकीर्त्तिताः ।। ७.

पन, तरण्य, सुचंद्र आणि दशम — हे सर्व देवगंधर्व म्हणून ओळखले जातात.

गन्धर्वाप्सरसः पुण्या मौनेयाः परिकीर्त्तिताः। चित्रसेनोग्रसेनश्च ऊर्णायुरनघस्तथा ॥ ८.

गंधर्व आणि अप्सरा हे पुण्यवान, मुनींच्या वंशातील आहेत. त्यात चित्रसेन, उग्रसेन, ऊर्णायु आणि अनघ यांची नावे सांगितली आहेत.

धृतराष्ट्रः पुलोमा च सूर्यवर्च्चास्तथैव च। युगपत्तृणपत्कालिर्दितिश्चित्ररथ स्तथा ॥ ८.

धृतराष्ट्र, पुलोमा, सूर्यवर्चा, युगपत, ऋणपत, काळी, दिती आणि चित्ररथ हेही त्यात समाविष्ट आहेत.

त्रयोदशो भ्रमिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः। कलिः पञ्चदशश्वैव नारदश्चैव षोडशः। इत्येते देवगन्धर्वा मौनेयाः परिकीर्त्तिताः ॥ ८.

तेरावा भ्रमिशिरा, चौदावा पर्जन्य, पंधरावा कळी आणि सोळावा नारद — हे सर्व देवगंधर्व, मुनींच्या वंशातील, असे सांगितले आहेत.

चतुस्त्रिंशद्यवीयस्यस्तेषामप्सरसः शुभाः । अन्तरा दारवत्या च प्रियमुख्या सुरोत्तमा ॥ ८.

त्यांच्यात चौतीस सुंदर अप्सरा आहेत. त्यात दारावतीच्या आणि प्रियमुखी व इतर उत्तम देवस्त्रिया आहेत.

मिश्रकेशी तथा शाची पर्णिनी वाप्यलम्बुषा। मारीची पुत्रिका चैव विद्युद्वर्णा तिलोत्तमा ॥ ८.

मिश्रकेशी, शाची, पर्णिनी, वाप्यलंबुषा, मारीची, पुत्रिका, विद्युद्वर्णा आणि तिलोत्तमा यांची नावे सांगितली आहेत.

अद्रिका लक्षणा चैव देवी रम्भा मनोरमा। सुवरा च सुबाहुश्च पूर्णिता सुप्रतिष्ठिता ॥ ८.

अद्रिका, लक्षणा, देवी, रंभा, मनोरमा, सुवरा, सुभाहू, पूर्णिता आणि सुप्रतिष्ठिता या त्यात आहेत.

पुण्डरीका सुगन्धा च सुदन्ता सुरसा तथा। हेमासरा सुती चैव सुवृत्ता कमला च या ॥ ८.

पुण्डरीका, सुगंधा, सुदंता, सुरसा, हेमासरा, सुति, सुवृत्ता आणि कमला या त्यात आहेत.

सुभुजा हंसपादा च लौकिक्योऽप्सरसस्तथा। गन्धर्वाप्सरसो ह्येता मौनेयाः परिकीर्तिताः ॥ ८.

सुभुजा, हंसपादा आणि लौकिकी या अप्सरा आहेत. हे सर्व गंधर्व आणि अप्सरा, मुनींच्या वंशातील, असे सांगितले आहेत.

गन्धर्वाणां दुहितरो मया याः परिकीर्त्तिताः। तासां नामानि सर्वासां कीर्त्त्यमानानि मे श्रृणु ॥ ८.

गंधर्वांच्या कन्या, ज्या मी सांगितल्या आहेत, त्यांची सर्व नावे मी सांगतो, ती नीट ऐका.

सुयशा प्रथमा तासां गान्धर्वी तदनन्तरम् । विद्यावती चारुमुखी सुमुखी च वरानना ॥ ८.

त्यातल्या पहिल्या आहे सुयशा, तिच्या नंतर गान्धर्वी, मग विद्यावती, चारुमुखी, सुमुखी आणि वरानना.

तत्रेमे सुयशापुत्रा महाबलपराक्रमाः। प्रचेतसः सुता यक्षास्तेषां नामानि मे श्रृणु ॥ ८.

इथे सुयशाचे पुत्र, मोठ्या बळाचे आणि पराक्रमी, हे प्रचेतसाचे पुत्र यक्ष आहेत. त्यांची नावे माझ्याकडून ऐका.

कम्बलो हरिकेशश्च कपिलः काञ्चनस्तथा। मेघमालीतु यक्षाणां गण एष उदाहृतः ॥ ८.

कंबळ, हरिकेश, कपिल, कांचन आणि मेघमाळी — हा यक्षांचा समूह म्हणून सांगितला आहे.

सुयशाया दुहितरश्चतस्रोऽप्सरसः स्मृताः। तासां नामानि वै सम्यग् ब्रुवतो मे निबोधत ॥ ८.

सुयशाच्या चार कन्या, ज्या अप्सरा म्हणून ओळखल्या जातात, त्यांची नावे मी सांगतो, ती नीट ऐका.

लोहेयी त्वभवज्ज्येष्ठा भरता तदनन्तरम्। कृशाङ्गी च विशाला च रूपेणाप्रतिमा तथा ॥ ८.

त्यात ज्येष्ठ होती लोहेयी, तिच्या नंतर भरता, मग कृशांगी आणि विशालाही, या रूपाने अतुलनीय होत्या.

ताभ्योऽपरे यक्षगणाश्चत्वारः परिकीर्त्तिताः। उत्पादिता विशालेन विक्रान्तेन महात्मना ॥ ८.

त्यांच्यापासून आणखी चार यक्षगट सांगितले आहेत, जे विशालाने, त्या पराक्रमीने उत्पन्न केले.

लोहेयो भरतेयश्च कृशाङ्गेयश्च विश्रुतः । विशालेश्च यक्षाणां पुराणे प्रथिता गणाः ॥ ८.

लोहेय, भरतेय, कृशांगेय आणि विशालेय — हे प्रसिद्ध आहेत. हेच यक्षांचे प्राचीन गट मानले जातात.

इत्येतैरसुरैर्घोरैर्महाबलपराक्रमैः। लोकैर्यक्षगणैर्व्याप्ता लोकालोक विदांवराः ॥ ८.

या भयंकर आणि बलाढ्य असुरांमुळे, सर्व लोक यक्षगटांनी भरलेले आहेत, दिसणारे आणि न दिसणारे असे.

गन्धर्वाश्चाथ वालेया विक्रान्तेन महात्मना। उत्पादिता महावीर्या महागन्धर्वनायकाः ॥ ८.

त्यावेळी वाळीच्या पुत्रांपैकी, मोठ्या सामर्थ्याचे आणि महान आत्म्याचे गंधर्व जन्माला आले. हे सर्व गंधर्वांचे प्रमुख आणि पराक्रमी वीर होते.

विक्रमौदार्यसम्पन्ना महाबलपराक्रमाः। तेषां नामानि वक्ष्यामि यथावदनुपूर्वशः ॥ ८.

हे सर्व शूर आणि उदार, मोठ्या बळाचे आणि पराक्रमाचे होते. आता मी त्यांची नावे योग्य क्रमाने सांगतो.

चित्राङ्गदो महावीर्यश्चित्रवर्मा तथैव च। चित्रकेतुर्महाभागः सोमदत्तोऽथ वीर्यवान्। तिस्रो दुहितरश्चैव तासां नामानि वक्ष्यते ॥ ८.

चित्रांगद हा मोठ्या सामर्थ्याचा होता; त्याचप्रमाणे चित्रवर्मा, आणि फार भाग्यवान चित्रकेतु, तसेच सामर्थ्यवान सोमदत्त. यांच्याबरोबरच तीन कन्या होत्या, त्यांची नावेही सांगतो.

प्रथमा त्वग्निका नाम कम्बला तदनन्तरम्। तथा वसुमती नाम रूपेणाप्रतिमौजसः ॥ ८.

पहिली कन्या अग्निका नावाची होती; नंतर कंबला, आणि मग वसुमती, जिला सौंदर्य आणि तेज यांचा तोड नव्हता.

ताभ्यः परे कुमारेण गणा उत्पादितास्त्विमे। त्रयो गन्धर्वमुख्यानां विक्रान्ता युद्धदुर्मदाः ॥ ८.

या तिघींपासून आणखी एका पुत्राने हे गट निर्माण केले—तीन गंधर्वांचे प्रमुख, जे युद्धात अतिशय शूर आणि पराक्रमी होते.

आग्नेयाः काम्बलेयाश्च तथा वसुमतीसुताः। तैर्गणैर्विविधैर्व्याप्तमिदं लोकचराचरम् ॥ ८.

आग्नेय, कंबलेय आणि वसुमतीचे पुत्र—या विविध गटांनी हे चराचर जग व्यापले आहे.