वायुपुराणम्

इत्येते त्वसुराः प्रोक्ता दैतेया दानवाश्च ये। स्वर्भानुस्तु स्मृतो दैत्यो ह्यनुभानुर्दनोः सुतः। इमे तु वंशानुगता दनोः पुत्रास्तु ये स्मृताः ।। ७.

अशा प्रकारे असुर, दैत्य आणि दानव यांची नावे सांगितली. स्वर्भानू हा दैत्य म्हणून ओळखला जातो, आणि अनुहानू हा दानूचा पुत्र आहे. हे सर्व दानूच्या वंशातले पुत्र म्हणून स्मरणात आहेत.

एकाक्ष ऋषभोऽरिष्टः प्रबन्धनरकावपि। इन्द्रबाधनकेशी च मेरुः शम्बोऽथ धेनुकः ।। ७.

एकाक्ष, ऋषभ, अरिष्ट, प्रबन्धन, नरक, इंद्रबाधन, केशी, मेरू, शंभू आणि धेनुक — यांचीही नावे घेतली आहेत.

गवेष्ठिश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्। एते मनुष्यधर्मास्तु दनोः पुत्रा मया स्मृताः ।। ७.

गवेष्ठी, गवाक्ष आणि वीर्यवान तालकेतु — हे दानूचे पुत्र, जे माणसांसारख्या स्वभावाचे होते, अशी माझी आठवण आहे.

दैत्यदानवसंहर्षे जाता भीमपराक्रमाः। सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तिसुतास्त्विमे ।। ७.

दैत्य आणि दानव यांच्या वैरातून जन्मलेले, सिंहिकेचे पुत्र आणि विप्रचित्तीचे पुत्र हे अत्यंत भयंकर पराक्रमी होते.

सैंहिकेया इति ख्याताश्चतुर्द्दश महासुराः। शतगालश्च बलवान्न्यासः शाम्बस्तथैव च । ७.

सिंहिकेचे चौदा महान असुर, 'सैिंहिकेय' म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यात बलवान शतगाल, न्यास आणि शांब यांचाही समावेश आहे.

अनुलोमः शुचिश्चैव वातापिश्च सितांशुकः। हरः कल्पः कालनाभो भौमश्च नरकस्तथा ।। ७.

अनुलोम, शुचि, वातापी, सितांशुक, हर, कल्प, कालानाभ, भौम आणि नरक — हेही त्यातले आहेत.

राहुर्ज्यष्ठस्तु तेषां वै चन्द्रसूर्यप्रमर्दनः। इत्येते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः ।। ७.

त्यांच्यात राहू हा ज्येष्ठ आहे, जो चंद्र आणि सूर्याला त्रास देतो. हे सिंहिकेचे पुत्र इतके बलाढ्य आहेत की देवांनाही त्यांचा सामना करणे कठीण जाते.

दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्मद्विषश्च ते। दशान्यानि सहस्राणि सैंहिकेयो गणः स्मृतः ।। ७.

क्रूर वंशात जन्मलेले, कठोर आणि ब्रह्मद्वेष्टे हे सर्व सैंहिकेयांचा दहा हजारांचा मोठा समूह म्हणून ओळखले जातात.

निहतो जामदग्न्येन भार्गवेण बलीयसा। स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नोऽथ शची तथा ।। ७.

बलवान भार्गव, जमदग्नीपुत्र यांनी त्यांना मारले; स्वरभानूची कन्या प्रभा आणि पुलोमनची कन्या शची असे होत्या.

उपदानवी यमस्यापि शर्मिष्ठा वार्ष पर्वणी। पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे ।। ७.

उपदानवी ही यमाची पत्नी होती, शर्मिष्ठा ही वृषपर्वणाची मुलगी होती; पुलोमा आणि काळिका या दोघी वैश्वानराच्या मुली होत्या.

प्रभाया नहुषः पुत्रो जयन्तश्च शचीसुतः। पुरुंजज्ञेऽथ शर्मिष्ठा दुष्मन्तमुपदानवी ।। ७.

प्रभेपासून नहुषाचा पुत्र जन्मला, शचीपासून जयंत झाला; त्यानंतर शर्मिष्ठेने पुरूला आणि उपदानवीने दुष्यंताला जन्म दिला.

वैश्वानरसुते ह्येते पुलोमा कालिका उभे । उभे ह्यपि तु ते कन्ये मारीचस्य परिग्रहे । ७.

पुलोमा आणि काळिका या दोघी वैश्वानराच्या मुली मारीचाच्या पत्नी झाल्या.

ताभ्यां पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः। चतुर्दश तथान्यानि हिरण्यपुरवासिनाम् ।। ७.

त्यांच्यापासून साठ हजार पराक्रमी दानव आणि चौदा हजार हिरण्यपुरात राहणारे इतर दानव जन्मले.

पौलोमाः कालकेयाश्च दानवाः सुमहाबलाः। अवध्या दानवानां ते निहताः सव्यसाचिना ।। ७.

पौलोम आणि काळकेय हे अतिशय बलाढ्य दानव, दानवांमध्ये अजेय होते, पण सव्यसाचीने त्यांचा वध केला.

मयस्य जाता ये पुत्राः सर्वे वीरपराक्रमाः। मायावी दुन्दुभिश्चैव वृषश्च महिषस्तथा ।। ७.

मयाच्या सर्व पुत्रांचा पराक्रम मोठा होता; मायावी, दुंदुभी, वृष आणि महिष हे त्याचे पुत्र होते.

बालिको वज्रकर्णश्च कन्या मन्दोदरी तथा। दैत्यानां दानवानाञ्च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः ।। ७.

बालिक, वज्रकर्ण आणि कन्या मंदोदरी; अशा प्रकारे दैत्य आणि दानवांचा सृष्टीवर्णन सांगितले गेले आहे.

दनायुषायाः पुत्रास्तु स्मृताः पञ्च महाबलाः। अरूरुर्बालिजम्भौ च विरक्षश्च विषस्तथा ।। ७.

दनायुषाची पाच बलाढ्य पुत्र म्हणून अरूरू, बाळी, जम्भ, विरक्ष आणि विष यांची आठवण केली जाते.

अरुरो स्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः। निहतः कुवलाश्वेन उत्तङ्कवचनात् किल ।। ७.

अरूरूचा पुत्र स्तनय, आणि धुंधू नावाचा भयंकर असुर होता; उत्तंकाच्या सांगण्यावरून कुबलाश्वाने त्याचा वध केला.

बलेः पुत्रौ महावीर्यौ तेजसाप्रतिमावुभौ। कुम्भिलश्चक्रवर्मा च स कर्णः पूर्वजन्मनि ।। ७.

बळीचे दोन अतिशय पराक्रमी आणि तेजस्वी पुत्र होते—कुंभिल आणि चक्रवर्मा; तोच पूर्वजन्मी कर्ण होता.

विरक्षस्यापि पुत्रौ द्वौ कालकश्च वरश्च तौ। विषस्य त्वभवन् पुत्राश्चत्वारः क्रूरकर्मणः। श्राद्धहा यज्ञहा चैव ब्रह्महा पशुहा तथा ।। ७.

विरक्षाचे दोन पुत्र—कालक आणि वर; तर क्रूरकर्मा विषाचे चार पुत्र—श्राद्धहा, यज्ञहा, ब्रह्महा आणि पशुहा.

क्रान्ता दनायुषापुत्रा वृत्रस्यापि निबोधत। जज्ञिरे श्वसनाद्धोराद्वृत्रस्येन्द्रेण युध्यतः ।। ७.

दनायुषाचे पुत्र आता संपले; आता वृताबद्दल ऐका—तो वृत इंद्राशी लढताना धोराच्या श्वासापासून जन्मला.

भर्त्तारो मनसा ख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः । शतं तानि सहस्राणि महेन्द्रानुचराः स्मृताः ।। ७.

मनाने प्रसिद्ध असलेले पती हे राक्षस अतिशय बलाढ्य होते; ते एक लाख असून, महेंद्राचे सेवक मानले जातात.

सर्वे ब्रह्मविदः सौम्या धार्मिकाः सूक्ष्ममूर्त्तयः। प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे निवसन्ति सुधार्मिकाः ।। ७.

सर्वजण ब्रह्मज्ञ, सौम्य, धर्मनिष्ठ आणि सूक्ष्म रूपाचे आहेत; ते सर्व प्रजांमध्ये राहतात आणि अत्यंत धर्मपरायण आहेत.

दैत्यानां दानवानाञ्च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः। प्रवाह्यजनयत् पुत्रान् यज्ञे वै गायनोत्तमान् ।। ७.

दैत्य आणि दानवांची सृष्टी अशी सांगितली गेली; प्रवाह्याने यज्ञात उत्तम गायक पुत्र उत्पन्न केले.

सत्त्वनः सत्वात्मकश्चैव कलापश्चैव वीर्यवान् । कृतवीर्यो ब्रह्मचारी सुपाण्डुश्चैव सप्तमः ।। ७.

सत्त्वन, सत्त्वात्मा, बलवान कलाप, ब्रह्मचारी कृतवीर्य आणि सुपांडू—हे सात जण आहेत.

पनश्चैव तरण्यश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा। इत्येते देवगन्धर्वा विज्ञेयाः परिकीर्त्तिताः ।। ७.

पन, तरण्य, सुचंद्र आणि दशम — हे सर्व देवगंधर्व म्हणून ओळखले जातात.

गन्धर्वाप्सरसः पुण्या मौनेयाः परिकीर्त्तिताः। चित्रसेनोग्रसेनश्च ऊर्णायुरनघस्तथा ॥ ८.

गंधर्व आणि अप्सरा हे पुण्यवान, मुनींच्या वंशातील आहेत. त्यात चित्रसेन, उग्रसेन, ऊर्णायु आणि अनघ यांची नावे सांगितली आहेत.

धृतराष्ट्रः पुलोमा च सूर्यवर्च्चास्तथैव च। युगपत्तृणपत्कालिर्दितिश्चित्ररथ स्तथा ॥ ८.

धृतराष्ट्र, पुलोमा, सूर्यवर्चा, युगपत, ऋणपत, काळी, दिती आणि चित्ररथ हेही त्यात समाविष्ट आहेत.

त्रयोदशो भ्रमिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः। कलिः पञ्चदशश्वैव नारदश्चैव षोडशः। इत्येते देवगन्धर्वा मौनेयाः परिकीर्त्तिताः ॥ ८.

तेरावा भ्रमिशिरा, चौदावा पर्जन्य, पंधरावा कळी आणि सोळावा नारद — हे सर्व देवगंधर्व, मुनींच्या वंशातील, असे सांगितले आहेत.