वायुपुराणम्

द्विमूर्द्धा शङ्कुवर्णश्च तथा शङ्कुनिरामयः। शङ्कुकर्णो महाविश्वो गवेष्ठिर्दुन्दुभिस्तथा ।। ७.

द्विमूर्धा, शंकुवर्ण, शंकुनिरामय, शंकुकर्ण, महाविश्व, गवेष्ठी आणि दुंदुभी — हे त्यांच्यातले काही आहेत.

अजामुखोऽथ भगवान् शिलो वामनसस्तथा। मरीचिरक्षकश्चैव महागार्ग्योऽङ्गिरावृतः ।। ७.

अजामुख, भगवंत शिला, वामनस, मरीचिरक्षक, महागार्ग्य आणि अंगिरावृत — हेही त्यात आहेत.

विक्षोभ्यश्च सुकेतुश्च सुवीर्यः सुहृदस्तथा। इन्द्रजिद्विश्वजिच्चैव तथासुर विमर्द्दनः ।। ७.

विक्षोभ्य, सुकेतु, सुवीर्य, सुहृद, इंद्रजित, विश्वजित, असुर आणि विमर्दन — हेही दानव आहेत.

एकचक्रः सुबाहुश्च तारकश्च महाबलः। वैश्वानरः पुलोमा च प्रवीणोऽथ महाशिराः ।। ७.

एकचक्र, सुभुज, तारक हा बलवान, वैश्वानर, पुलोमा, प्रविण आणि महाशिर — हेही त्यातले आहेत.

स्वर्भानुर्वृषपर्वा च मुण्डकश्च महासुरः। धृतराष्ट्रश्च सूर्यश्च चन्द्र इन्द्रश्च तापिनः ।। ७.

स्वर्भानू, वृषपर्वा, मुंडक हा महान असुर, धृतराष्ट्र, सूर्य, चंद्र आणि इंद्र हे ताप देणारे — यांचीही नावे सांगितली आहेत.

सूक्ष्मश्चैव निचन्द्रश्च ऊर्णनाभो महागिरिः। असिलोमा सुकेशश्च सदश्च बलको दश ।। ७.

सूक्ष्म, निचंद्र, ऊर्णनाभ, महागिरी, असिलोमा, सुकेश, सद आणि बलक नावाचे दहा — हेही दानव आहेत.

तथा गगनमूर्द्धा च कुम्भनाभा महोदरः। प्रमोदाहश्च कुपथो हयग्रीवश्च वीर्यवान् ।। ७.

गगनमूर्धा, कुंभनाभ, महोदर, प्रमोदाह, कुपथ आणि वीर्यवान हयग्रीव — हेही त्यातले आहेत.

असुरश्च विरुपाक्षः सुपथोऽथ महासुरः। अजो हिरण्मयश्चैव शतमायुश्च शम्बरः ।। ७.

असुर, विरुपाक्ष, सुपथ हा महाअसुर, अज, हिरण्मय, शतायुष आणि शंबर — यांचीही नावे घेतली आहेत.

शरभः शलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ। असुराणां सुरावेतौ सुराणां साम्प्रताविमौ ।। ७.

शरभ, शलभ, सूर्य आणि चंद्र — हे दोघे — हे असुरांमध्ये देवांचे शत्रू म्हणून प्रसिद्ध होते, आणि आता ते देवांमध्ये गणले जातात.

इति पुत्रा दनोर्वंशाः प्रधानाः परिकीर्तिताः। तेषामपरिसङ्ख्येयं पुत्रपौत्राद्यनन्तकम् ।। ७.

अशी ही दानूच्या वंशातील मुख्य पुत्रांची नावे सांगितली. त्यांच्या पुढच्या पिढ्या — पुत्र, नातवंडे आणि इतर — या अनंत आणि मोजता न येणाऱ्या आहेत.

इत्येते त्वसुराः प्रोक्ता दैतेया दानवाश्च ये। स्वर्भानुस्तु स्मृतो दैत्यो ह्यनुभानुर्दनोः सुतः। इमे तु वंशानुगता दनोः पुत्रास्तु ये स्मृताः ।। ७.

अशा प्रकारे असुर, दैत्य आणि दानव यांची नावे सांगितली. स्वर्भानू हा दैत्य म्हणून ओळखला जातो, आणि अनुहानू हा दानूचा पुत्र आहे. हे सर्व दानूच्या वंशातले पुत्र म्हणून स्मरणात आहेत.

एकाक्ष ऋषभोऽरिष्टः प्रबन्धनरकावपि। इन्द्रबाधनकेशी च मेरुः शम्बोऽथ धेनुकः ।। ७.

एकाक्ष, ऋषभ, अरिष्ट, प्रबन्धन, नरक, इंद्रबाधन, केशी, मेरू, शंभू आणि धेनुक — यांचीही नावे घेतली आहेत.

गवेष्ठिश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्। एते मनुष्यधर्मास्तु दनोः पुत्रा मया स्मृताः ।। ७.

गवेष्ठी, गवाक्ष आणि वीर्यवान तालकेतु — हे दानूचे पुत्र, जे माणसांसारख्या स्वभावाचे होते, अशी माझी आठवण आहे.

दैत्यदानवसंहर्षे जाता भीमपराक्रमाः। सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तिसुतास्त्विमे ।। ७.

दैत्य आणि दानव यांच्या वैरातून जन्मलेले, सिंहिकेचे पुत्र आणि विप्रचित्तीचे पुत्र हे अत्यंत भयंकर पराक्रमी होते.

सैंहिकेया इति ख्याताश्चतुर्द्दश महासुराः। शतगालश्च बलवान्न्यासः शाम्बस्तथैव च । ७.

सिंहिकेचे चौदा महान असुर, 'सैिंहिकेय' म्हणून प्रसिद्ध आहेत. त्यात बलवान शतगाल, न्यास आणि शांब यांचाही समावेश आहे.

अनुलोमः शुचिश्चैव वातापिश्च सितांशुकः। हरः कल्पः कालनाभो भौमश्च नरकस्तथा ।। ७.

अनुलोम, शुचि, वातापी, सितांशुक, हर, कल्प, कालानाभ, भौम आणि नरक — हेही त्यातले आहेत.

राहुर्ज्यष्ठस्तु तेषां वै चन्द्रसूर्यप्रमर्दनः। इत्येते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः ।। ७.

त्यांच्यात राहू हा ज्येष्ठ आहे, जो चंद्र आणि सूर्याला त्रास देतो. हे सिंहिकेचे पुत्र इतके बलाढ्य आहेत की देवांनाही त्यांचा सामना करणे कठीण जाते.

दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्मद्विषश्च ते। दशान्यानि सहस्राणि सैंहिकेयो गणः स्मृतः ।। ७.

क्रूर वंशात जन्मलेले, कठोर आणि ब्रह्मद्वेष्टे हे सर्व सैंहिकेयांचा दहा हजारांचा मोठा समूह म्हणून ओळखले जातात.

निहतो जामदग्न्येन भार्गवेण बलीयसा। स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नोऽथ शची तथा ।। ७.

बलवान भार्गव, जमदग्नीपुत्र यांनी त्यांना मारले; स्वरभानूची कन्या प्रभा आणि पुलोमनची कन्या शची असे होत्या.

उपदानवी यमस्यापि शर्मिष्ठा वार्ष पर्वणी। पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे ।। ७.

उपदानवी ही यमाची पत्नी होती, शर्मिष्ठा ही वृषपर्वणाची मुलगी होती; पुलोमा आणि काळिका या दोघी वैश्वानराच्या मुली होत्या.

प्रभाया नहुषः पुत्रो जयन्तश्च शचीसुतः। पुरुंजज्ञेऽथ शर्मिष्ठा दुष्मन्तमुपदानवी ।। ७.

प्रभेपासून नहुषाचा पुत्र जन्मला, शचीपासून जयंत झाला; त्यानंतर शर्मिष्ठेने पुरूला आणि उपदानवीने दुष्यंताला जन्म दिला.

वैश्वानरसुते ह्येते पुलोमा कालिका उभे । उभे ह्यपि तु ते कन्ये मारीचस्य परिग्रहे । ७.

पुलोमा आणि काळिका या दोघी वैश्वानराच्या मुली मारीचाच्या पत्नी झाल्या.

ताभ्यां पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः। चतुर्दश तथान्यानि हिरण्यपुरवासिनाम् ।। ७.

त्यांच्यापासून साठ हजार पराक्रमी दानव आणि चौदा हजार हिरण्यपुरात राहणारे इतर दानव जन्मले.

पौलोमाः कालकेयाश्च दानवाः सुमहाबलाः। अवध्या दानवानां ते निहताः सव्यसाचिना ।। ७.

पौलोम आणि काळकेय हे अतिशय बलाढ्य दानव, दानवांमध्ये अजेय होते, पण सव्यसाचीने त्यांचा वध केला.

मयस्य जाता ये पुत्राः सर्वे वीरपराक्रमाः। मायावी दुन्दुभिश्चैव वृषश्च महिषस्तथा ।। ७.

मयाच्या सर्व पुत्रांचा पराक्रम मोठा होता; मायावी, दुंदुभी, वृष आणि महिष हे त्याचे पुत्र होते.

बालिको वज्रकर्णश्च कन्या मन्दोदरी तथा। दैत्यानां दानवानाञ्च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः ।। ७.

बालिक, वज्रकर्ण आणि कन्या मंदोदरी; अशा प्रकारे दैत्य आणि दानवांचा सृष्टीवर्णन सांगितले गेले आहे.

दनायुषायाः पुत्रास्तु स्मृताः पञ्च महाबलाः। अरूरुर्बालिजम्भौ च विरक्षश्च विषस्तथा ।। ७.

दनायुषाची पाच बलाढ्य पुत्र म्हणून अरूरू, बाळी, जम्भ, विरक्ष आणि विष यांची आठवण केली जाते.

अरुरो स्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः। निहतः कुवलाश्वेन उत्तङ्कवचनात् किल ।। ७.

अरूरूचा पुत्र स्तनय, आणि धुंधू नावाचा भयंकर असुर होता; उत्तंकाच्या सांगण्यावरून कुबलाश्वाने त्याचा वध केला.

बलेः पुत्रौ महावीर्यौ तेजसाप्रतिमावुभौ। कुम्भिलश्चक्रवर्मा च स कर्णः पूर्वजन्मनि ।। ७.

बळीचे दोन अतिशय पराक्रमी आणि तेजस्वी पुत्र होते—कुंभिल आणि चक्रवर्मा; तोच पूर्वजन्मी कर्ण होता.