वायुपुराणम्

त्रयोदशे पुनः प्राप्ते परिवर्त्ते क्रमेण तु। धर्मो नरायणो नाम व्यासस्तु भविता यदा ।। २३.

तेराव्या परिभ्रमणात, जेव्हा धर्म नावाचा नारायण व्यास होईल, तेव्हा...

तदाप्यहं भविष्यामि वालिर्नाम महामुनिः। वालखिल्याश्रमे पुण्ये पर्वते गन्धमादने ।। २३.

त्या वेळीही मी वाळी नावाचा महान ऋषी म्हणून, वालखिल्यांच्या पवित्र आश्रमात, गंधमादन पर्वतावर जन्म घेईन.

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः। सुधामा काश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजास्तथा ।। २३.

तेथेही माझे पुत्र, सुधामा, कश्यप, वसिष्ठ आणि विरजा, हे सर्व तपस्वी असतील.

महायोगबलोपेता विमला ऊर्द्ध्वरेतसः। तेनैव योगमार्गेण गमिष्यन्ति न संशयः ।। २३.

महायोगाच्या सामर्थ्याने युक्त, निर्मळ आणि उर्ध्वरेतस असलेले हे सर्वजण, त्याच योगमार्गाने, नक्कीच सर्वोच्च अवस्था गाठतील.

सुरक्षणो यदा व्यासः पर्याये तु चतुर्द्दशे। तत्रापि पुनरेवाहं भविष्यामि युगान्तिके ।। २३.

चौदाव्या परिभ्रमणात, जेव्हा सुरक्षण व्यास होईल, तेव्हा मीही पुन्हा युगाच्या शेवटी तेथे असेन.

वंशे त्वङ्गिरसः श्रेष्ठो गौतमो नाम योगवित्। तस्माद्भविष्यते पुण्यं गौतमं नाम तद्वनम् ।। २३.

अंगिरस वंशातील श्रेष्ठ, योग जाणणारा गौतम नावाचा जन्म घेईल; त्याच्यामुळे त्या वनाला 'गौतम वन' हे पवित्र नाव मिळेल.

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति कलौ तथा। अत्रिरुग्रतपाश्चैव श्रावणोऽथ स्रविष्टकः ।। २३.

तेथेही कलियुगात माझे पुत्र अत्री, उग्रतप, श्रावण आणि स्रविष्टक असे जन्म घेतील.

योगात्मानो महात्मानो ध्यानयोगपरायणाः। तेऽपि तेनैव मार्गेण रुद्रलोकनिवासिनः ।। २३.

योगयुक्त, महान आत्मा असलेले, ध्यानयोगात तल्लीन हे सर्वजण, त्याच मार्गाने, रुद्राच्या लोकात वास करतील.

ततः प्राप्ते पञ्चदशे परिवर्त्ते क्रमागते। आरुणिस्तु यदा व्यासो द्वापरे भविता प्रभुः ।। २३.

त्याच्या नंतर, पंधराव्या परिभ्रमणात, जेव्हा योग्य क्रमाने द्वापार युग येईल, तेव्हा अरुणी हा प्रभू व्यास होईल.

तदाप्यहं भविष्यामि नाम्ना वेदशिरा द्विजाः। तत्र वेदशिरा नाम अस्त्रं तत्पारमेश्वरम् ।। २३.

त्या वेळीही मी 'वेदशिरा' या नावाने असणार आहे, हे द्विजांनो. तिथे 'वेदशिरा' हे एक अस्त्र आहे, ते परमेश्वराचे श्रेष्ठ अस्त्र आहे.

भविष्यति महावीर्यं वेदशीर्षा च पर्वतः। हिमवत्पृष्ठमाश्रित्य सरस्वत्या नगोत्तमे ।। २३.

वेदशिर्‍या नावाचा एक पराक्रमी डोंगर असेल, जो हिमालयाच्या पाठीवर, सरस्वतीच्या काठी, उत्तम पर्वतात असेल.

तदापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः। कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः ।। २३.

त्या वेळीही माझे पुत्र मोठ्या तपश्चर्येने युक्त असतील – कुणी, कुणिबाहू, कुशरीर आणि कुनेत्रक.

योगात्मानो महात्मानो ब्रह्मिष्ठाश्चोर्द्ध्वरेतसः। तेऽपि तेनैव मार्गेण रुद्रलोकं गतास्तु ते ।। २३.

हे सर्व योगी, महात्मे, ब्रह्मपरायण आणि उर्ध्वरेता असतील. ते सुद्धा त्याच मार्गाने रुद्रलोकात गेले आहेत.

ततः षोडशमे चापि परिवर्त्ते क्रमागते। व्यासस्तु सञ्जयो नाम भविष्यति तदा प्रभुः ।। २३.

मग सोळाव्या परिभ्रमणात, जेव्हा ती वेळ येईल, त्या वेळी व्यासाचे नाव 'संजय' असेल.

तदाप्यहं भविष्यामि गोकर्णो नाम नामतः। तस्माद्भविष्यते पुण्यं गोकर्णं नाम तद्वनम् ।। २३.

त्या वेळीही मी 'गोकर्ण' या नावाने असणार आहे. त्यावरून 'गोकर्ण' हे पुण्यवान वन निर्माण होईल.

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति महौजसः। कश्यपो ह्युशनाश्चैव च्यवनोऽथ बृहस्पतिः। तेऽपि तेनैव मार्गेण गमिष्यन्ति परं पदम् ।। २३.

तिथेही माझे पुत्र मोठ्या तेजस्वी असतील – कश्यप, उशन, च्यवन आणि बृहस्पती. ते सुद्धा त्याच मार्गाने परमपदाला पोहोचतील.

ततः सप्तदशे चैव परिवर्त्ते क्रमागते। तदा भविष्यति व्यासो नाम्ना देवकृतञ्जयः ।। २३.

मग सतराव्या परिभ्रमणात, जेव्हा ती वेळ येईल, त्या वेळी व्यासाचे नाव 'देवकृतंजय' असेल.

तदाप्यहं भविष्यामि गुहावासीति नामतः। हिमवच्छिखरे चैव महातुङ्गे महालये। सिद्धिक्षेत्रं महापुण्यं भविष्यति महालयम् ।। २३.

त्या वेळीही मी 'गुहावासी' या नावाने असणार आहे. हिमालयाच्या उंच शिखरावर, मोठ्या निवासस्थानी, सिद्धीचे क्षेत्र आणि मोठे पुण्यस्थान असेल.

तत्रापि मम ते पुत्रा ब्रह्मण्या योगवेदिनः । भविष्यन्ति महात्मानः सर्वज्ञा निरहङ्कृताः ।। २३.

तिथेही माझे पुत्र ब्रह्मनिष्ठ, योग जाणणारे, महात्मे, सर्वज्ञ आणि अहंकाररहित असतील.

उतथ्यो वामदेवश्च महाकालो महालयः। तेषां शतसहस्रन्तु शिष्याणां ध्यानसाधनम् ।। २३.

उतथ्य, वामदेव, महाकाळ आणि महालय – यांच्यात शंभर हजार शिष्य ध्यानसाधनेत मग्न असतील.

भविष्यन्ति तदा कल्पे सर्वे ते ध्यानयुञ्जकाः। ते तु सन्निहिता योगे हृदि कृत्वा महेश्वरम् । महालये पदं क्षिप्त्वा प्रविष्टाः शिवमव्ययम् ।। २३.

त्या वेळी त्या कल्पात हे सर्व ध्यान करणारे असतील. त्यांनी योगाने महेश्वराला हृदयात ठेवून, आपले सर्वस्व महालयात अर्पण करून, अविनाशी शिवात प्रवेश केला.

ये चान्येऽपि महात्मानः काले तस्मिन् युगान्तिके। ध्यानयुक्तेन मनसा विमलाः शुद्धबुद्धयः ।। २३.

त्या काळात, युगाच्या शेवटी, जे इतरही महात्मे ध्यानयुक्त, निर्मळ आणि शुद्धबुद्धी असतील—

गत्वा महाल्यं पुण्यं दृष्ट्वा माहेश्वरं पदम् । तूर्णं तारयते जन्तून् दशपूर्वान् दशापरान् ।। २३.

ते महालय या पुण्यस्थानी जाऊन, महेश्वराचे स्थान पाहून, आपल्या दहा पूर्वजांना आणि दहा नंतरच्या पिढ्यांना लवकरच तारतात.

आत्मानमेकविशंञ्च तारयित्वा महार्णवम्। मम प्रसादाद्यास्यन्ति रुद्रलोकं गतज्वराः ।। २३.

स्वतःला आणि वीस जणांना या महासागरातून पार करून, माझ्या कृपेने ते सर्व ज्वरमुक्त होऊन रुद्रलोकात जातील.

ततोऽष्टादशमे चैव परिवर्त्ते यदा भवेत् । तदा ऋतञ्जयो नाम व्यासस्तु भविता मुनिः। तदाऽप्यहं भविष्यामि शिखण्डी नाम नामतः ।। २३.

मग अठराव्या परिभ्रमणात, जेव्हा ती वेळ येईल, व्यास ऋतंजय नावाचा ऋषी असेल. त्या वेळीही मी 'शिखंडी' या नावाने असणार आहे.

सिद्धक्षेत्रे महापुण्ये देवदानवपूजिते। हिमवाच्छिखरे पुण्ये शिखण्डी यत्र पर्वतः। शिखण्डिनो वनञ्चापि ऋषिसिद्धनिषेवितम् ।। २३.

सिद्धीचे क्षेत्र, मोठे पुण्यस्थान, देव-दानवांनी पूजिलेले, हिमालयाच्या पवित्र शिखरावर शिखंडी पर्वत आहे आणि शिखंडीचे वनही आहे, जिथे ऋषी आणि सिद्ध नेहमी येतात.

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपोधनाः। वाचःशवा ऋतीकश्च शावासश्च दृढव्रतः ।। २३.

तिथेही माझे पुत्र मोठ्या तपश्चर्येने युक्त असतील – वाचःशवा, ऋतीक, शावास आणि दृढव्रत.

योगात्मानो महाशक्ताः सर्वे ते वेदपारगाः। प्राप्य माहेश्वरं योगं रुद्रलोकं व्रजन्ति ते ।। २३.

योगाने एकरूप झालेले, महान शक्ती असलेले आणि वेदांचे गाढे जाणकार हे सर्वजण, जेव्हा महेश्वराचा सर्वोच्च योग प्राप्त करतात, तेव्हा रुद्राच्या लोकात जातात.

ततस्त्वेकोनविंशे तु परिवर्त्ते क्रमागते। व्यासस्तु भविता नाम्ना भरद्वाजो महामुनिः ।। २३.

मग जेव्हा एकोणविसावा कल्प आपल्याअनुक्रमे येतो, तेव्हा व्यास हे भरद्वाज नावाने, महान ऋषी म्हणून जन्माला येतील.