वायुपुराणम्

शत्रोर्वधे न दोषोऽस्ति तेन त्वां न शपामि भोः। प्रियन्तु कर्त्तुमिच्छामि श्रेयो गर्भस्य मे कुरु ।। ६.

'शत्रूला मारण्यात काही दोष नाही, म्हणून मी तुला शाप देत नाही. मला जे प्रिय आहे तेच करायचे आहे—माझ्या गर्भाला तू कल्याण दे.'

भवन्तु मम पुत्राणां सप्त स्थानानि वै दिवि। वातस्कन्धानिमान् सप्त चरन्तु मम पुत्रकाः। मरुतश्चेति विख्याता गणास्ते सप्त सप्तकाः ।। ६.

'माझ्या मुलांना स्वर्गात सात ठिकाणी स्थान मिळो. हे सात वाऱ्यांचे समूह माझ्या मुलांनी व्यापावेत. हे सात सात गट सर्वत्र प्रसिद्ध होतील आणि त्यांना मरुत असे नाव मिळो.'

पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो द्वितीयश्चैव भास्करे। सोमे तृतीयो विज्ञेयश्चतुर्थो ज्योतिषां गणे ।। ६.

'पृथ्वीवर पहिला समूह आहे, दुसरा सूर्याजवळ, तिसरा चंद्राजवळ ओळखला जातो, आणि चौथा ताऱ्यांच्या समूहात आहे.'

ग्रहेषु पञ्चमश्चैव षष्ठः सप्तर्षिमण्डले। ध्रुवे तु सप्तमश्चैव वातस्कन्धः परस्तु सः ।। ६.

'पाचवा ग्रहांमध्ये आहे, सहावा सप्तर्षीमंडळात, आणि सातवा ध्रुवाजवळ सर्वोच्च वाऱ्यांचा समूह आहे.'

तान्येते विचरन्त्वद्य काले काले ममात्मजाः। वातस्कन्धानिमान् भूत्वा चरन्तु मम पुत्रकाः ।। ६.

'आज माझे पुत्र या सर्व ठिकाणी वेगवेगळ्या काळात संचार करतात. माझ्या मुलांनी हे वाऱ्यांचे समूह होऊन फिरावे.'

पृथिव्यां प्रथमस्कन्धो अमेध्येभ्यो य आवहः। चरन्तु मम पुत्रास्ते प्रथमश्चरताङ्गणः ।। ६.

'पृथ्वीवरील पहिला समूह तो आहे जो अशुद्ध वस्तू आणतो. माझ्या मुलांनी तो पहिला गट होऊन पृथ्वीवर संचार करावा.'

द्वितीयश्चापि मेध्येभ्य आसूर्यात् प्रवहस्तु यः। वातस्कन्धं द्वितीयन्तु द्वितीयश्चरताङ्गणः ।। ६.

'दुसरा समूह शुद्ध वस्तूंमधून सूर्याकडे वाहतो, तोच दुसरा वाऱ्यांचा समूह आहे. माझ्या दुसऱ्या गटातील मुलांनी तिथे संचार करावा.'

सूर्योर्द्ध्वन्तु ततः सोमादुद्वहो यस्तु वै स्मृतः। वातस्कन्धन्तु तं प्राहुस्तृतीयश्चरताङ्गणः ।। ६.

'सूर्याच्या वर आणि चंद्रापासून वर जाणारा जो वारा आहे, तो तिसरा वाऱ्यांचा समूह समजला जातो. तिसऱ्या गटातील माझ्या मुलांनी तिथे संचार करावा.'

सोमादूर्द्ध्वं तथर्क्षेभ्यश्चतुर्थः सुवहस्तु यः। चतुर्थो मम पुत्राणां गणस्तु चरतां विभो ।। ६.

'चंद्राच्या वर आणि ताऱ्यांपासून वाहणारा चौथा शुभ वारा आहे. माझ्या चौथ्या गटातील मुलांनी तिथे संचार करावा, हे महाबळा.'

यक्षेभ्यश्च तथैवोर्द्ध्वमाग्रहाद्विवहस्तु यः। पञ्चमं पञ्चमः सौम्यः स्कन्धस्तु चरताङ्गणः ।। ६.

'यक्षांपासून आणि ग्रहांपासून वर जाणारा जो सौम्य वारा आहे, तो पाचवा समूह आहे. माझ्या पाचव्या गटातील मुलांनी तिथे संचार करावा.'

ऊर्द्ध्वं ग्रहादृषिभ्यस्तु षष्ठो यो वै पराहतः । चरन्तु मम पुत्रास्तु तत्र षष्ठे गणे तु ये ।। ६.

'ग्रहांपासून वर आणि ऋषींपासून जो सर्वोच्च वारा आहे, तो सहावा समूह आहे. माझ्या सहाव्या गटातील मुलांनी तिथे संचार करावे.'

सप्तर्षयस्तथैवोर्द्ध्वमाध्रुवात् सप्तमस्तु यः। वात स्कन्धः परिवहस्तत्र तिष्ठन्तु मे सुताः ।। ६.

सप्तर्षी आणि ध्रुव यांच्या वर असलेल्या सातव्या प्रदेशात, वायूच्या आधार असलेल्या त्या स्थळी, माझी मुले राहू देत.

एतत् सर्वं चरन्त्वेते काले काले ममात्मजाः। तत्र तेन च नाम्ना वै भवन्तु मरुतस्त्विमे ।। ६.

माझी ही सर्व मुले त्या प्रदेशात वेगवेगळ्या काळात संचार करतात; तिथे त्यांना त्या नावाने ओळखले जावे, आणि हेच मरुतगण आहेत.

ततस्तेषान्तु नामानि मातापुत्रौ प्रचक्रतुः। तत्कृते कर्मभिश्चैव मरुतो वै पृथक् पृथक् ।। ६.

मग त्यांच्या नावांना आई आणि मुलाने ठेवले; म्हणून आणि त्यांच्या कृत्यांमुळे, मरुतगण वेगळे ओळखले जातात.

सत्त्वज्योतिस्तथादित्यः सत्यज्योतिस्तथाऽपरः। तिर्यग्ज्योतिश्च सज्योतिर्ज्ज्योतिष्मानपरस्तथा ।। ६.

सत्त्वज्योती, आदित्य, सत्यज्योती, तिर्यग्ज्योती, सज्योती, ज्योतिष्मान आणि आणखी एक—ही त्यांची नावे आहेत.

प्रथमस्तु गणः प्रोक्तो द्वितीयं मे निबोधत। ऋतजित्सत्यजिच्चैव सुषेणः सेनजित्तथा ।। ६.

पहिला गट सांगितला आहे; आता दुसरा ऐका: ऋतजित, सत्यजित, सुसेण आणि सेनाजित.

सत्मित्रोऽभिमित्रश्च हरिमित्रस्तथाऽपरः। गण एष द्वितीयस्तु तृतीयं मे निबोधत ।। ६.

सत्मित्र, अभिमित्र आणि हरिमित्र—हा दुसरा गट आहे; आता तिसरा गट ऐका.

कृतः सत्यो * * * * ध्रुवो धर्त्ता विधारयः । ध्वान्तश्चैव धुनिश्चैव ह्युग्रो भीमस्तथैव च। अभियुः सक्षिपश्चैवमाह्वयश्च गणः स्मृतः ।। ६.

कृत, सत्य, ध्रुव, धार्ता, विधारय, ध्वांत, धुनी, उग्र, भीम, अभियु आणि सक्षिप—असे या गटाचे नाव आहे.

ईदृकू चैव तथान्यादृक् यादृक् च प्रतिकृत्तथा। (?) समितिश्चैव संरम्भश्च तथा गणः ।। ६.

ईदृक, चैव, तथान्यादृक, यादृक, प्रतिकृत, समिती आणि संरंभ—हा गट आहे.

ईदृक् च पुरुषश्चैव अन्यादृक्षाच्च चेतसः। समितासमितदृक्षाच्च प्रतिदृक्षाच्च वै गुणाः ।। ६.

ईदृक, पुरुष, अन्यादृक्षा, चेतस, समिती, समितदृक्षा आणि प्रतिदृक्षा—हे त्यांचे गुण आहेत.

एते ह्येको नपञ्चाशन्मरुतो नामतः स्मृताः। प्रसंख्यातास्तथा ताभ्यां दित्या चन्द्रेण चैव हि ।। ६.

हे एकूण पन्नास मरुतगण नावाने ओळखले जातात; दिती आणि चंद्र यांनी त्यांची गणना केली आहे.

श्रुत्वा तेषान्तु नामानि दितिरिन्द्रमुवाच ह। वात स्कन्धं चरन्त्वेते मम पुत्राश्च पुत्रक। विचरन्तु च भद्रन्ते देवैः सह ममात्मजाः ।। ६.

त्यांची नावे ऐकून, दितीने इंद्राला सांगितले: 'माझ्या मुला, हे माझे पुत्र वायूच्या प्रदेशात संचार करतात; माझी मुले देवांसोबत आनंदाने वावरू देत.'

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा सहस्राक्षः पुरन्दरः। उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा मातर्भवतु तत्तथा ।। ६.

आईचे ते शब्द ऐकून, सहस्रदृष्टी इंद्राने हात जोडून म्हणाले, 'आई, तसेच होवो.'

सर्वमेतद्यथोक्तन्ते भविष्यति न संशयः। देवभूता महात्मानः कुमारा देवसंमताः। देवैः सह भविष्यन्ति यज्ञ भाजस्तथात्मजाः ।। ६.

तू जसे सांगितलेस तसे सर्व काही नक्कीच घडेल; तुझे पुत्र महात्मा, देवांना प्रिय, देवांसारखे होतील आणि देवांसोबत यज्ञात भाग घेतील.

तस्मात्ते मरुतो देवाः सर्वे चेन्द्रानुजामराः। विज्ञेयाश्चामराः सर्वे दितिपुत्रास्तपस्विनः ।। ६.

म्हणून हे सर्व मरुतगण देव आहेत, अमर आहेत, इंद्राचे भाऊ आहेत आणि दितीचे सर्व पुत्र तपस्वी आहेत, हे जाणावे.

एवं तौ निश्चयं ज्ञात्वा मातापुत्रौ तपोधनौ। जग्मतुस्त्रिदिवं हृष्टौ शक्रोऽपि त्रिदिवं गतः ।। ६.

असा निर्णय झाल्याचे समजून, आई आणि मुलगा, दोघेही तपश्चर्येने समृद्ध, आनंदाने स्वर्गात गेले; शक्रही स्वर्गात गेला.

मरुतां हि शुभं जन्म श्रृणुयाद्यः पठेत वा। नावृष्टिभयमाप्नोति बह्वायुश्च भवेत्ततः ।। ६.

जो कोणी मरुतगणांचा शुभ जन्म ऐकतो किंवा म्हणतो, त्याला दुष्काळाचे भय राहत नाही आणि त्याचे आयुष्य वाढते.

अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि दनुपुत्रान्निबोधत। अभवन् दनुपुत्रास्तु वंशे ख्याता महासुराः ।। ७.

आता पुढे मी दानुच्या पुत्रांविषयी सांगतो; दानुचे पुत्र वंशात प्रसिद्ध आणि महान असुर झाले.

विप्रचित्तिप्रधानास्ते शतं तीव्रपराक्रमाः। सर्वे लब्धवराश्चैव सुतप्ततपसस्तथा ।। ७.

विप्रचित्ती यांच्या नेतृत्वाखाली, हे शंभर जण अत्यंत पराक्रमी होते; सर्वांनी वर मिळवले होते आणि कठोर तप केले होते.