वायुपुराणम्

ततः सर्गे ह्यवष्टब्धे सिसृक्षोर्ब्रह्मणस्तु वै। प्रजास्ता ध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्तदा

नंतर, जेव्हा सृष्टी स्थिर झाली आणि ब्रह्मदेवाला सृष्टीची इच्छा झाली, तेव्हा त्याने ध्यान करत असताना, सत्याचा ध्यास घेतलेली ती प्रजा उत्पन्न झाली.

मिथुनानां सहस्रन्तु सोऽसृजद्वै मुखात्तदा। जनास्ते ह्युपपद्यन्ते सत्त्वोद्रिक्ताः सुचेतसः

त्या वेळी त्याने आपल्या तोंडातून हजारो जोड्या निर्माण केल्या; हे जीव सत्त्वगुणाने परिपूर्ण आणि शुद्ध मनाचे होते.

सहस्रमन्यद्वक्षस्तो मिथुनानां ससर्ज्ज ह। ते सर्वे रजसोद्रिक्ताः शुष्मिणश्चाप्यशुष्मिणः

यानंतर त्याने छातीपासून आणखी हजार जोड्या निर्माण केल्या; हे सर्व रजोगुणाने भरलेले, काही उत्साही तर काही निस्तेज होते.

सृष्ट्वा सहस्रमन्यत्तु द्वन्द्वानामूरुतः पुनः। रजस्तमोभ्यामुद्रिक्ता ईहाशीलास्तु ते स्मृताः

पुन्हा त्याने आपल्या बाहूंमधून आणखी हजार जोड्या निर्माण केल्या; हे सर्व रजोगुण आणि तमोगुण यांनी व्यापलेले, इच्छा आणि सवयीने चालणारे होते.

पद्भ्यां सहस्रमन्यत्तु मिथुनानां ससर्ज्ज ह। उद्रिक्तास्तमसा सर्वे निःश्रीका ह्यल्पतेजसः

पायांपासून त्याने पुन्हा हजार जोड्या निर्माण केल्या; हे सर्व तमोगुणाने भरलेले, तेजहीन आणि सौंदर्यरहित होते.

ततो वै हर्षमानास्ते द्वन्द्वोत्पन्नास्तु प्राणिनः। अन्योन्या हृच्छपाविप्टा मैथुनायोपचक्रमुः

मग, त्या जोड्यांनी जन्म घेतलेल्या जीवांना परस्परांवरील आकर्षणाने आनंद झाला आणि हृदयात इच्छा जागृत होऊन त्यांनी मैथुनास प्रारंभ केला.

ततःप्रभृति कल्पेऽस्मिन् मिथुनोत्पत्तिरुच्यते। मासे मासेर्त्तवं यद्यत्तदाज्ञासिद्धि योषितात्

त्या वेळेपासून या कल्पात जोड्यांचा जन्म असेच सांगितले जाते; प्रत्येक महिन्यात, स्त्रियांमध्ये आज्ञेप्रमाणे गर्भधारणा होते.

तस्मात्तदा न सुषुवुः सेवितैरपि मैथुनैः। आयुषोऽन्ते प्रसूयन्ते मिथुनान्येव ते सकृत्

म्हणून त्या काळात, वारंवार मैथुन करूनही त्यांना संतती होत नव्हती; आयुष्याच्या शेवटीच त्या जोड्यांना एकदाच संतती होते.

कुटकाः कुविकाश्चैव उत्पद्यन्ते मुमूर्षिताः। ततःप्रभृति कल्पेऽस्मिन् मिथुनानां हि सम्भवः

मरणाच्या वेळेला कुटक आणि कुविक हे जन्म घेतात; त्या वेळेपासून या कल्पात जोड्यांचा खरा जन्म सुरू होतो.

ध्याते तु मनसा तासां प्रजानां जायते सकृत्। शब्दादि विषयः शुद्धः प्रत्येकं पञ्चलक्षणः

पण जेव्हा त्या प्रजांचा जन्म फक्त मनानेच होतो, तेव्हा प्रत्येकजण एकदाच जन्म घेतो, आणि तो शुद्ध, शब्दादी विषयांनी युक्त, पाच गुणांनी संपन्न असतो.

इत्येवं मनसा पूर्वं प्राक्सृष्टिर्या प्रजापतेः। तस्यान्ववाये सम्भूता यैरिदं पूरितं जगत्

अशा प्रकारे, प्रारंभी प्रजापतीची सृष्टी मनाने झाली; त्याच्या वंशातून हे जग ज्यांनी भरले, ते सर्व निर्माण झाले.

सरित्सरः समुद्रांश्च सेवन्ते पर्वतानपि। तदा नात्यम्बुशीतोष्णा युगे तस्मिन् चरन्ति वै

नद्या, तळी, समुद्र आणि डोंगर यांची सेवा केली जाते; त्या काळात ना फार थंडी असते, ना फार ऊन, आणि सर्व जीव मुक्तपणे वावरतात.

पृथ्वीरसोद्भवं नाम आहारं ह्याहरन्ति वै। ताः प्रजाः कामचारिण्यो मानसीं सिद्धिमास्थिताः

त्या काळी सगळ्या जीवांना पृथ्वीवरून उत्पन्न होणारे अन्न मिळते; ते आपल्या इच्छेनुसार वागतात आणि त्यांच्या मनातील साधना पूर्ण होते.

धर्माधर्मौ न तास्वास्तां निर्विशेषाः प्रजास्तु ताः। तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन् कृते युगे

त्या काळात धर्म आणि अधर्म असा फरक नसतो; सर्व जीव एकसारखे असतात, त्यांचे आयुष्य, सुख आणि रूप सारखेच असते.

धर्माधर्मौ न तास्वास्तां कल्पादौ तु कृते युगे। स्वेन स्वेनाधिकारेण जज्ञिरे ते कृते युगे

कल्पाच्या सुरुवातीला, कृतयुगात, धर्म-अधर्म असा काही भेद नसतो; प्रत्येक जण आपल्या अधिकारानुसार त्या युगात जन्म घेतो.

चत्वारि तु सहस्राणि वर्षाणां दिव्यसंख्यया। आद्यं कृतयुगं प्राहुः सन्ध्यानान्तु चतुः शतम्

पहिल्या कृतयुगाची देवांच्या मोजणीनुसार चार हजार वर्षे गणना केली जाते, आणि त्याच्या संधिकाळासाठी चारशे वर्षे धरली जातात.

ततः सहस्रशस्तासु प्रजासु प्रथितास्वपि। न तासां प्रतिघातोऽस्ति न द्वन्द्वन्नापि च क्रमः

मग हजारो प्रसिद्ध जीवांमध्येही कोणताही विरोध, संघर्ष किंवा अनुक्रम नसतो.

पर्वतोदधिसेविन्यो ह्यनिकेताश्रयास्तु ताः। विशोकाः सत्त्वबहुला एकान्तसुखितप्रजाः

ते जीव पर्वत आणि समुद्रांमध्ये राहतात, त्यांना कोणतेही ठिकाण नाही; ते दुःखरहित, शुद्ध आणि पूर्णपणे सुखी असतात.

ता वै निकामचारिण्यो नित्यं मुदितमानसाः। पशवः पक्षिणश्चैव न तदासन् सरीसृपाः

ते आपली इच्छा प्रमाणे वागतात, त्यांचे मन नेहमी आनंदी असते; त्या काळी ना जनावरे, ना पक्षी, ना सरपटणारे प्राणी होते.

नोद्भिज्जा नारकाश्चैव ते ह्यधर्मप्रसूतयः। न मूलफलपुष्पञ्च नार्त्तवं ह्यृतवो न च

ना अंड्यातून जन्मणारे, ना नरकातून आलेले, जे अधर्मामुळे उत्पन्न होतात, असे जीव होते; ना मुळे, फळे, फुले, ना ऋतू होते.

सर्वकामसुखः कालो नात्यर्थं ह्युष्णशीतता। मनोभिलषिताः कामास्तासां सर्वत्र सर्वदा

त्या काळात सर्व इच्छित सुख मिळत असे, ना फार ऊन ना फार थंडी; त्यांच्या मनातील इच्छा सर्वत्र आणि सर्वकाळ पूर्ण होत.

उत्तिष्ठन्ति पृथिव्यां वै ताभिर्ध्याता रसोत्थिताः। बलवर्णकरी तासां सिद्धिः सा रोगनाशिनी

पृथ्वीवरून निर्माण होणारे पदार्थ त्यांच्या ध्यानामुळे वर येतात; ती सिद्धी त्यांना बळ, तेज आणि रोगमुक्ती देते.

असंस्कार्यैः शरीरैश्च प्रजास्ताः स्थिरयौवनाः। तासां विशुद्धात् सङ्कल्पाज्जायन्ते मिथुनाः प्रजाः

त्यांची शरीरे शुद्ध आणि नेहमी तरुण असतात; त्यांच्या शुद्ध संकल्पातून जोडीने संतती जन्माला येते.

समं जन्म च रूपञ्च म्रियन्ते चैव ताः समम्। तदा सत्यमलोभश्च क्षमा तुष्टिः सुखं दमः

त्यांचा जन्म, रूप आणि मृत्यू सारखेच असतात; त्या काळी सत्य, लोभाचा अभाव, क्षमा, समाधान, सुख आणि संयम असतो.

निर्विशेषाः कृताः सर्वा रूपायुःशीलचेष्टितैः। अबुद्धिपूर्वकं वृत्तं प्रजानां जायते स्वयम्

सर्वजण रूप, आयुष्य, स्वभाव आणि कृतीने सारखेच असतात; त्यांच्या वर्तनाला कोणतीही पूर्वकल्पना नसते, ते आपोआप घडते.

अप्रवृत्तिः कृतयुगे कर्मणोः शुभपापयोः। वर्णाश्रमव्यवस्थाश्च न तदासन्न सङ्करः

कृतयुगात शुभ किंवा अशुभ कर्माची प्रवृत्ती नसते; वर्ण आणि आश्रमांची रचना असते, पण त्यात कोणताही गोंधळ नसतो.

अनिच्छाद्वेषयुक्तास्ते वर्त्तयन्ति परस्परम्। तुल्यरूपायुषः सर्वा अधमोत्तमवर्ज्जिताः

ते एकमेकांशी न इच्छा न द्वेषाने वागतात; सर्वजण रूप आणि आयुष्यात समान असतात, कुणीही श्रेष्ठ किंवा कनिष्ठ नसतो.

सुखप्राया ह्यशोकाश्च उत्पद्यन्ते कृते युगे। नित्यप्रहृष्टमनसो महासत्त्वा महाबलाः

कृतयुगात बहुतेक सर्वजण सुखी आणि दुःखरहित जन्म घेतात; त्यांचे मन नेहमी आनंदी असते, आणि त्यांच्यात मोठी शुद्धता व बळ असते.

लाभालाभौ नास्वास्तां मित्रामित्रे प्रियाप्रिये। मनसा विषयस्तासान्निरीहाणां प्रवर्त्तते। न लिप्सन्ति हि ताऽन्योन्यन्नानुगृह्णन्ति चैव हि

लाभ-हानी, मित्र-शत्रू, प्रिय-अप्रिय असं काही नसतं; इच्छा नसलेल्या त्या जीवांसाठी विषय फक्त मनातच निर्माण होतात; ते एकमेकांची इच्छा करत नाहीत, ना मदत करतात.