वायुपुराणम्

तेषामनुचरा ये च मनुपुत्रास्तथैव च। वर्णाश्रमिभिरीड्याश्च तस्मिन् काले तु ये सुराः। मन्वन्तरेषु येह्यासन् देवलोके दिवौकसः

त्यांचे सेवक, मनुपुत्र, तसेच वर्णाश्रमातले वंदनीय लोक—हे सगळे त्या काळात स्वर्गात असणारे देव होते.

ते तैः संयोजकैः सार्द्धं प्राप्ते सङ्कलने तथा। तुल्यनिष्ठास्तु ते सर्वे प्राप्ते ह्याभूतसंप्लवे

जे त्यांच्यात सामील झाले होते, त्यांच्यासह, संकलनाचा काळ आला तेव्हा, सगळे समान स्थितीचे होते, आणि महाप्रलय जवळ आला.

ततस्तेऽवश्यभावित्वाद् बुद्ध्वा पर्यायमात्मनः। त्रैलोक्यवासिनो देवास्तस्मिन् प्राप्ते ह्युपप्लवे

मग, स्वतःच्या बदलाची खात्री पटल्यावर, तीनही लोकांत राहणारे देव, तो संहारकाळ जवळ येताच—

तेऽनौत्सुक्यविषादेन त्यक्त्वा स्थानानि भावतः। महर्ल्लोकाय संविग्नास्ततस्ते दधिरे मतिम्

ते कोणतीही उत्कंठा किंवा निराशा न बाळगता, आपापली स्थानं सोडून, काळजीने महर्लोकाकडे मन वळवतात.

ते युक्ता उपपद्यन्ते महसिस्थैः शरीरकैः। विशुद्धिबहुलाः सर्वे मानसीं सिद्धिमास्थिताः

ते शिस्तबद्ध राहून, तेजस्वी देह प्राप्त करतात; सर्वजण शुद्धतेने परिपूर्ण असतात आणि मनाने सिद्धी साधतात.

तैः कल्प वासिभिः सार्द्धं महानासादितस्तु यैः। ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैस्तद्भक्तैश्चापरैर्ज्जनैः

ज्यांनी कल्पभर वास केला, ज्यांनी मोठेपण मिळवलं—ते ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि इतर भक्त लोक, त्यांच्यासह.

मत्वा तु ते महर्ल्लोकं देवसङ्घाश्चतुर्द्दश। ततस्ते जनलोकाय सो द्वेगा दधिरे मतिम्

महर्लोकाचा विचार करून, चौदा देवगण मग उत्साहाने जनलोकाकडे मन वळवतात.

विशुद्धिबहुलाः सर्वे मानसीं सिद्धिमास्थिताः। तैः कल्पवासिभिः सांर्द्ध महानासादितस्तु यैः

सर्वजण शुद्धतेने परिपूर्ण असतात, मनाने सिद्धी साधतात; ज्यांनी कल्पभर वास केला आणि मोठेपण मिळवलं, त्यांच्यासह.

दशकृत्व इवावृत्त्या तस्माद्गच्छन्ति स्वस्तपः। तत्र कल्पान् दशस्थित्वा सत्यं गच्छन्ति वै पुनः। एतेन क्रमयोगेन यान्ति कल्पनिवासिनः

अशा प्रकारे दहा वेळा फेरफटका मारून, ते स्वस्तप लोकाकडे जातात; तिथे दहा कल्पे राहून, पुन्हा सत्यलोकाकडे जातात; या क्रमाने कल्पवासी वरच्या लोकांकडे जातात.

एवं देवयुगानान्तु सहस्राणि परस्परात्। गतानि ब्रह्मलोकं वै अपरावर्त्तिनीं गतिम्

अशा प्रकारे, एकामागून एक हजारो देवयुगं गेली, आणि ते ब्रह्मलोकात पोहोचले, जिथून पुन्हा परत येणं नाही.

आधिपत्यं विना ते वै ऐश्वर्येण तु तत्समाः। भवन्ति ब्रह्मणस्तुल्या रूपेण विषयेण च

त्यांना राज्य नसतं, पण ऐश्वर्यात ते ब्रह्मासारखेच असतात; रूप आणि अधिकार या दोन्हीतही ते ब्रह्मासमान होतात.

तत्र ते ह्यवतिष्ठन्ति प्रीतियुक्ताः प्रसङ्गमात्। आनन्दं ब्रह्मणः प्राप्य मुच्यन्ते ब्रह्मणा सह

तेथे, आपापल्या नात्यामुळे प्रेमाने भरलेले ते लोक राहतात. ब्रह्माचा आनंद मिळवून, ते ब्रह्मासोबत मुक्त होतात.

अवश्यम्भाविनाऽर्थेन प्राकृतेनैव ते स्वयम्। नाना त्वेनाभिसम्बद्धास्तदा तत्कालभाविनः

अनिवार्य अशा आपल्या स्वाभाविक अवस्थेमुळे, ते स्वतःच वेगवेगळ्या प्रकारे बांधले जातात आणि त्या वेळी, जशी नियती आहे तशी त्यांची स्थिती होते.

स्वरूपतो बुद्धिपूर्वं यथा भवति जाग्रतः। तत्कालभावि तेषां तु तथा ज्ञानं प्रवर्त्तते

जशी जागेपणी आपली बुद्धी आणि स्वभावाप्रमाणे ज्ञान प्रकट होते, तशीच त्या योग्य वेळी त्यांच्यातही ज्ञान प्रकट होते.

प्रत्याहारे तु भेदानां येषां भिन्नाभिसूष्मणाम्। तैः सार्द्धं प्रतिसृज्यन्ते कार्याणि करणानि च

जे लोक वेगळ्या सूक्ष्म तत्त्वांनी युक्त आहेत, त्यांच्या सोबतच त्यांच्या सर्व कृती आणि इंद्रिये संहतीच्या वेळी परत घेतली जातात.

नानात्वदर्शनात्तेषां ब्रह्मलोकनिवासिनाम्। विनष्टस्वाधिकाराणां स्वेन धर्मेण तिष्ठताम्

ब्रह्मलोकात राहणाऱ्यांमध्ये भिन्नता दिसल्यामुळे, ज्यांचा अधिकार संपला आहे आणि जे आपापल्या धर्मात स्थित आहेत, त्यांची अशी स्थिती होते.

ते तुल्यलक्षणाः सिद्धाः शुद्धात्मानो निरञ्जनाः। प्रकृतौ कारणातीताः स्वात्मन्येव व्यवस्थिताः

ते सर्व गुणांनी समान, सिद्ध, शुद्ध आत्म्याचे आणि कलंकरहित आहेत. प्रकृती आणि कारण यांना ओलांडून, ते स्वतःच्या आत्म्यातच स्थित राहतात.

प्रख्यापयित्वा ह्यात्मानं प्रकृतिस्तेषु सर्वशः। पुरुषाव्यवहृतत्वेन प्रतीता न प्रवर्त्तते

प्रकृतीने आपले स्वरूप त्यांच्यात पूर्णपणे प्रकट केल्यावर, ती पुरुषाशी संबंध नसल्यासारखी ओळखली जाऊन, कृती करणे थांबवते.

प्रवर्तिते पुनः सर्गे तेषां वा कारणं पुनः। संयोगे प्राकृते तेषां युक्तानां तत्त्वदर्शिनाम्

सृष्टी पुन्हा सुरू झाल्यावर, त्यांच्या साठी कारण पुन्हा निर्माण होते. जे तत्त्वज्ञानाने युक्त आहेत आणि प्रकृतीशी एकरूप झाले आहेत, त्यांच्यासाठी हे घडते.

अत्रापवर्गिणां तेषामपुनर्मार्गगामिनाम्। अभावः पुनरुत्पत्तौ शान्तानामर्च्चिषामिव

इथे, जे मुक्त झाले आहेत आणि पुन्हा जन्माच्या मार्गावर येत नाहीत, त्यांचा पुन्हा जन्म होत नाही, जणू शांत ज्वाळा विझल्यासारखे.

ततस्तेषु गतेषूर्द्ध्वं त्रैलोक्यात्सुमहात्मसु। तैः सार्द्धं ये महर्ल्लोकात्तदा नासादिता जनाः। तच्छिष्टाश्चेह तिष्ठन्ति कल्पाद्देहमुपासते

म्हणून, जेव्हा ते महान आत्मे त्रैलोक्यातून वर निघून जातात, तेव्हा जे महर्लोकातून पोहोचू शकले नाहीत, ते इथे राहतात आणि उरलेले लोक कल्पाच्या शेवटपर्यंत देहाची उपासना करतात.

गन्धर्वाद्याः पिशाचान्ता मानुषा ब्राह्मणादयः। पशवः पक्षिणश्चैव स्थावराः ससरीसृपाः

गंधर्व, यक्ष, पिशाच्च, माणसे, ब्राह्मण, पशू, पक्षी, स्थावर आणि सरपटणारे प्राणी — हे सर्व येथे आहेत.

तिष्ठत्सु तेषु तत्कालं पृथिवीतलवासिषु। सहस्रं यत्तु रश्मीनां सूर्यस्येह विभासते। ते सप्तरश्मयो भूत्वा ह्येकैको जायते रविः

त्या वेळी, पृथ्वीवर राहणाऱ्यांमध्ये, सूर्याच्या हजारो किरणांचे तेज चमकते. त्या सात किरणांपैकी प्रत्येक एक स्वतंत्र सूर्य होतो.

क्रमेणोत्तिष्ठमानास्ते त्रीन् लोकान् प्रदहन्त्युत। जङ्गमाः स्थावराः चैव नदीः संर्वाश्च पर्वतान्। पूर्वे शुष्का ह्यनावृष्ट्या सूर्यैस्तैश्च प्रधूपिताः

ते सूर्य एकामागोमाग वर चढत जाऊन, तीनही लोकांचा, जंगम-स्थावर प्राण्यांचा, नद्या आणि पर्वतांचा दाह करतात. आधीच दुष्काळाने सुकलेले, ते सर्व त्या सूर्यांनी भाजले जातात.

तदा ते विविशुः सर्वे निर्द्दग्धाः सूर्यरश्मिभिः। जङ्गमाः स्थावराः सर्वे धर्माधर्मात्मकास्तु वै

मग, जंगम आणि स्थावर, पुण्य आणि पापमिश्रित सर्व प्राणी, सूर्याच्या किरणांनी जळून, आतमध्ये प्रवेश करतात.

दग्धदेहास्ततस्ते वै गताः पापयुगात्यये। योन्या तया ह्यनिर्मुक्ताः शुभपापानुबन्धया

ज्यांची देहे जळून गेली आहेत, आणि ज्यांना पुण्य-पापाच्या बंधनामुळे जन्मातून मुक्ती मिळालेली नाही, ते पापयुगाच्या शेवटी निघून जातात.

ततस्ते ह्युपपद्यन्ते तुल्यरूपा जने जनाः। विशुद्धिबहुलाः सर्वे मानसीं सिद्धिमास्थिताः

मग, लोक पुन्हा तशाच स्वरूपाच्या लोकांमध्ये जन्म घेतात. सर्वजण शुद्धतेने परिपूर्ण आणि मानसिक सिद्धी प्राप्त केलेले असतात.

उषित्वा रजनीं तत्र ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः। पुनः सर्गे भवन्तीह ब्रह्मणो मानसीप्रजाः

तेथे, अव्यक्त जन्म असलेल्या ब्रह्माच्या लोकात रात्र घालवून, नवीन सृष्टीच्या वेळी ते पुन्हा ब्रह्माच्या मानसपुत्ररूपाने येथे जन्म घेतात.

ततस्तेषु प्रवृत्तेषु जने त्रैलोक्यवासिषु। निर्दग्धेषु च लोकेषु तेषु सूर्यैस्तु सप्तभिः। वृष्ट्या क्षितौ प्लावितायां विशीर्णेष्वालयेषु च

मग, जेव्हा त्या लोकांचा त्रैलोक्यात वास होतो आणि सात सूर्यांनी ते लोक जळून जातात, पाऊस पडून पृथ्वी पाण्याने भरते आणि सर्व निवासस्थानं नष्ट होतात.