वायुपुराणम्

द्वारैश्चतुर्भिः सौवर्णैर्मुक्तादामविभूषितैः। तपनीयनिभैः शुभ्रैर्गाढं सुकृतवेष्टनम् ।। ३९.

त्या नगरीला चार सुवर्ण दरवाजे होते, मोत्यांच्या माळांनी सजलेले, शुद्ध सोन्यासारखे उजळ, आणि सुंदरतेने झळाळणारे, अगदी घट्टपणे वेढलेले होते.

तच्चाकाशे पुरं रम्यं दिव्यं घण्टादिनादितम्। न तत्र क्रमते मृत्युर्न तपो न जरा श्रमाः ।। ३९.

त्या आकाशात एक रम्य, दिव्य नगरी होती, घंटा आणि इतर वाद्यांच्या निनादाने गूंजणारी; तिथे मृत्यू नाही, तप नाही, वृद्धत्व नाही, आणि थकवा सुद्धा नाही.

न हि तस्य पुरस्यान्यैरुपमां कर्तुमर्हति। सहस्राणां शतं पूर्णं योजनानां दिशो दश ।। ३९.

त्या नगरीशी दुसऱ्या कोणाचीही तुलना होऊ शकत नाही; ती संपूर्ण शंभर हजार योजनांपर्यंत, दहा दिशांना पसरलेली आहे.

तत्पुरं गोवृषाङ्कस्य तेजसा व्याप्य तिष्ठति। भावेन मनसो भूमिर्विन्यस्ता कनकामयी ।। ३९.

ती गोवृषांकाची नगरी त्याच्या तेजाने व्यापलेली आहे; तिची भूमी सोन्याची असून, ती त्याच्या मनाच्या सामर्थ्याने स्थिर आहे.

रत्नवालुकया तत्र विन्यस्ता शुशुभेऽधिकम्। शारदेन्दुर्पकाशानि बालसूर्य्यनिबानि च ।। ३९.

तिथे रत्नांच्या कणांनी बनलेली मऊ वाळू पसरलेली होती, जी शरद ऋतूच्या चंद्रासारखी आणि बाल सूर्याच्या तेजासारखी झळकत होती.

अर्द्ध श्वेतार्द्धरक्तानि सौवर्णानि तथैव च। रथचक्रप्रमाणानि नालैर्मरकतप्रभैः ।। ३९.

काही अर्धी पांढरी, अर्धी लाल, काही सुवर्ण रंगाची, सर्व रथाच्या चाकाएवढ्या मोठ्या, आणि त्यांच्या दांड्या पाचूसारख्या हिरव्या झळाळणाऱ्या होत्या.

सौकुमारेण रूपेण गन्धिनाप्रतिमेन च। तत्र दिव्यानि पद्मानि वनेषूपवनेषु च ।। ३९.

त्या वनात आणि उपवनात दिव्य कमळे फुलली होती, जी अत्यंत सुंदर आणि अनुपम सुगंधाने भरलेली होती.

भृङ्गपत्रनिकाशानि तपनीयानि यानि च। अर्द्धकृष्णार्द्धरक्तानि सुकुमारान्तराणि च ।। ३९.

काही कमळांची पाकळी भृंगाच्या पंखांसारखी, काही सोन्यासारखी, काही अर्धी काळी अर्धी लाल, आणि काही अगदी नाजूक होती.

आतपत्र प्रमाणानि पङ्कजैः संवृतानि च। भूयः सप्त महानद्यस्तासान्नामानि बोधत ।। ३९.

काही कमळे छत्राएवढी मोठी होती, आणि त्यांच्याने झाकलेली होती; तिथे सात महानद्या आहेत—त्यांची नावे ऐका.

वरा वरेण्या वरदा वरार्हा वरवर्णिनी। वरमा वरभद्रा च रम्यास्तस्मिन्पुरोत्तमे ।। ३९.

वर, वरेण्य, वरदा, वरार्हा, वरवर्णिनी, वरमा आणि वरभद्रा—ही सुंदर नद्यांचे प्रवाह त्या श्रेष्ठ नगरीत वाहतात.

पद्मोत्पलदलोन्मिश्रं फेनाद्यावर्त्तविग्रहम्। जलं मणिदलप्रख्यमावहन्ति सरिद्वराः ।। ३९.

त्या उत्तम नद्या कमळ आणि निलकमळाच्या पाकळ्या मिसळलेले, फेस आणि भोवरे असलेले, रत्नांसारखे झळाळणारे पाणी वाहून आणतात.

न तु ब्रह्मर्षयो देवा नासुराः पितरस्तथा। न खल्वन्येऽप्रमेयस्य विदुरीशस्य तत्पुरम् ।। ३९.

पण ब्रह्मर्षी, देव, असुर, पितर किंवा इतर कुणीही त्या अपरिमित ईश्वराची नगरी जाणत नाहीत.

तत्र ये ध्यानमव्यग्राः सुयुक्ता विजितेन्द्रियाः। पश्यन्तीह महात्मानः पुरन्तद्गोवृषात्मनः ।। ३९.

तिथे जे ध्यानात एकाग्र, योग्य आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेले आहेत, तेच या ठिकाणी गोवृषात्म्याच्या महान आत्म्यांना पाहू शकतात.

मध्ये पुरवरेन्द्रस्य तस्याप्रतिमतेजसः। सुमहान्मेरुसङ्गाशो दिव्यो भद्रश्रिया वृतः ।। ३९.

त्या अनुपम तेजस्वी नगरीच्या मध्यभागी, मेरू पर्वतासारखा एक भव्य, दिव्य शिखर आहे, शुभ सौंदर्याने सजलेला.

सहस्र पादः प्रासादस्तपनीयमयः शुभः। अनुपमेयै रत्नैश्च सर्वतः स विभूषितः ।। ३९.

तेथे हजार खांबांचा, सोन्याचा, सुंदर असा राजवाडा आहे, जो सर्व बाजूंनी अनुपम रत्नांनी सजलेला आहे.

स्फटिकैश्चन्द्रसङ्काशैर्वैढूर्यैः सोमसंप्रभैः। बालसूर्य्यप्रभैश्चैव सौवर्णैश्चाग्निसंप्रभैः ।। ३९.

तो राजवाडा चंद्रासारख्या स्फटिकांनी, चंद्राच्या तेजासारख्या वैडूर्यांनी, बालसूर्याच्या तेजासारख्या रत्नांनी आणि अग्निसारख्या सोन्याने उजळून निघाला आहे.

राजतैश्चापि शुशुभे इन्द्रनीलमयैः शुभैः। दृढैर्वज्रमयैश्चैव इत्येवं सुमहाहितैः ।। ३९.

तो राजवाडा चांदीने, सुंदर नीलमांनी आणि मजबूत वज्रांनी सुद्धा झळाळत होता—अशा या महान आणि तेजस्वी रत्नांनी तो सजलेला आहे.

जलैश्च विविधाकारैर्दीप्यद्भिरधिवासितम्। चन्द्ररश्मिप्रकाशाभिः पताकाभिरलंकृतम् ।। ३९.

विविध प्रकारच्या सुवासिक पाण्यांनी सुगंधित केलेले, तेजस्वीपणे उजळणारे, चंद्रकिरणांसारख्या झळाळत्या पताका लावून सजवलेले होते.

रुक्मघण्टानिनादैश्च नित्यप्रमुदितोत्सवः। किन्नराणामधीवासैः सन्ध्याभ्राकारराजितैः ।। ३९.

सोन्याच्या घंटांच्या निनादाने नेहमी आनंदी आणि उत्सवमय, किन्नरांच्या वसतींनी संध्याकाळच्या मेघांसारख्या रंगांनी उजळलेले होते.

परिवारसमन्तात्तु हेमपुष्पोदकप्रभैः। यथा हि मेरुशैलेन्द्रो हेमश्रृङ्गैर्विराजते ।। ३९.

सर्व बाजूंनी सुवर्णफुलांसारख्या आणि पाण्याच्या तेजाने झगमगणाऱ्या सेवकांनी वेढलेले, जसे मेरू पर्वत आपल्या सोन्याच्या शिखरांनी शोभतो.

चामीकरमयीभिस्तु पताकाभिस्तथा पुरम् । एवं प्रासादराजोऽसौ भूमिकाभिर्विराजते ।। ३९.

शुद्ध सोन्याच्या पताकांनी ती नगरीही सजवलेली होती; अशा प्रकारे तो बहुमजली राजवाडा तेजाने झळकत होता.

वसन्तप्रतिमा यत्र त्र्यम्बकस्य निवेशने। लक्ष्मीः श्रीश्च वपुर्म्माया कीर्त्तिः शोभा सरस्वती ।। ३९.

त्या ठिकाणी त्र्यंबकाच्या निवासात वसंताची मूर्ती, लक्ष्मी, श्री, सौंदर्य, माया, कीर्ती, शोभा आणि सरस्वती वास करतात.

देव्या वै सहिता ह्येता रूपगन्धसमन्विताः। नित्या ह्यपरिसङ्ख्याताः परस्परगुणाश्रयाः । भूषणं सर्वरत्नानां योन्यः कान्तिविलासयोः ।। ३९.

देवीसोबत या सर्व रूपे आणि सुगंधांनी युक्त, अनंत आणि शाश्वत, एकमेकींच्या गुणांनी परस्परावलंबी, सर्व रत्नांची शोभा, आणि एकमेकींच्या आकर्षणाचा मूळ आहेत.

कोटिशतं महाभागा विभज्यात्मानमात्मना। भगवन्तं महात्मानं प्रतिमोदन्त्यतन्द्रिताः। ।। ३९.

कोट्यवधी पुण्यवंत, स्वतःच्या सामर्थ्याने आपले रूप विभागून, थकवा न येता त्या महान आत्म्याच्या भगवंतात सदैव आनंद मानतात.

तासां सहस्रशश्चान्याः पृष्ठतः परिचारिकाः। रूपिण्यश्च श्रिया युक्ताः सर्वाः कमललोचनाः ।। ३९.

त्यांच्या मागे हजारो सेविका उभ्या आहेत, सुंदर रूपाच्या, तेजस्वी, सर्वजणी कमळासारख्या डोळ्यांच्या.

लीलाविलाससंयुक्तैर्भावैरतिमनोहरैः। गणैस्ताः सह मोदन्ते शैलाभैः पावकोपमैः ।। ३९.

खेळकर हावभावांनी आणि अतिशय मनमोहक भावनांनी युक्त, त्या सर्व गिरीसमान आणि अग्निसमान तेजस्वी गणांसह आनंद करतात.

कुब्जा कामनिकामैश्च वरगात्रा हयाननाः । पुण्ड्राश्च विकटाश्चैव करलाश्चिपिटाननाः ।। ३९.

तेथे कुबड्या, कामुक स्त्रिया, सुंदर अंगाच्या, घोड्याच्या मुखाच्या, बुटक्या, विचित्र, मोठ्या हाताच्या आणि सपाट चेहऱ्याच्या स्त्रिया आहेत.

लम्बोदरा ह्रस्वभुजा विनेत्रा ह्रस्वपादिकाः। मृगेन्द्रवदनाश्चान्या गजवक्रोदरास्तथा ।। ३९.

काही जाड पोटाच्या, लहान हाताच्या, एका डोळ्याच्या, लहान पायाच्या; काही सिंहासारख्या चेहऱ्याच्या, तर काही हत्तीच्या सोंडे व पोटाच्या आहेत.

गजाननास्तथैवान्याः सिंह व्याघ्राननास्तथा। लोहिताक्षा महास्तन्यः सुभगाश्चारुलोचनाः ।। ३९.

काही हत्तीच्या मुखाच्या, काही सिंह व वाघाच्या मुखाच्या; लाल डोळ्यांच्या, मोठ्या स्तनांच्या, भाग्यवान आणि सुंदर डोळ्यांच्या आहेत.