वायुपुराणम्

अनाथा हि परित्रस्ता वार्त्तामुत्सृज्य दुःखिताः। त्यक्त्वा पुराणि ग्रामांश्च भविष्यन्ति वनौकसः ।। ३७.

अनाथ, घाबरलेले, उपजीविका सोडून दुःखात असलेले, जुनी गावे सोडून हे लोक जंगलात राहायला जातील.

एवं नृपेषु नष्टेषु प्रजास्त्यक्त्वा गृहाणि तु। नष्टे स्नेहे दुरापन्ना भ्रष्टस्नेहाः सुहृज्जनाः ।। ३७.

राजे नाहीसे झाल्यावर, लोक आपली घरे सोडतील, आपुलकी हरवेल, आणि मित्रांमध्येही प्रेमाचे बंध तुटतील.

वर्णाश्रमपरिभ्रष्टाः सङ्करं घोरमास्थिताः। सरित्पर्वतसेविन्यो भविष्यन्ति प्रजास्तदा ।। ३७.

जात-आश्रमाचे नियम सोडून, गोंधळलेल्या अवस्थेत, हे लोक नद्यांच्या काठावर आणि डोंगरांमध्ये राहू लागतील.

सरितः सागरानूपान् सेवन्ते पर्वतानि च। अङ्गान् कलिङ्गान् वङ्गांश्च काश्मीरान् काशिकोशलान् ।। ३७.

ते लोक नद्या, समुद्रकिनारे, डोंगर, तसेच अंग, कलिंग, वंग, काश्मीर, काशी आणि कोशल या प्रदेशात जाऊन राहतील.

ऋषिकान्तगिरिद्रोणीः संश्रयिष्यन्ति मानवाः। कृत्स्नं हिमवतः पृष्ठं कूलं च लवणाम्भसः ।। ३७.

मानव ऋषींच्या पर्वतांच्या उतारांमध्ये, हिमालयाच्या संपूर्ण कड्यावर आणि खारट समुद्राच्या काठावर आश्रय घेतील.

अरण्यान्यभिपत्स्यन्ति ह्यार्य्या म्लेच्छजनैः सह। मृगैर्मीनैर्विहङ्गैश्च श्वापदैस्तक्षुभिस्तथा। मधुशाकफलैर्मूलैर्वर्त्तयिष्यन्ति मानवाः ।। ३७.

सज्जन आणि परकीय मिळून, जंगली प्राणी, मासे, पक्षी आणि हिंस्र पशू यांच्यासह, मध, भाज्या, फळे आणि मुळे खाऊन जंगलात राहतील.

चीरं पर्णञ्च विविधं वल्कलान्यजिनानि च। स्वयं कृत्वा विवत्स्यन्ति यथा मुनिजनास्तथा ।। ३७.

ते स्वतःसाठी वेगवेगळ्या झाडाच्या सालींचे, पानांचे आणि कातडीचे वस्त्र तयार करून, मुनींसारखे राहतील.

बीजान्नानि तथा निम्नेस्वीहन्तः काष्ठशङ्कुभिः। अजैडकं खरोष्ट्रञ्च पालयिष्यन्ति यत्नतः ।। ३७.

निचान भागात लाकडी काठ्यांनी धान्य पिकवतील आणि शेळ्या, मेंढ्या, गाढवे, उंट यांची काळजी घेतील.

नदीर्वत्स्यन्ति तोयार्थे कूलमाश्रित्य मानवाः। पार्थिवान् व्यवहारेण विबाधन्तः परस्परम् ।। ३७.

पाण्यासाठी लोक नद्यांच्या काठावर राहतील आणि व्यवहारात एकमेकांना त्रास देतील.

बहुमन्याः प्रजाहीनाः शौचाचारविवर्जिताः। एवं भविष्यन्ति नरास्तदाधर्म्मे व्यवस्थिताः ।। ३७.

खूप मान मिळवणारे, पण लोकांशिवाय, शुद्धता आणि चांगल्या वागणुकीशिवाय, असे पुरुष अधर्मात जगतील.

हीनाद्धीनांस्तथा धर्म्मान् प्रजाः समनुवर्त्तते। आयुस्तदा त्रयोविंशं न कश्चिदतिवर्त्तते ।। ३७.

लोक नीच आणि अपूर्ण धर्माचे अनुसरण करतील; त्या काळी कोणाच्याही वयाची मर्यादा तेवीस वर्षांपेक्षा जास्त राहणार नाही.

दुर्बला विषयग्लाना जरया संपरिप्लुताः। पत्रमूलफलाहाराश्चीरकृष्णाजिनाम्बराः ।। ३७.

कमकुवत, विषयसुखाने थकलेले, वार्धक्याने ग्रासलेले, पानं, मुळे, फळे यावर जगणारे, साली आणि कृष्णमृगाच्या कातडीचे वस्त्र घालणारे असतील.

वृत्त्यर्थमभिलिप्सन्तश्चरिष्यन्ति वसुन्धराम्। एतत्कालमनुप्राप्ताः प्रजाः कलियुगान्तके ।। ३७.

उपजीविकेसाठी हे लोक पृथ्वीवर भटकतील; हेच लोक कलियुगाच्या शेवटी या काळात येतील.

क्षीणे कलियुगे तस्मिन् दिव्ये वर्षसहस्रके। निःशेषास्तु भविष्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु। ससन्ध्यांशे तु निःशेषे कृतं वै प्रतिपत्स्यते ।। ३७.

कलियुग संपल्यावर, त्या दिव्य हजार वर्षांत, सर्वजण कलियुगासह नाहीसे होतील; संधिकाळही पूर्ण संपल्यावर पुन्हा कृतयुग येईल.

यदा चन्द्रश्च सूर्य्यश्च तथा तिष्यबृहस्पती। एकरात्रे भरिष्यन्ति तदा कृतयुगं भवेत् ।। ३७.

जेव्हा चंद्र, सूर्य आणि तिष्य-बृहस्पती एकाच रात्री येतील, तेव्हा कृतयुग सुरू होईल.

एष वंशक्रमः कृत्स्नं कीर्तितो वो यथाक्रमम्। अतीता वर्त्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये ।। ३७.

हा सर्व वंशक्रम, गेलेले, सध्या असलेले आणि पुढे येणारे, मी तुम्हाला नीट सांगितला आहे.

महादेवाभिषेकात्तु जन्म यावत्परिक्षितः। एतद्वर्षसहस्रन्तु ज्ञेयं पञ्चादशदुत्तरम् ।। ३७.

महादेवाच्या अभिषेकापासून ते परीक्षितच्या जन्मापर्यंत, हे एक हजार आणि पंधरा वर्षे असे मानावे.

प्रमाणं वै तथा चोक्तं महापद्मान्तरं च यत्। अन्तरं तच्छतान्यष्टौ षट्‌त्रिंशच्च समाः स्मृताः ।। ३७.

मोजमाप कसे आहे हे सांगितले गेले आहे, तसेच महापद्माच्या मधल्या काळाचा उल्लेख केला आहे. हा मधला काळ एकशे छपन्न वर्षांचा मानला जातो.

एतत्कालान्तरं भाव्या अन्ध्रान्ता ये प्रकीर्त्तिताः। भविष्यैस्तत्र सङ्ख्याताः पुराणज्ञैः श्रुतर्षिभिः ।। ३७.

हा काळ 'आंध्रांच्या शेवटच्या' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्यांसाठी धरावा लागतो. त्यांची संख्या भविष्यकाळात पुराण जाणणाऱ्या ऋषींनी सांगितली आहे.

सप्तर्षयस्तदा प्राहुः प्रतीपे राज्ञि वै शतम्। सप्तविंशैः शतैर्भाव्या अन्ध्राणां ते त्वया पुनः ।। ३७.

त्या वेळी सप्तर्षींनी प्रतिप नावाच्या राजाच्या काळात शंभर वर्षांचा उल्लेख केला. आणि आंध्रांसाठी, पुन्हा सत्तावीसशे वर्षे धरावीत असे सांगितले.

सप्तविंशतिपर्य्यन्ते कृत्स्ने नक्षत्रमण्डले। सप्तर्षयस्तु तिष्ठन्ति पर्यायेण शतं शतम्। सप्तर्षीणां युगं ह्येतद्दिव्यया सङ्ख्यया स्मृतम् ।। ३७.

सत्तावीसच्या शेवटी, संपूर्ण नक्षत्रमंडलात सप्तर्षी राहतात, प्रत्येक फेरी शंभर वर्षांची असते. हे सप्तर्षींचे युग म्हणून दिव्य गणनेनुसार ओळखले जाते.

सा सा दिव्या स्मृता षष्टिर्दिव्याह्नाश्चैव सप्तभिः । तेभ्यः प्रवर्त्तते कालो दिव्यः सप्तर्षिभिस्तु तैः ।। ३७.

ती दिव्य युग साठ आणि सात दिव्य दिवसांची मानली जाते. त्यांच्यापासूनच सप्तर्षींच्या काळाचा आरंभ होतो.

सप्तर्षीणान्तु ये पूर्वा दृश्यन्ते उत्तरादिशि। ततो मध्येन च क्षेत्रं दृश्यते यत्समं दिवि ।। ३७.

पूर्वीचे सप्तर्षी उत्तर दिशेला दिसतात. त्यानंतर, आकाशाच्या मध्यभागी जे क्षेत्र आहे ते सम आहे असे दिसते.

तेन सप्तर्षयो युक्ता ज्ञेया व्योम्नि शतं समाः। नक्षत्राणामृषीणाञ्च योगस्यैतन्निदर्शनम् ।। ३७.

त्या योगाने सप्तर्षी आकाशात शंभर वर्षे एकत्र राहतात, हेच नक्षत्रे आणि ऋषी यांच्या संयोगाचे चिन्ह आहे.

सप्तर्षयो मघायुक्ताः काले पारिक्षिते शतम्। अन्ध्रांशे स चतुर्व्विशे भविष्यन्ति मते मम ।। ३७.

सप्तर्षी मग 'मघा' नक्षत्राशी जोडलेले, मोजलेल्या काळात शंभर वर्षे राहतात. आंध्रांच्या भागात, चोवीसाव्या वेळी ते असतील, असे माझे मत आहे.

इमास्तदा तु प्रकृतिर्व्यापत्स्यन्ति प्रजा भृशम्। अनृतोपहताः सर्वा धर्मतः कामतोऽर्थतः ।। ३७.

त्या वेळी या सर्वांची वृत्ती फारच बिघडेल. सर्व लोक धर्म, काम आणि अर्थ या तिन्ही गोष्टींमध्ये खोटेपणामुळे त्रस्त होतील.

श्रौतस्मार्त्ते प्रशिथिले धर्मे वर्णाश्रमे तदा। शङ्करं दुर्बलात्मानः प्रतिपत्स्यन्ति मोहिताः ।। ३७.

श्रौत आणि स्मार्त धर्म कमकुवत झाल्यावर, वर्णाश्रमधर्म ढासळल्यावर, दुर्बल बुद्धीचे आणि मोहग्रस्त लोक शंकराचा मत स्वीकारतील.

संसक्ताश्च भविष्यन्ति शूद्राः सार्द्धं द्विजातिभिः। ब्राह्मणाः शूद्रयष्टारः शूद्रा वै मन्त्रयोनयः ।। ३७.

शूद्र लोक द्विजांबरोबर मिसळतील. ब्राह्मण शूद्रांसाठी यज्ञ करतील आणि शूद्रच मंत्रांचे मूळ ठरतील.

उपस्थास्यन्ति तान् विप्रास्तदा वै वृत्तिलिप्सवः । लवं लवं भ्रस्यमानाः प्रजाः सर्वाः क्रमेण तु ।। ३७.

त्या वेळी ब्राह्मण उपजीविकेसाठी त्यांच्याकडे जातील. सर्व लोक हळूहळू, थोड्या थोड्या प्रमाणात अधःपात पावतील.