वायुपुराणम्

दण्डपाणेर्निरामित्रे निरामित्राच्च क्षेमकः। पञ्चविंशनृपा ह्येते भविष्याः पूर्ववंशजाः ।। ३७.

दंडपाणिपासून निरामित्र आणि निरामित्रापासून क्षेमक असा वंश चालू राहील. हे पंचवीस राजा पूर्वीच्या वंशात जन्म घेतील.

अत्रानुवंशश्लोकोऽयं गीतो विप्रैः पुराविदैः। ब्रह्मक्षत्रस्य यो योनिर्वंशो देवर्षिसत्कृतः ।। ३७.

या वंशाबद्दल एक श्लोक आहे, जो प्राचीन विद्वानांनी गायला आहे — 'देवर्षींनी सन्मानित असा हा वंश ब्राह्मण आणि क्षत्रियांचा मूळ आहे.'

क्षेमकं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ। इत्येष पौरवो वंशो यथावदनुकीर्त्तितः ।। ३७.

जेव्हा क्षेमक राजा होईल, तेव्हा कलियुगात हा वंश संपेल. अशा प्रकारे पुरुवंश नीट सांगितला आहे.

धीमतः पाण्डुपुत्रस्य ह्यर्जुनस्य महात्मनः। अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।। ३७.

पांडुपुत्र अर्जुनानंतर मी आता महान आत्म्यांच्या इक्ष्वाकू वंशाची कथा सांगणार आहे.

बृहद्रथस्य दायादो वीरो राजा बृहत्क्षयः । ततः क्षयः सुतस्तस्य वत्सव्यूहस्ततः क्षयात् ।। ३७.

बृहद्रथाचा वारस, पराक्रमी बृहद्क्षय हा राजा होईल. त्याचा मुलगा क्षय आणि क्षयापासून वत्सव्यूह असा वंश पुढे जाईल.

वत्सव्यूहात्प्रतिव्यूहस्तस्य पुत्रो दिवाकरः। यश्च सांप्रतमध्यास्त अयोध्यां नगरीं नृपः ।। ३७.

वत्सव्यूहापासून प्रतिव्यूह, त्याचा मुलगा दिवाकर. दिवाकर हा राजा सध्या अयोध्या नगरीवर राज्य करतो आहे.

दिवाकरस्य भविता सहदेवो महायशाः। सहदेवस्य दायादो बृहदश्वो भविष्यति ।। ३७.

दिवाकराचा मुलगा प्रसिद्ध सहदेव होईल. सहदेवाचा वारस बृहदश्व असेल.

तस्य भानुरथो भाव्यः प्रतीताश्वश्च तत्सुतः। प्रतीताश्वसुतश्चापि सुप्रतीतो भविष्यति ।। ३७.

त्याचा मुलगा भानुरथ आणि भानुरथाचा मुलगा प्रतिताश्व. प्रतिताश्वाचा मुलगा सुप्रतीत होईल.

सहदेवः सुतस्तस्य सुनक्षत्रश्च तत्सुतः ।। ३७.

सुप्रतीताचा मुलगा सहदेव आणि सहदेवाचा मुलगा सुनक्षत्र होईल.

किन्नरस्तु सुनक्षत्राद्भविष्यति परंतपः। भविता चान्तरिक्षस्तु किन्नरस्य सुतो महान् ।। ३७.

सुनक्षत्रापासून शत्रूंना जिंकणारा किन्नर जन्मेल. किन्नराचा मोठा मुलगा अंतरिक्ष होईल.

अन्तरिक्षात्सुपर्णस्तु सुपर्णाच्चाप्यमित्रजित्। पुत्रस्तस्य भरद्वाजो धर्मी तस्य सुतः स्मृतः। पुत्रः कृतञ्जयो नाम धर्मिणः स भविष्यति। कृतञ्जयसुतो व्रातो तस्य पुत्रो रणञ्जयः ।। ३७.

अंतरिक्षापासून सुपर्ण, सुपर्णापासून अमित्रजित, अमित्रजिताचा मुलगा धर्मी म्हणून प्रसिद्ध भरद्वाज, धर्मीचा मुलगा कृतंजय, कृतंजयाचा मुलगा व्रात आणि व्राताचा मुलगा रणंजय असा वंश चालू राहील.

भविता सञ्जयश्चापि वीरो राजा रणञ्जयात्। सञ्जयस्य सुतः शाक्यः शाक्याच्छुद्धोदनोऽभवत् ।। ३७.

रणात विजयी आणि पराक्रमी संजय नावाचा राजा होईल. संजयाचा मुलगा शाक्य होईल, आणि शाक्यापासून शुद्धोधनाचा जन्म होईल.

शुद्धोदनस्य भविता शाक्यार्थे राहुलः स्मृतः। प्रसेनजित्ततो भाव्यः क्षुद्रको भविता ततः ।। ३७.

शुद्धोधनाला शाक्य वंशासाठी राहुल नावाचा मुलगा होईल. प्रसैनजितपासून क्षुद्रकाचा जन्म होईल, आणि त्याच्यापासून आणखी एक राजा होईल.

क्षुद्रकात्क्षुलिको भाव्यः क्षुलिकात्सुरथः स्मृतः। सुमित्रः सुरथस्यापि अन्त्यश्च भविता नृपः ।। ३७.

क्षुद्रकापासून क्षुलिकाचा जन्म होईल, क्षुलिकापासून सुरथ नावाचा राजा आठवला जातो. सुरथापासून सुमित्राचा जन्म होईल, आणि तोच शेवटचा राजा असेल.

एते ऐक्ष्वाकवाः प्रोक्ता भवितारः कलौ युगे। बृहद्बलान्वये जाता भवितारः कलौ युगे। शूराश्च कृतविद्याश्च सत्यसन्धा जितेन्द्रियाः ।। ३७.

हे सर्व इक्ष्वाकू वंशातील राजे कलियुगात बृहद्बलाच्या वंशात जन्म घेतील. हे सर्व शूर, विद्वान, सत्यव्रती आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारे असतील.

अत्रानुवंशश्लोकोऽयं भविष्यज्ञैरुदाहृतः। इक्ष्वाकूणामयं वंशः सुमित्रान्तो भविष्यति। सुमित्रं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ। इत्येतन्मानवं क्षेत्रमैलञ्च समुदाहृतम् ।। ३७.

येथे भविष्यवेत्त्यांनी सांगितलेला एक वंशश्लोक आहे — 'इक्ष्वाकूंचा हा वंश सुमित्रावर संपेल; सुमित्र राजा झाल्यावर कलियुगात हा वंश समाप्त होईल.' अशा प्रकारे मानववंश आणि मैल्य वंश सांगितला आहे.

अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि मागधेयान्बृहद्रथान्। जरासन्धस्य ये वंशे सहदेवान्वये नृपाः ।। ३७.

आता मी बृहद्रथ वंशातील मगध राजांची माहिती सांगतो, जे जरासंधाच्या वंशात आणि सहदेवाच्या वंशातले राजे आहेत.

अतीता वर्त्तमानाश्च भविष्याश्च तथा पुनः। प्राधान्यतः प्रवक्ष्यामि गदतो मे निबोधत ।। ३७.

जे गेले, जे सध्या आहेत आणि जे पुढे येतील, त्यांची मी महत्त्वानुसार नावे सांगतो, माझे बोलणे लक्षपूर्वक ऐका.

संग्रामे भारते तस्मिन् सहदेवो निपातितः। सोमाधिस्तस्य तनयो राजर्षिः सगिरिव्रजे ।। ३७.

भारतातील त्या युद्धात सहदेव मारला गेला. त्याचा मुलगा सोमाधी हा गिरीव्रज नगरीत राजर्षी झाला.

पञ्चाशतं तथाष्टौ च समा राज्यमकारयत्। श्रुतश्रवाः चतुःषष्टिसमास्तस्य सुतोऽभवत्। अयुतायुस्तु षड्विंशं राज्यं वर्षाण्यकारयत्। समाः शतं निरामित्रो महीं भुक्त्वा दिवङ्गतः ।। ३७.

त्याने एकुण अठ्ठावन्न वर्षे राज्य केले. त्याचा मुलगा श्रुतश्रवा चौसष्ट वर्षे जगला. अयुतायूने सहा वीस वर्षे राज्य केले, आणि शंभर वर्षे पृथ्वीचा उपभोग घेऊन निरमित्र स्वर्गवासी झाला.

पञ्चाशतं समाः षट् च सुकृत्तः प्राप्तवान्महीम्। त्रयोविंशं बृहत्कर्मा राज्यं वर्षाण्यकारयत् ।। ३७.

सुकृताने छप्पन्न वर्षे पृथ्वीवर राज्य केले. बृहद्कर्म्याने तेवीस वर्षे राज्य केले.

सेनाजित्साम्प्रतं चापि एतां वै भुज्यते समाः। श्रुतञ्जयस्तु वर्षाणि चत्वारिंशद्भविष्यति ।। ३७.

सध्या सेनाजित हे वर्षे राज्य करतो आहे. श्रुतंजय चाळीस वर्षे राज्य करेल.

महाबाहुर्महाबुद्धिर्महाभीमपराक्रमः। पञ्चत्रिंशत्तु वर्षाणि महीं पालयिता नृपः ।। ३७.

तो राजा मोठ्या बाहूचा, उत्तम बुद्धीचा आणि अत्यंत पराक्रमी असेल; तो पस्तीस वर्षे पृथ्वीचे रक्षण करेल.

अष्टपञ्चा शतं चाब्दान् राज्ये स्थास्यति वै शुचिः। अष्टाविंशत्समाः पूर्णाः क्षेमो राजा भविष्यति ।। ३७.

तो पवित्र राजा पंच्याऐंशी वर्षे राज्यावर राहील. क्षेम नावाचा राजा पूर्ण अठ्ठावीस वर्षे राज्य करेल.

भुवतस्तु चतुःषष्टीराज्यं प्राप्स्यति वीर्य्यवान्। पञ्चवर्षाणि पूर्णानि धर्मनेत्रो भविष्यति ।। ३७.

भुवत हा बलवान राजा चवसष्ट वर्षे राज्य मिळवेल. धर्मनेत्र पाच वर्षे पूर्ण राज्य करेल.

भोक्ष्यते नृपतिश्चैव ह्यष्टपञ्चाशतं समाः। अष्टात्रिंशत्समा राज्यं सुव्रतस्य भविष्यति ।। ३७.

तो राजा अठ्ठावन्न वर्षे राज्याचा उपभोग घेईल. सुव्रताचे राज्य अडतीस वर्षे असेल.

चत्वारिंशद्दशाष्टौ च दृढसेनो भविष्यति। त्रयस्त्रिंशत्तु वर्षाणि सुमतिः प्राप्स्यते ततः ।। ३७.

दृढसेन चव्वेचाळीस वर्षे राज्य करेल. त्यानंतर सुमतीला तैंतीस वर्षे राज्य मिळेल.

द्वाविंशतिसमा राज्यं सुचलो भोक्ष्यते ततः। चत्वारिंशत्समा राजा सुनेत्रो भोक्ष्यते ततः ।। ३७.

सुचलाने बावीस वर्षे राज्याचा उपभोग घेईल. त्यानंतर सुनेत्र चाळीस वर्षे राज्य करेल.

सत्यजित्पृथिवीराज्यं त्र्यशीतिं भोक्ष्यते समाः। प्राप्येमां वीरजिच्चापि पञ्चत्रिंशद्भविष्यति ।। ३७.

सत्यजित त्र्याऐंशी वर्षे पृथ्वीचे राज्य करेल. त्यानंतर वीरजित पस्तीस वर्षे राज्य मिळवेल.