वायुपुराणम्

पुत्रोऽश्वमेध दत्तोऽभूच्छतानीकस्य वीर्य्यवान्। पुत्रोऽश्वमेधदत्ताद्वै जातः परपुरंजयः ।। ३७.

शतानीकाचा पुत्र अश्वमेधदत्त हा पराक्रमी होता; आणि अश्वमेधदत्तापासून परपुरंजय जन्माला आला.

अधिसामकृष्णो धर्मात्मा साम्प्रतोऽयं महायशाः। यस्मिन् प्रशासति महीं युष्माभिरिदमाहृतम् ।। ३७.

अधिसामकृष्ण हा धर्मात्मा आणि मोठ्या कीर्तीचा राजा सध्या राज्य करतो; त्याच्या काळातच तुम्ही हे सर्व साध्य केलं आहे.

दुरापं दीर्घसत्रं वै त्रीणि वर्षाणि दुश्चरम्। वर्षद्वयं कुरुक्षेत्रे दृषद्वत्यां द्विजोत्तमाः ।। ३७.

हे कठीण आणि दीर्घ यज्ञ, तीन वर्षे चाललेलं, दोन वर्षे कुरुक्षेत्रात आणि दृषद्वती नदीवर पार पडलं, हे द्विजश्रेष्ठांनो.

ऋषय ऊचुः ।। श्रोतुं भविष्यमिच्छामः प्रजानां वै महामते । सूत सार्द्धं नृपैर्भाव्यं व्यतीतं कीर्त्तितं त्वया ।। ३७.

ऋषी म्हणाले: हे महाज्ञानी, जसं तू पूर्वीचं सांगितलंस, तसं आता भविष्यात लोकांचं आणि राजांचं काय होईल ते आम्हाला सांग.

यत्तु संस्थास्यते कृत्यमुत्पत्स्यन्ति चे ये नृपाः। वर्षाग्रतोऽपि प्रब्रूहि नामतश्चैव तान्नृपान् ।। ३७.

भविष्यात काय घडेल आणि कोणते राजे येतील, त्यांची नावंही, कित्येक वर्षांनी येणारे राजेसुद्धा, आम्हाला सांग.

कालं युगप्रमाणञ्च गुणदोषान् भविष्यतः। सुखदुःखे प्रजानाञ्च धर्मतः कामतोऽर्थतः ।। ३७.

काळ, युगाचं प्रमाण, येणाऱ्या काळातील गुणदोष, आणि धर्म, काम, अर्थ यांच्या दृष्टीने लोकांचं सुखदुःख हे सगळं आम्हाला सांग.

एतत्सर्वं प्रसङ्ख्याय पृच्छतां ब्रूहि तत्वतः। स एवमुक्तो मुनिभिः सूतो बुद्धिमतां वरः। आचचक्षे यथावृत्तं यथादृष्टं यथाश्रुतम् ।। ३७.

हे सगळं नीट विचारून, आम्ही जे विचारतो त्याचं सत्य सांग. ऋषींनी असं म्हटल्यावर, बुद्धिमान सूताने जसं घडलं, पाहिलं आणि ऐकलं तसं सांगितलं.

यथा मे कीर्त्तितं सर्वं व्यासेनाद्भुतकर्म्मणा। भाव्यं कलियुगञ्चैव तथा मन्वन्तराणि तु ।। ३७.

जसं अद्भुतकर्मी व्यासांनी मला सर्व काही सांगितलं, तसंच कलियुग आणि मन्वंतरांबद्दलही सांगितलं.

अनागतानि सर्वाणि ब्रुवतो मे निबोधत। अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि भविष्यन्ति वृपास्तु ये ।। ३७.

जे काही अजून घडायचं आहे, ते सगळं माझ्याकडून ऐका; आता पुढे कोणते राजे येतील, ते मी सांगणार आहे.

ऐलांश्चैव तथेक्ष्वाकून् सौद्युम्नांश्चैव पार्थिवान्। येषु संस्थाप्यते क्षेत्रणैक्ष्वाकवमिदं शुभम् ।। ३७.

अईल, इक्ष्वाकू आणि सौद्युम्न या राजवंशांमध्ये हे शुभ इक्ष्वाकूक्षेत्र स्थिर आहे.

तान् सर्वान् कीर्त्तयिष्यामि भविष्ये पठितान्नृपान्। तेभ्यः परे च ये चान्ये उत्पत्स्यन्ते महीक्षितः ।। ३७.

भविष्यातील सर्व राजांची नावं मी सांगणार आहे; आणि त्यांच्यानंतर जे इतर राजे येतील, त्यांचाही उल्लेख करीन, हे पृथ्वीचे राजांनो.

क्षत्राः पारशवाः शूद्रास्तथा ये च द्विजातयः। अन्धाः शकाः पुलिन्दाश्च तूलिका यवनैः सह ।। ३७.

क्षत्रिय, पारशव, शूद्र आणि द्विज, तसेच अंध, शाक, पुलिंद, तूलिक हे आणि यवनांसह इतर जाती.

कैवर्त्ताभीरशबरा ये चान्ये म्लेच्छजातयः। वर्षाग्रतः प्रवक्ष्यामि नामतश्चैव तान्नृपान् ।। ३७.

कैवर्त, आभीर, शबर आणि इतर म्लेच्छ जाती, हे सर्व मी वर्षानुसार सांगीन आणि त्या राजांची नावंही सांगेन.

अधिसामकृष्णः सोऽयं साम्प्रतं पौरवान्नृपः। तस्यान्ववाये वक्ष्यामि भविष्ये तावतो नृपान् ।। ३७.

अधिसामकृष्ण हा राजा सध्या पुरुवंशात राज्य करतो आहे. त्याच्या वंशात भविष्यात येणाऱ्या राजांची मी पुढे सांगणार आहे.

अधिसामकृष्णपुत्रो निर्वक्रे भविता किल। गङ्गयापहृते तस्मिन्नगरे नागसाह्वये। त्यक्त्वा च तं सुवासञ्च कौशाम्ब्यां स निवत्स्यति ।। ३७.

अधिसामकृष्णाचा मुलगा निर्वक्र होईल, असं सांगितलं जातं. गंगा नदीने नागसाह्वय नावाचं शहर वाहून नेल्यावर, तो आपलं घर आणि ते शहर सोडून कौशांबीमध्ये राहील.

भविष्यदुष्णस्तत्पुत्र उष्णाच्चित्ररथः स्मृतः। शुचिद्रथश्चित्ररथाद्‌वृतिमांश्च शुचिद्रथात् ।। ३७.

निर्वक्राचा मुलगा उष्ण असेल, उष्णापासून चित्ररथ, चित्ररथापासून शुचिद्रथ आणि शुचिद्रथापासून वृतिमान असा वंश पुढे जाईल.

सुषेणो वै महावीर्यो भविष्यति महायशाः। तस्मात्सुषेणाद्भविता सुतीर्थो नाम पार्थिवः ।। ३७.

वृतिमानपासून महाशक्तिशाली आणि प्रसिद्ध सुषेण हा राजा जन्माला येईल. सुषेणापासून पुढे सुतीर्थ नावाचा राजा होईल.

रुचः सुतीर्थाद्भविता त्रिचक्षो भविता ततः। त्रिचक्षस्य तु दायादो भविता वै सुखीबलः ।। ३७.

सुतिर्थापासून रुच, त्याच्यापासून त्रिचक्षु आणि त्रिचक्षुचा वारस सुखीबल हा होईल.

सुखीबलसुतश्चापि भाव्यो राजा परिप्लुतः। परिप्लुतसुतश्चापि भविता सुनयो नृपः ।। ३७.

सुखीबलाचा मुलगा परिप्लुत हा राजा होईल. परिप्लुताचा मुलगा सुनय हा नंतरचा राजा असेल.

मेधावी सुनयस्याथ भविष्यति नराधिपः। मेधाविनः सुतश्चापि दण्डपाणिर्भविष्यति ।। ३७.

सुनयाचा मुलगा मेधावी हा पुढचा राजा होईल. मेधावीचा मुलगा दंडपाणि असेल.

दण्डपाणेर्निरामित्रे निरामित्राच्च क्षेमकः। पञ्चविंशनृपा ह्येते भविष्याः पूर्ववंशजाः ।। ३७.

दंडपाणिपासून निरामित्र आणि निरामित्रापासून क्षेमक असा वंश चालू राहील. हे पंचवीस राजा पूर्वीच्या वंशात जन्म घेतील.

अत्रानुवंशश्लोकोऽयं गीतो विप्रैः पुराविदैः। ब्रह्मक्षत्रस्य यो योनिर्वंशो देवर्षिसत्कृतः ।। ३७.

या वंशाबद्दल एक श्लोक आहे, जो प्राचीन विद्वानांनी गायला आहे — 'देवर्षींनी सन्मानित असा हा वंश ब्राह्मण आणि क्षत्रियांचा मूळ आहे.'

क्षेमकं प्राप्य राजानं संस्थां प्राप्स्यति वै कलौ। इत्येष पौरवो वंशो यथावदनुकीर्त्तितः ।। ३७.

जेव्हा क्षेमक राजा होईल, तेव्हा कलियुगात हा वंश संपेल. अशा प्रकारे पुरुवंश नीट सांगितला आहे.

धीमतः पाण्डुपुत्रस्य ह्यर्जुनस्य महात्मनः। अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि इक्ष्वाकूणां महात्मनाम् ।। ३७.

पांडुपुत्र अर्जुनानंतर मी आता महान आत्म्यांच्या इक्ष्वाकू वंशाची कथा सांगणार आहे.

बृहद्रथस्य दायादो वीरो राजा बृहत्क्षयः । ततः क्षयः सुतस्तस्य वत्सव्यूहस्ततः क्षयात् ।। ३७.

बृहद्रथाचा वारस, पराक्रमी बृहद्क्षय हा राजा होईल. त्याचा मुलगा क्षय आणि क्षयापासून वत्सव्यूह असा वंश पुढे जाईल.

वत्सव्यूहात्प्रतिव्यूहस्तस्य पुत्रो दिवाकरः। यश्च सांप्रतमध्यास्त अयोध्यां नगरीं नृपः ।। ३७.

वत्सव्यूहापासून प्रतिव्यूह, त्याचा मुलगा दिवाकर. दिवाकर हा राजा सध्या अयोध्या नगरीवर राज्य करतो आहे.

दिवाकरस्य भविता सहदेवो महायशाः। सहदेवस्य दायादो बृहदश्वो भविष्यति ।। ३७.

दिवाकराचा मुलगा प्रसिद्ध सहदेव होईल. सहदेवाचा वारस बृहदश्व असेल.

तस्य भानुरथो भाव्यः प्रतीताश्वश्च तत्सुतः। प्रतीताश्वसुतश्चापि सुप्रतीतो भविष्यति ।। ३७.

त्याचा मुलगा भानुरथ आणि भानुरथाचा मुलगा प्रतिताश्व. प्रतिताश्वाचा मुलगा सुप्रतीत होईल.

सहदेवः सुतस्तस्य सुनक्षत्रश्च तत्सुतः ।। ३७.

सुप्रतीताचा मुलगा सहदेव आणि सहदेवाचा मुलगा सुनक्षत्र होईल.