वायुपुराणम्

परिक्षितो महाराजः पुत्रकश्चारिमर्दनः। सुधन्वनस्तु दायादः सुहोत्रो मतिमान् स्मृतः ।। ३७.

परिक्षित हा मोठा राजा होता, आणि त्याचा मुलगा अरिमर्दन होता. सुधन्वाचा वारस सुहोत्र, जो बुध्दीमान म्हणून ओळखला जातो.

च्यवनस्तस्य पुत्रस्तु राजा धर्मार्थकोविदः। च्यवनस्य कृतः पुत्र इष्ट्वा यज्ञैर्महातपाः ।। ३७.

त्याचा मुलगा च्यवन हा राजा धर्म आणि अर्थ यात निपुण होता. च्यवनाचा मुलगा कृत, ज्याने मोठ्या तपाने यज्ञ केले.

विश्रुतं जनयामास पुत्रमिन्द्रसखं नृपः। विद्योपरिचरं वीरं वसुं नामान्तरिक्षगम् ।। ३७.

त्या राजाने एक प्रसिद्ध पुत्र जन्मास घातला, तो इंद्राचा मित्र, वीर आणि आकाशात संचार करणारा वसु, ज्याला विद्योपरिकर म्हणतात.

विद्योपरिचराज्जज्ञे गिरिका सप्त सूनवः। महारथो भगधरो विश्रुतो यो बृहद्रथः ।। ३७.

विद्योपरिकर आणि गिरिका यांच्या सात पुत्रांचा जन्म झाला—महारथ, भगधर, प्रसिद्ध बृहद्रथ,

प्रत्यग्रहः कुशश्चैव यमाहुर्मणिवाहनम्। माथैल्यश्च ललित्थश्च मत्स्यकालश्च सप्तमः ।। ३७.

प्रत्यग्र, कुश ज्याला मणिवाहन म्हणतात, माथैल्य, ललित्थ आणि सातवा मत्स्यकाल.

बृहद्रथस्य दायादः कुशाग्रो नाम विश्रुतः। कुशाग्रस्यात्मजश्चैव ऋषभो नाम वीर्यवान् ।। ३७.

बृहद्रथाचा वारस कुशाग्र म्हणून प्रसिद्ध झाला. कुशाग्राचा वीर पुत्र ऋषभ.

ऋषभस्यापि दायादः पुष्पवान्नाम धार्मिकः। विक्रान्तस्तस्य दायादो राजा सत्यहितः स्मृतः ।। ३७.

ऋषभाचा धर्मशील पुत्र पुष्पवान. पुष्पवानाचा पराक्रमी वारस सत्यहित राजा.

तस्य पुत्रः सुधन्वा च तस्मादूर्ज्जः प्रतापवान्। ऊर्ज्जस्य नभसः पुत्रस्तस्माज्जज्ञे स वीर्यवान् ।। ३७.

त्याचा मुलगा सुधन्वा, त्याच्यापासून पराक्रमी ऊर्ज्ज जन्मला. ऊर्ज्जाचा मुलगा नभस, आणि त्याच्यापासून एक बलवान राजा झाला.

शकले द्वे स वै जातो जरया सन्धितस्तु सः। जरासन्धो महाबाहुर्जरया सन्धितस्तु सः ।। ३७.

तो दोन भागांत जन्मला, आणि वयोमानामुळे एकत्र जोडला गेला. त्यालाच जरा-संध म्हणतात, ज्याचे भुजदंड मोठे होते.

सर्वक्षत्रस्य जेताऽसौ जरासन्धो महाबलः। जरासन्धस्य पुत्रस्तु सहदेवः प्रतापवान् ।। ३७.

जरा-संध हा प्रचंड बलवान असून सर्व क्षत्रियांना जिंकणारा होता. जरा-संधाचा पराक्रमी पुत्र सहदेव.

सहतेवात्मजः श्रीमान् सोमाधिः सुमहातपाः। श्रुतश्रुवस्तु सोमाधेर्मागधः परिकीर्तितः ।। ३७.

सहदेवाचा तेजस्वी पुत्र सोमाधी, जो मोठा तपस्वी होता. सोमाधीपासून श्रुतश्रु, जो मागध म्हणून ओळखला जातो.

परिक्षितस्य दायादो बभूव जनमेजयः। श्रुतसेनस्य दायादो भीमसेनोऽपि नामतः ।। ३७.

परिक्षिताचा वारस जनमेजय. श्रुतसेनाचा वारस भीमसेन, असे नावाने ओळखले जातो.

जह्नुस्त्वजनयत्पुत्रं सुरथं नाम भूमिपम्। सुरथस्य तु दायादो वीरो राजा विदूरथः ।। ३७.

जह्नुने सुरथ नावाचा पुत्र, पृथ्वीवर राज्य करणारा, जन्मास घातला. सुरथाचा वीर वारस राजा विदूरथ.

विदूरथसुतश्चापि सार्वभौम इति श्रुतिः। सार्वभौमा ज्जयत्सेन आराधिस्तस्य चात्मजः ।। ३७.

विदूरथाचा पुत्र सार्वभौम, असे ऐकायला मिळते. सार्वभौमाचा पुत्र जयत्सेन, आणि त्याचा मुलगा आराधित.

आराधितो महासत्त्व अयुतायुस्ततः स्मृतः । अक्रोधनोऽयुतायोऽस्तु तस्माद्देवातिथिः स्मृतः ।। ३७.

आराधित हा महान तेजस्वी होता, त्याला अयुतायू म्हणतात. अयुतायूचा मुलगा अक्रोधन, आणि त्याच्यापासून देवातिथी.

देवातिथेस्तु दायाद ऋक्ष एव बभूव ह। भीमसेनस्तथा ऋक्षाद्दिलीपस्तस्य चात्मजः ।। ३७.

देवातिथीचा वारस ऋक्ष झाला. ऋक्षापासून भीमसेन, आणि त्याचा मुलगा दिलीप.

दिलीपसूनुः प्रतिपस्तस्य पुत्रास्त्रयः स्मृताः। देवापिः शन्तनुश्चैव बाह्लीकश्चैव ते त्रयः ।। ३७.

दिलीपाचा मुलगा प्रतिप, आणि त्याला तीन पुत्र झाले—देवापी, शांतनू आणि बाहीलीक, हे तिघेही प्रसिद्ध आहेत.

बाह्लीकस्य तु विज्ञेयः सप्तबाह्लीश्वरो नृपः। बाह्लीकस्य सुतश्चैव सोमदत्तो महायशाः ।। ३७.

बाह्लीकाचा राजा हा सात बाह्लीकांचा स्वामी आहे, हे जाणून ठेव. बाह्लीकाचा सुपुत्र, मोठ्या कीर्तीचा सोमदत्त आहे.

जज्ञिरे सोमदत्तात्तु भूरिर्भूरिश्रवाः शलः । देवापिस्तु प्रवव्राज वनं धर्म्मपरीप्सया ।। ३७.

सोमदत्तापासून भू‍रि, भूरिश्रवा आणि शल हे पुत्र जन्मले. देवापीने मात्र धर्मासाठी वनवास पत्करला.

उपाध्यायस्तु देवानां देवापिरभवन्मुनिः। च्यवनोऽस्य हि पुत्रस्तु इष्टकश्च महात्मनः ।। ३७.

देवतांचा उपाध्याय म्हणून देवापी ऋषी झाला. त्याला च्यवन आणि इष्टक हे महान आत्म्याचे दोन पुत्र होते.

शन्तनुस्त्वभवद्राजा विद्वान् वै स महाभिषः । इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं प्रति महाभिषम् ।। ३७.

शांतनू हा विद्वान आणि मोठा वैद्य राजा झाला. या महावैद्याबद्दल येथे एक श्लोक सांगितला जातो.

यं यं राजा स्पृशति वै जीर्णं समयतो नरम्। पुनर्युवा स भवति तस्मात्ते शन्तनुं विदुः ।। ३७.

राजा ज्या वृद्ध माणसाला स्पर्श करतो, तो पुन्हा तरुण होतो. म्हणूनच लोक त्याला शांतनू म्हणून ओळखतात.

ततोऽस्य शन्तनुत्वं वै प्रजास्विह परिश्रुतम्। स उपयेमे धर्म्मात्मा शन्तनु र्जाह्नवीं नृपः ।। ३७.

म्हणून शांतनूचे नाव लोकांमध्ये फार प्रसिद्ध झाले. तो धर्मनिष्ठ राजा शांतनूने जाह्नवीशी विवाह केला.

तस्यां देवव्रतं भीष्मं पुत्रं सोऽजनयत्प्रभुः । स च भीष्म इति ख्यातः पाण्डवानां पितामहः ।। ३७.

त्या जाह्नवीपासून प्रभूने देवव्रत नावाचा पुत्र जन्माला घातला, ज्याला भीष्म म्हणून ओळखतात. तो पांडवांचा आजोबा आहे.

काले विचित्रवीर्यन्तु शन्तनु र्जनयत्सुतम्। शन्तनोर्दयितं पुत्रं प्रजाहितकरम्प्रभुम्। कृष्णद्वैपायनश्चैव क्षेत्रे वैचित्रवीर्यके ।। ३७.

काळानुसार शांतनूने विचित्रवीर्य नावाचा, प्रजेला प्रिय आणि हित करणारा पुत्र जन्माला घातला. कृष्णद्वैपायनानेही विचित्रवीर्याच्या वंशात पुत्र जन्माला घातले.

धृतराष्ट्रञ्च पाण्डुञ्च विदुरञ्चाप्यजीजनत्। धृतराष्ट्रात्तु गान्धारी पुत्राणां सुषुवे शतम् ।। ३७.

त्यांनी धृतराष्ट्र, पांडू आणि विदुर या पुत्रांना जन्म दिला. धृतराष्ट्रापासून गांधारीने शंभर पुत्रांना जन्म दिला.

तेषां दुर्योधनो ज्येष्ठः सर्व्वक्षत्रस्य स प्रभुः। माद्री राज्ञी पृथा चैव पाण्डोर्भार्ये बभूवतुः ।। ३७.

त्यांच्यात दुर्योधन हा ज्येष्ठ आणि सर्व क्षत्रियांचा स्वामी आहे. माद्री आणि पृथाही पांडूच्या पत्नी होत्या.

देवदत्ताः सुतास्ताभ्यां पाण्डोरर्थे विजज्ञिरे। धर्म्माद्युधिष्ठिरो जज्ञे वायोर्जज्ञे वृकोदरः ।। ३७.

त्या दोघींना देवांनी दिलेल्या वरामुळे पांडूसाठी पुत्र जन्मले. धर्मराजापासून युधिष्ठिर, वायूपासून वृकोदर (भीम) जन्मला.

इन्द्राद्धनञ्जयो जज्ञे शक्रतुल्यपराक्रमः। अश्विभ्यां सह देवश्च नकुलश्चापि माद्रिजौ ।। ३७.

इंद्रापासून धनंजय जन्मला, ज्याची पराक्रम शक्रासारखी आहे. अश्विनीकुमारांपासून माद्रीच्या पोटी नकुल आणि सहदेव जन्मले.