वायुपुराणम्

अथ वै च्यवनाद्धीमान् सुदासः समपद्यत। सौदासः सहदेवश्च सोमकस्तस्य चात्मजः ।। ३७.

च्यवनापासून बुद्धिमान सुदासाचा जन्म झाला. सुदासाचे पुत्र सौदास, सहदेव आणि सोमक हे होते.

अजमीढः पुनर्जातः क्षीणे वंशे स सोमकः। सोमकस्य सुतो जन्तुर्हते तस्मिञ्छतं विभो ।। ३७.

वंश क्षीण झाल्यावर अजमीढाचा पुन्हा जन्म झाला. त्याचा पुत्र सोमक, आणि त्या सोमकाला शंभर पुत्र झाले.

पुषाणामजमीढस्य सोमकत्वे महात्मनः। तेषां यवीयान् पृषतो द्रुपदस्य पितामहः ।। ३७.

महात्मा अजमीढाच्या पुत्रांमध्ये, सोमक सर्वात धैर्यवान होता. त्याचा धाकटा पुत्र पृषत, जो द्रुपदाचा आजोबा होता.

धृष्टद्युम्नः सुतस्तस्य धृष्टकेतुश्च तत्सुतः। महिषी चाजमीढस्य धूमिनी पुत्रगर्धिनी ।। ३७.

पृषताचा पुत्र धृष्टद्युम्न आणि त्याचा पुत्र धृष्टकेतु. अजमीढाची मुख्य राणी धूमिनी, ही अनेक मुलांची माता होती.

पुनर्भवे तपस्तेपे शतं वर्षाणि दुश्चरम्। हुताग्न्यनिद्रा ह्यभवत् पवित्रमितभोजना ।। ३७.

पुनर्जन्मात तिने शंभर वर्षे कठोर तपस्या केली. ती नेहमी यज्ञाग्नीसमोर जागी राहायची आणि फारच थोडे अन्न घेत शुद्ध राहायची.

अहोरात्रं कुशेष्वेव सुष्वाप सुमहाव्रता। तस्यां वै धूम्रवर्णायामजमीढश्च वीर्यवान् ।। ३७.

ती महान व्रती स्त्री दिवस-रात्र कुशावरच झोपायची. तिच्या पोटी धूम्रवर्णा या नावाने बलवान अजमीढाचा जन्म झाला.

ऋक्षं संजनयामास धूम्रवर्ण सिताग्रजम्। ऋक्षात् संवरणो जज्ञे कुरुः संवरणादभूत् ।। ३७.

त्याने धूम्रवर्णेच्या पोटी ऋक्ष नावाचा, जो सितेचा मोठा भाऊ होता, जन्म दिला. ऋक्षापासून संवरणाचा आणि संवरणापासून कुरूचा जन्म झाला.

यः प्रयागं पदाक्रम्य कुरुक्षेत्रञ्चकार ह। कृष्ट्वैनं सुमहातेजा वर्षाणि सुबहून्यथ ।। ३७.

ज्याने पायी प्रयाग गाठून कुरुक्षेत्राची स्थापना केली, आणि अनेक वर्षे ती भूमी नांगरली, तोच हा तेजस्वी पुरुष.

कृष्यमाणे तदा शक्रस्तत्रास्य वरदो बभौ। पुण्यञ्च रमणीयञ्च पुण्यकृद्भिर्निषेवितम् ।। ३७.

तो नांगरत असताना, इंद्र तिथे प्रकट झाला आणि त्याला वर दिला. ती भूमी पुण्यवान, रमणीय आणि सत्कर्म करणाऱ्यांनी वास केलेली झाली.

तस्यान्ववायजाः ख्याताः कुरवो नृपसत्तमाः। कुरोस्तु दयिताः पुत्राः सुधन्वा जह्नुरेव च ।। ३७.

त्याच्या वंशजांना 'कुरु' म्हणून प्रसिद्धी मिळाली, जे राजांमध्ये श्रेष्ठ होते. कुरूचे आवडते दोन पुत्र म्हणजे सुधन्वा आणि जह्नु.

परिक्षितो महाराजः पुत्रकश्चारिमर्दनः। सुधन्वनस्तु दायादः सुहोत्रो मतिमान् स्मृतः ।। ३७.

परिक्षित हा मोठा राजा होता, आणि त्याचा मुलगा अरिमर्दन होता. सुधन्वाचा वारस सुहोत्र, जो बुध्दीमान म्हणून ओळखला जातो.

च्यवनस्तस्य पुत्रस्तु राजा धर्मार्थकोविदः। च्यवनस्य कृतः पुत्र इष्ट्वा यज्ञैर्महातपाः ।। ३७.

त्याचा मुलगा च्यवन हा राजा धर्म आणि अर्थ यात निपुण होता. च्यवनाचा मुलगा कृत, ज्याने मोठ्या तपाने यज्ञ केले.

विश्रुतं जनयामास पुत्रमिन्द्रसखं नृपः। विद्योपरिचरं वीरं वसुं नामान्तरिक्षगम् ।। ३७.

त्या राजाने एक प्रसिद्ध पुत्र जन्मास घातला, तो इंद्राचा मित्र, वीर आणि आकाशात संचार करणारा वसु, ज्याला विद्योपरिकर म्हणतात.

विद्योपरिचराज्जज्ञे गिरिका सप्त सूनवः। महारथो भगधरो विश्रुतो यो बृहद्रथः ।। ३७.

विद्योपरिकर आणि गिरिका यांच्या सात पुत्रांचा जन्म झाला—महारथ, भगधर, प्रसिद्ध बृहद्रथ,

प्रत्यग्रहः कुशश्चैव यमाहुर्मणिवाहनम्। माथैल्यश्च ललित्थश्च मत्स्यकालश्च सप्तमः ।। ३७.

प्रत्यग्र, कुश ज्याला मणिवाहन म्हणतात, माथैल्य, ललित्थ आणि सातवा मत्स्यकाल.

बृहद्रथस्य दायादः कुशाग्रो नाम विश्रुतः। कुशाग्रस्यात्मजश्चैव ऋषभो नाम वीर्यवान् ।। ३७.

बृहद्रथाचा वारस कुशाग्र म्हणून प्रसिद्ध झाला. कुशाग्राचा वीर पुत्र ऋषभ.

ऋषभस्यापि दायादः पुष्पवान्नाम धार्मिकः। विक्रान्तस्तस्य दायादो राजा सत्यहितः स्मृतः ।। ३७.

ऋषभाचा धर्मशील पुत्र पुष्पवान. पुष्पवानाचा पराक्रमी वारस सत्यहित राजा.

तस्य पुत्रः सुधन्वा च तस्मादूर्ज्जः प्रतापवान्। ऊर्ज्जस्य नभसः पुत्रस्तस्माज्जज्ञे स वीर्यवान् ।। ३७.

त्याचा मुलगा सुधन्वा, त्याच्यापासून पराक्रमी ऊर्ज्ज जन्मला. ऊर्ज्जाचा मुलगा नभस, आणि त्याच्यापासून एक बलवान राजा झाला.

शकले द्वे स वै जातो जरया सन्धितस्तु सः। जरासन्धो महाबाहुर्जरया सन्धितस्तु सः ।। ३७.

तो दोन भागांत जन्मला, आणि वयोमानामुळे एकत्र जोडला गेला. त्यालाच जरा-संध म्हणतात, ज्याचे भुजदंड मोठे होते.

सर्वक्षत्रस्य जेताऽसौ जरासन्धो महाबलः। जरासन्धस्य पुत्रस्तु सहदेवः प्रतापवान् ।। ३७.

जरा-संध हा प्रचंड बलवान असून सर्व क्षत्रियांना जिंकणारा होता. जरा-संधाचा पराक्रमी पुत्र सहदेव.

सहतेवात्मजः श्रीमान् सोमाधिः सुमहातपाः। श्रुतश्रुवस्तु सोमाधेर्मागधः परिकीर्तितः ।। ३७.

सहदेवाचा तेजस्वी पुत्र सोमाधी, जो मोठा तपस्वी होता. सोमाधीपासून श्रुतश्रु, जो मागध म्हणून ओळखला जातो.

परिक्षितस्य दायादो बभूव जनमेजयः। श्रुतसेनस्य दायादो भीमसेनोऽपि नामतः ।। ३७.

परिक्षिताचा वारस जनमेजय. श्रुतसेनाचा वारस भीमसेन, असे नावाने ओळखले जातो.

जह्नुस्त्वजनयत्पुत्रं सुरथं नाम भूमिपम्। सुरथस्य तु दायादो वीरो राजा विदूरथः ।। ३७.

जह्नुने सुरथ नावाचा पुत्र, पृथ्वीवर राज्य करणारा, जन्मास घातला. सुरथाचा वीर वारस राजा विदूरथ.

विदूरथसुतश्चापि सार्वभौम इति श्रुतिः। सार्वभौमा ज्जयत्सेन आराधिस्तस्य चात्मजः ।। ३७.

विदूरथाचा पुत्र सार्वभौम, असे ऐकायला मिळते. सार्वभौमाचा पुत्र जयत्सेन, आणि त्याचा मुलगा आराधित.

आराधितो महासत्त्व अयुतायुस्ततः स्मृतः । अक्रोधनोऽयुतायोऽस्तु तस्माद्देवातिथिः स्मृतः ।। ३७.

आराधित हा महान तेजस्वी होता, त्याला अयुतायू म्हणतात. अयुतायूचा मुलगा अक्रोधन, आणि त्याच्यापासून देवातिथी.

देवातिथेस्तु दायाद ऋक्ष एव बभूव ह। भीमसेनस्तथा ऋक्षाद्दिलीपस्तस्य चात्मजः ।। ३७.

देवातिथीचा वारस ऋक्ष झाला. ऋक्षापासून भीमसेन, आणि त्याचा मुलगा दिलीप.

दिलीपसूनुः प्रतिपस्तस्य पुत्रास्त्रयः स्मृताः। देवापिः शन्तनुश्चैव बाह्लीकश्चैव ते त्रयः ।। ३७.

दिलीपाचा मुलगा प्रतिप, आणि त्याला तीन पुत्र झाले—देवापी, शांतनू आणि बाहीलीक, हे तिघेही प्रसिद्ध आहेत.

बाह्लीकस्य तु विज्ञेयः सप्तबाह्लीश्वरो नृपः। बाह्लीकस्य सुतश्चैव सोमदत्तो महायशाः ।। ३७.

बाह्लीकाचा राजा हा सात बाह्लीकांचा स्वामी आहे, हे जाणून ठेव. बाह्लीकाचा सुपुत्र, मोठ्या कीर्तीचा सोमदत्त आहे.

जज्ञिरे सोमदत्तात्तु भूरिर्भूरिश्रवाः शलः । देवापिस्तु प्रवव्राज वनं धर्म्मपरीप्सया ।। ३७.

सोमदत्तापासून भू‍रि, भूरिश्रवा आणि शल हे पुत्र जन्मले. देवापीने मात्र धर्मासाठी वनवास पत्करला.