वायुपुराणम्

तुषारान् बर्बरांश्चैव पुलिन्दान् दरदान् खसान् । लम्पाकानन्धकान् रुद्रान् किरातांश्चैव स प्रभुः ।। ३६.

तुषार, बर्बर, पुलिंद, दरद, खास, लंपाक, अंधक, रुद्र आणि किरात हे सर्वही त्या प्रभूच्या विरोधात असतील.

प्रवृत्तचक्रोबलवान् म्लेच्छानामन्तकृद्बली। अदृश्यः सर्वभूतानां पृथिवीं विचरिष्यति ।। ३६.

चक्राच्या सामर्थ्याने, अत्यंत बलवान असा तो म्लेच्छांचा संहारक होईल; सर्व प्राण्यांना अदृश्य राहून तो पृथ्वीवर संचार करील.

मानवः स तु संजज्ञे देवस्यांशेन धीमतः । पूर्वजन्मनि विष्णुर्यः प्रमितिर्नाम वीर्यवान् ।। ३६.

तो मनुष्य त्या बुद्धिमान देवतेच्या अंशाने जन्म घेईल; पूर्वजन्मी तो विष्णु होता, ज्याचे नाव प्रमिति आणि जो पराक्रमी होता.

गात्रेण वै चन्द्रसमः पूर्णे कलियुगेऽभवत्। इत्येतास्तस्य देवस्य दश सम्भूतयः स्मृताः ।। ३६.

त्याचा देह चंद्रासारखा तेजस्वी असेल; तो कलियुगाच्या शेवटी प्रकट होईल. या देवतेचे हे दहा अवतार स्मरणात ठेवले जातात.

तं तं कालञ्च कार्यञ्च तत्तदुद्दिश्य कारणम्। अंशेन त्रिषु लोकेषु तास्ता योनीः प्रपत्स्यते ।। ३६.

प्रत्येक काळ, कार्य आणि कारणासाठी, तो स्वतःच्या अंशाने तीनही लोकांतील त्या त्या गर्भात जन्म घेईल.

पञ्चविंशोत्थिते कल्पे पञ्चविंशति वै समाः। विनिघ्नन् सर्व्वभूतानि मानुषानेव सर्व्वशः ।। ३६.

पंचविंशति कल्प सुरू झाल्यावर, पंचवीस वर्षे तो सर्व प्राण्यांचा, विशेषतः माणसांचा संहार करील.

कृत्वा बीजावशेषान्तु महीं क्रूरेण कर्म्मणा। संशातयित्वा वृषलान् प्रायशस्तानधार्म्मिकान् ।। ३६.

फक्त बीजच शिल्लक ठेवून, पृथ्वीवर कठोर कर्म करून, तो वृषल आणि बहुतेक अधार्मिक लोकांचा नाश करील.

ततः स वै तदा कल्किश्चरितार्थः ससैनिकः। कर्मणा निहता ये तु सिद्धास्ते तु पुनः स्वयम् ।। ३६.

मग कल्कि आपले कार्य पूर्ण करून, सैन्यासह, ज्यांना त्याने ठार केले ते त्याच्या कृतीमुळे सिद्ध होतील आणि पुन्हा स्वतःहून प्रकट होतील.

अकस्मात् कुपितान्योन्यं भविष्यन्ति च मोहिताः । क्षपयित्वा तु तान् सर्वान् बाविनार्थेन चोदितान् ।। ३६.

अचानक, मोहात पडून, ते एकमेकांवर रागावतील; भविष्यातील हेतूसाठी प्रेरित झालेल्या सर्वांचा संहार करतील.

गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्स्यति सानुगः। ततो व्यतीते कल्कौ तु सामान्यैः सह सैनिकैः ।। ३६.

गंगा आणि यमुना यांच्या मध्ये, तो आपल्या अनुयायांसह आपली जागा मिळवेल; त्यानंतर, कल्कि आणि त्याचे सामान्य सैनिक निघून जातील.

नृपेष्वथ विनष्टेषु तदा त्वप्रग्रहाः प्रजाः। रक्षणे विनिवृत्ते तु हत्वा चान्योन्यमाहवे ।। ३६.

राजे नष्ट झाल्यावर, लोकांना कोणतीही आळा राहणार नाही; संरक्षण संपल्यावर, ते युद्धात एकमेकांना ठार करतील.

परस्परहृताश्वासा निराक्रन्दाः सुदुःखिताः। पुराणि हित्वा ग्रामांश्च तुल्यास्ता निष्परिग्रहाः ।। ३६.

एकमेकांचा आधार हरवून, कुणीही रडणार नाही, फार दुःखी होतील; ते जुनी नगरे आणि गावे सोडतील आणि सर्वजण संपत्तीशिवाय समान होतील.

प्रनष्टश्रुतिधर्माश्च नष्टधर्माश्रमास्तथा। ह्रस्वा अल्पायुषश्चैव वनौकस इमे स्मृताः ।। ३६.

त्यांचे वेदज्ञान आणि धर्म हरवतील, तसेच धर्माश्रमही नष्ट होतील; ते अल्पायुषी आणि दुर्बल होतील, आणि हे सर्व वनवासी म्हणून ओळखले जातील.

सरित्पर्वतसेविन्यः पत्रमूलफलाशनाः। चीर पत्राजिनधराः सङ्करं घोरमास्थिताः ।। ३६.

नद्या आणि डोंगरांमध्ये राहणारे, पानं, मुळं आणि फळं खाणारे, झाडाचं साल, पानं किंवा जनावरांची कातडी अंगावर घालणारे, त्यांनी कठीण तप स्वीकारलं होतं.

अल्पायुषो नष्टवार्त्ता बह्वाबाधाः सुदुःखिताः। एवं कष्टमनुप्राप्ताः कलिसन्ध्यंशके तदा ।। ३६.

त्यांचं आयुष्य थोडं होतं, लोक विसरलेले, अनेक त्रासांनी ग्रासलेले आणि फार दुःखी, अशा रीतीने ते कलियुगाच्या संधिकाळात मोठ्या संकटात सापडले.

प्रजाः क्षयं प्रयास्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु । क्षीणे कलियुगे तस्मिन् प्रवृत्ते च कृते पुनः ।। ३६.

कलियुगासोबत लोकांचीही हळूहळू हानी होईल; आणि जेव्हा कलियुग संपेल, तेव्हा पुन्हा कृतयुग सुरू होईल.

प्रपत्स्यन्ते यथान्यायं स्वभावादेव नान्यता। इत्येतत् कीर्तितं सर्वं देवासुरविचेष्टितम् ।। ३६.

मग लोक आपल्या स्वभावानुसार आणि योग्यतेनुसार वागतील, त्यांच्यात कुठलाही बदल राहणार नाही; अशा प्रकारे देव आणि असुरांची सर्व कृत्ये सांगितली गेली.

यदुवंशप्रसङ्गेन महद्वो वैष्णवं यशः । तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि पूरोर्द्रुह्योरनोस्तथा ।। ३६.

यदुवंशाच्या संदर्भात तुमचं मोठं वैष्णव कीर्तन सांगितलं; आता मी तुर्वसु, पुरू, द्रुह्यु आणि अनु यांच्याबद्दल सांगणार आहे.

तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः। गोभानोस्तु सुतो वीरस्त्रिसानुरपराजितः ।। ३७.

तुर्वसुचा मुलगा वह्नि, वह्निचा मुलगा गोभानु, गोभानुचा पराक्रमी मुलगा त्रिसानु आणि त्रिसानुचा मुलगा अपराजित.

करन्धमस्त्रिसानोस्तु मरुत्तस्य न चात्मजः। अन्यस्त्ववीक्षितो राजा मरुत्तः कथितः पुरा ।। ३७.

त्रिसानुचा मुलगा करंधम, पण मरुत्त त्याचा मुलगा नव्हता; दुसरा एक राजा मरुत्त पूर्वीचा म्हणून ओळखला जातो.

अनवत्यो मरुत्तस्तु स राजासीदिति श्रुतम्। दुष्कृतं पौरवं चापि सर्वे पुत्रमकल्पयन् ।। ३७.

तो मरुत्त वारसाविना होता, असं ऐकायला मिळतं; आणि सर्वांनी दुष्कृताच्या पुत्राला योग्य मानला नाही.

एवं ययादिशापेन जरायाः संक्रमेण तु । तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल ।। ३७.

ययातिच्या शापामुळे आणि वार्धक्याच्या परंपरेने तुर्वसु पूर्वी एकदा पुरुवंशात सामील झाला.

दुष्कृतस्य तु दायादः शरूथो नाम पार्थिवः। शरूथात्तु जनापीडश्चत्वारस्तस्य चात्मजाः ।। ३७.

दुष्कृताचा वारस शरूथ नावाचा राजा होता; शरूथाचा मुलगा जनापीड, आणि त्याला चार पुत्र होते.

पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कुल्यस्तथैव च। तेषां जनपदाः कुल्याः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः ।। ३७.

ते म्हणजे पांड्य, केरळ, चोळ आणि कुल्य; त्यांच्या लोकांना अनुक्रमे कुल्य, पांड्य, चोळ आणि केरळी म्हणतात.

द्रुह्योस्तु तनयौ वीरौ बभ्रुः सेतुश्च विश्रुतौ। अरुद्धः सेतुपुत्रस्तु बाभ्रवो रिपुरुच्यते ।। ३७.

द्रुह्युला दोन प्रसिद्ध आणि शूर पुत्र होते – बभ्रु आणि सेतु; सेतुचा मुलगा अरुद्ध, आणि बभ्रुचा मुलगा रिपु म्हणून ओळखला जातो.

यौवनाश्वेन समिति कृच्छ्रेण निहतो बली। युद्धं सुमहदासीत्तु मासान् परि चतुर्दश ।। ३७.

अरुद्ध हा बलवान, यौवनाश्वाने मोठ्या कष्टाने युद्धात मारला; ते युद्ध चौदा महिने चाललं.

अरुद्धस्य तु दायादो गान्धारो नाम पार्थिवः। ख्यायते यस्य नाम्ना तु गान्धारविषयो महान् ।। ३७.

अरुद्धाचा वारस गंधार नावाचा राजा होता, ज्याच्या नावावरून गंधार हा मोठा प्रदेश ओळखला जातो.

गान्धारदेशजाश्चापि तुरगा वाजिनां वराः। गान्धारपुत्रो धर्म्मस्तु घृतस्तस्य सुतोऽभवत् ।। ३७.

गंधार देशात जन्मलेले घोडे हे सर्वात उत्तम मानले जातात; गंधाराचा मुलगा धर्म, आणि त्याचा मुलगा घृत.

घृतस्य दुर्दमो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः । प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते ।। ३७.

घृताचा मुलगा दुर्दम, त्याचा मुलगा प्रचेत; प्रचेताला शंभर पुत्र होते आणि ते सर्व राजे झाले.