वायुपुराणम्

प्रविष्टो मानुषीं योनिं प्रच्छन्नश्चरते महीम्। विहारार्थं मनुष्येषु सान्दीपनिपुरःसरम् ।। ३६.

तो मानवी गर्भात प्रवेश करून, गुप्तपणे पृथ्वीवर फिरू लागला; मनुष्यातील क्रीडेसाठी, सांदीपनीच्या पुढे प्रकट झाला.

यत्र कंसञ्च शाल्वञ्च द्विविदञ्च महासुरम्। अरिष्टं वृषभञ्चैव पूतनां केशिनं हयम् ।। ३६.

तेथे त्याने कंस, शाल्व, महान असुर द्विविद, अरिष्ट, वृषभ, पूतना आणि केशी हा घोडा यांचा वध केला.

नागं कुवलयापीडं मल्लराजगृहाधिपम्। दैत्यान् मानुषदेहस्थान् सूदयामास वीर्यवान् ।। ३६.

त्याने नाग कुबलयापीड, मल्लराजाचा प्रमुख, आणि मानवी देहात असणारे इतर दैत्य, आपल्या पराक्रमाने संपवले.

छिन्नं बाहुसहस्रञ्च बाणस्याद्भुतकर्मणः । नरकश्च हतः सङ्खये यवनश्च महाबलः ।। ३६.

त्याने अद्भुत कृत्य करणाऱ्या बाणाचे हजारो हात छाटले; युद्धात नरकाचा वध केला आणि बलाढ्य यवनालाही मारले.

हृतानि च महीपानां सर्वरत्नानि तेजसा। दुराचारा श्च निहताः पार्थिवा ये रसातले ।। ३६.

त्याने आपल्या तेजाने सर्व राजांची रत्ने मिळवली; आणि जे दुष्ट राजे पाताळात होते, त्यांचा संहार केला.

एते लोकहितार्थाय प्रादुर्भावा महात्मनः। अस्मिन्नेव युगे क्षीणे सन्ध्या श्लिष्टे भविष्यति ।। ३६.

ही महान आत्म्याची रूपं लोकांच्या कल्याणासाठी प्रकट होतात; या युगाच्या शेवटी, जेव्हा युग क्षीण होईल आणि संध्या एकत्र येईल, तेव्हा हे घडेल.

कल्किर्विष्णुयशा नाम पाराशर्यः प्रतापवान्। दशमो भाव्यसम्भूतो याज्ञवल्क्यपुरःसरः ।। ३६.

कल्कि, ज्याचे नाव विष्णुयशा आहे, पाराशर वंशातील आणि पराक्रमी, हा दहावा अवतार म्हणून येईल, याज्ञवल्क्याच्या पुढे.

अनुकर्षन् सर्वसेनां हस्त्यश्वरथसङ्कुलाम्। प्रगृहीतायुधौर्विप्रैर्वृतः शतसहस्रशः ।। ३६.

हत्ती, घोडे आणि रथांनी भरलेल्या सर्व सैन्यांना एकत्र करून, शस्त्रधारी ब्राह्मणांनी वेढलेला, शेकडो हजारांच्या संख्येने तो असेल.

नात्यर्थं धार्मिका ये च ये च धर्मद्विषः व्कचित्। ईदीच्यान्मध्यदेशांश्च तथा विन्ध्यापरान्तिकान् ।। ३६.

जे फारसे धर्मनिष्ठ नाहीत आणि जे धर्माचे शत्रू आहेत, असे लोक उत्तर भागात, मध्य देशात आणि विंध्य व पश्चिमेकडील प्रदेशात राहतात.

तथैव दाक्षिणात्यांश्च द्रविजान् सिंहलैः सह। गान्धारान् पारदांश्चैव पह्लवान् यवनाञ्छकान् ।। ३६.

त्याचप्रमाणे दक्षिणेकडील लोक, द्रविड आणि सिंहल लोकांसह, गांधार, पारद, पहलव, यवन आणि शक हेही त्यात येतील.

तुषारान् बर्बरांश्चैव पुलिन्दान् दरदान् खसान् । लम्पाकानन्धकान् रुद्रान् किरातांश्चैव स प्रभुः ।। ३६.

तुषार, बर्बर, पुलिंद, दरद, खास, लंपाक, अंधक, रुद्र आणि किरात हे सर्वही त्या प्रभूच्या विरोधात असतील.

प्रवृत्तचक्रोबलवान् म्लेच्छानामन्तकृद्बली। अदृश्यः सर्वभूतानां पृथिवीं विचरिष्यति ।। ३६.

चक्राच्या सामर्थ्याने, अत्यंत बलवान असा तो म्लेच्छांचा संहारक होईल; सर्व प्राण्यांना अदृश्य राहून तो पृथ्वीवर संचार करील.

मानवः स तु संजज्ञे देवस्यांशेन धीमतः । पूर्वजन्मनि विष्णुर्यः प्रमितिर्नाम वीर्यवान् ।। ३६.

तो मनुष्य त्या बुद्धिमान देवतेच्या अंशाने जन्म घेईल; पूर्वजन्मी तो विष्णु होता, ज्याचे नाव प्रमिति आणि जो पराक्रमी होता.

गात्रेण वै चन्द्रसमः पूर्णे कलियुगेऽभवत्। इत्येतास्तस्य देवस्य दश सम्भूतयः स्मृताः ।। ३६.

त्याचा देह चंद्रासारखा तेजस्वी असेल; तो कलियुगाच्या शेवटी प्रकट होईल. या देवतेचे हे दहा अवतार स्मरणात ठेवले जातात.

तं तं कालञ्च कार्यञ्च तत्तदुद्दिश्य कारणम्। अंशेन त्रिषु लोकेषु तास्ता योनीः प्रपत्स्यते ।। ३६.

प्रत्येक काळ, कार्य आणि कारणासाठी, तो स्वतःच्या अंशाने तीनही लोकांतील त्या त्या गर्भात जन्म घेईल.

पञ्चविंशोत्थिते कल्पे पञ्चविंशति वै समाः। विनिघ्नन् सर्व्वभूतानि मानुषानेव सर्व्वशः ।। ३६.

पंचविंशति कल्प सुरू झाल्यावर, पंचवीस वर्षे तो सर्व प्राण्यांचा, विशेषतः माणसांचा संहार करील.

कृत्वा बीजावशेषान्तु महीं क्रूरेण कर्म्मणा। संशातयित्वा वृषलान् प्रायशस्तानधार्म्मिकान् ।। ३६.

फक्त बीजच शिल्लक ठेवून, पृथ्वीवर कठोर कर्म करून, तो वृषल आणि बहुतेक अधार्मिक लोकांचा नाश करील.

ततः स वै तदा कल्किश्चरितार्थः ससैनिकः। कर्मणा निहता ये तु सिद्धास्ते तु पुनः स्वयम् ।। ३६.

मग कल्कि आपले कार्य पूर्ण करून, सैन्यासह, ज्यांना त्याने ठार केले ते त्याच्या कृतीमुळे सिद्ध होतील आणि पुन्हा स्वतःहून प्रकट होतील.

अकस्मात् कुपितान्योन्यं भविष्यन्ति च मोहिताः । क्षपयित्वा तु तान् सर्वान् बाविनार्थेन चोदितान् ।। ३६.

अचानक, मोहात पडून, ते एकमेकांवर रागावतील; भविष्यातील हेतूसाठी प्रेरित झालेल्या सर्वांचा संहार करतील.

गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्स्यति सानुगः। ततो व्यतीते कल्कौ तु सामान्यैः सह सैनिकैः ।। ३६.

गंगा आणि यमुना यांच्या मध्ये, तो आपल्या अनुयायांसह आपली जागा मिळवेल; त्यानंतर, कल्कि आणि त्याचे सामान्य सैनिक निघून जातील.

नृपेष्वथ विनष्टेषु तदा त्वप्रग्रहाः प्रजाः। रक्षणे विनिवृत्ते तु हत्वा चान्योन्यमाहवे ।। ३६.

राजे नष्ट झाल्यावर, लोकांना कोणतीही आळा राहणार नाही; संरक्षण संपल्यावर, ते युद्धात एकमेकांना ठार करतील.

परस्परहृताश्वासा निराक्रन्दाः सुदुःखिताः। पुराणि हित्वा ग्रामांश्च तुल्यास्ता निष्परिग्रहाः ।। ३६.

एकमेकांचा आधार हरवून, कुणीही रडणार नाही, फार दुःखी होतील; ते जुनी नगरे आणि गावे सोडतील आणि सर्वजण संपत्तीशिवाय समान होतील.

प्रनष्टश्रुतिधर्माश्च नष्टधर्माश्रमास्तथा। ह्रस्वा अल्पायुषश्चैव वनौकस इमे स्मृताः ।। ३६.

त्यांचे वेदज्ञान आणि धर्म हरवतील, तसेच धर्माश्रमही नष्ट होतील; ते अल्पायुषी आणि दुर्बल होतील, आणि हे सर्व वनवासी म्हणून ओळखले जातील.

सरित्पर्वतसेविन्यः पत्रमूलफलाशनाः। चीर पत्राजिनधराः सङ्करं घोरमास्थिताः ।। ३६.

नद्या आणि डोंगरांमध्ये राहणारे, पानं, मुळं आणि फळं खाणारे, झाडाचं साल, पानं किंवा जनावरांची कातडी अंगावर घालणारे, त्यांनी कठीण तप स्वीकारलं होतं.

अल्पायुषो नष्टवार्त्ता बह्वाबाधाः सुदुःखिताः। एवं कष्टमनुप्राप्ताः कलिसन्ध्यंशके तदा ।। ३६.

त्यांचं आयुष्य थोडं होतं, लोक विसरलेले, अनेक त्रासांनी ग्रासलेले आणि फार दुःखी, अशा रीतीने ते कलियुगाच्या संधिकाळात मोठ्या संकटात सापडले.

प्रजाः क्षयं प्रयास्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु । क्षीणे कलियुगे तस्मिन् प्रवृत्ते च कृते पुनः ।। ३६.

कलियुगासोबत लोकांचीही हळूहळू हानी होईल; आणि जेव्हा कलियुग संपेल, तेव्हा पुन्हा कृतयुग सुरू होईल.

प्रपत्स्यन्ते यथान्यायं स्वभावादेव नान्यता। इत्येतत् कीर्तितं सर्वं देवासुरविचेष्टितम् ।। ३६.

मग लोक आपल्या स्वभावानुसार आणि योग्यतेनुसार वागतील, त्यांच्यात कुठलाही बदल राहणार नाही; अशा प्रकारे देव आणि असुरांची सर्व कृत्ये सांगितली गेली.

यदुवंशप्रसङ्गेन महद्वो वैष्णवं यशः । तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि पूरोर्द्रुह्योरनोस्तथा ।। ३६.

यदुवंशाच्या संदर्भात तुमचं मोठं वैष्णव कीर्तन सांगितलं; आता मी तुर्वसु, पुरू, द्रुह्यु आणि अनु यांच्याबद्दल सांगणार आहे.

तुर्वसोस्तु सुतो वह्निर्वह्नेर्गोभानुरात्मजः। गोभानोस्तु सुतो वीरस्त्रिसानुरपराजितः ।। ३७.

तुर्वसुचा मुलगा वह्नि, वह्निचा मुलगा गोभानु, गोभानुचा पराक्रमी मुलगा त्रिसानु आणि त्रिसानुचा मुलगा अपराजित.