वायुपुराणम्

वृतधन्वने कविचिने रथिने च वरूथिने। भृगुनाथाय शुक्राय वह्निरिष्टाय धीमते ।। ३५.

वाकडा धनुर्धारी, चतुर, रथारूढ, सैन्याचा स्वामी, भृगुनाथ, शुद्ध, अग्नी, इच्छित आणि बुद्धिमान अशा तुझ्या रूपांना मी वंदन करतो.

अघाय अघशंसाय विप्रियाय प्रियाय च । दिग्वासःकृत्तिवासाय भगघ्नाय नमोऽस्तु ते ।। ३५.

पापी, निंदा करणारा, अप्रिय, प्रिय, आकाशवस्त्रधारी, कातडी घालणारा, भाग्याचा नाश करणारा अशा तुझ्या रूपांना मी वंदन करतो.

पशूनां पतये चैव भूतानां पतये नमः। प्रणने ऋग्यजुःसाम्ने स्वधायै च सुधाय च ।। ३५.

पशूंचा स्वामी, भूतांचा स्वामी, श्वास, ऋच, यजुः, साम, स्वधा आणि अमृत अशा तुझ्या रूपांना मी वंदन करतो.

वषट्कारतमायैव तुभ्यमन्तात्मने नमः । स्रष्ट्रे धात्रे तथा होत्रे हर्त्रे च क्षपणाय च ।। ३५.

'वषट्' या अक्षराचा अर्थ असलेला, अंतर्यामी, सृष्टी करणारा, पालन करणारा, यज्ञ करणारा, संहार करणारा आणि नष्ट करणारा अशा तुझ्या रूपांना मी वंदन करतो.

भूतभव्यभवायैव तुभ्यं कालात्मने नमः। वसवे चैव साध्याय रुद्रादित्याश्विनाय च ।। ३५.

भूत, भविष्य आणि वर्तमान असलेला, काळाचा आत्मा, वसु, साध्य, रुद्र, आदित्य आणि अश्विनी अशा तुझ्या रूपांना मी वंदन करतो.

विश्वाय मरुते चैव तुभ्यन्देवात्मने नमः। अग्निसोमर्त्विगिज्याय पशुमन्त्रौषधाय च ।। ३५.

सर्वव्यापी, मरुत, देवांचा आत्मा, अग्नी, सोम, ऋत्विज, स्तुत्य, पशूंचा स्वामी आणि औषधी अशा तुझ्या रूपांना मी वंदन करतो.

दक्षिणावभृथायैव तुभ्यं यज्ञात्मने नमः । तपसे चैव सत्याय त्यागाय च शमाय च ।। ३५.

दक्षिण आणि शेवटचा स्नान, यज्ञाचा आत्मा, तप, सत्य, त्याग आणि शांती अशा तुझ्या रूपांना मी वंदन करतो.

अहिंसायाप्यलोभाय सुवेशायातिशाय च। सर्वभूतात्मभूताय तुभ्यं योगात्मने नमः ।। ३५.

अहिंसा, लोभाचा अभाव, सुंदर रूप, आणि सर्व प्राण्यांमध्ये आत्म्याचा भाव — या सर्वांसाठी, योगस्वरूप असलेल्या तुला मी नमस्कार करतो.

पृथिव्यै चान्तरिक्षाय दिवाय च महाय च। जनस्तपाय सत्याय तुभ्यं लोकात्मने नमः ।। ३५.

पृथ्वी, आकाश, स्वर्ग, महान लोक, जन, तप आणि सत्य — या सर्व लोकांचे आत्मा असलेल्या तुला मी नमस्कार करतो.

अव्यक्तायाथ महते भूतायैवोन्द्रियाय च । तन्मात्राय महान्ताय तुभ्यं तत्त्वात्मने नमः ।। ३५.

अव्यक्त, महत्त्वाचा, पंचमहाभूत, इंद्रिये, सूक्ष्म तत्त्वे आणि महान — या सर्व तत्त्वांचा आत्मा असलेल्या तुला मी नमस्कार करतो.

नित्याय चार्थलिङ्गाय सूक्ष्माय चेतनाय च। शुद्धाय विभवे चैव तुभ्यं नित्यात्मने नमः ।। ३५.

सदैव असणारा, अर्थपूर्ण, सूक्ष्म, चेतन, शुद्ध आणि सामर्थ्यवान — अशा नित्य आत्म्याला मी नमस्कार करतो.

नमस्ते त्रिषु लोकेषु स्वरान्तेषु भवादिषु। सत्यान्तेषु महान्तेषु चतुर्षु च नमोऽस्तु ते ।। ३५.

तीनही लोकांत, स्वर्गाच्या टोकांवर, भवाच्या अवस्थांमध्ये, सत्याच्या शेवटी, महान लोकांत आणि त्या चारही ठिकाणी तुला नमस्कार असो.

नमःस्तोत्रे मया ह्यस्मिन् सदसद्व्याहृतं विभो। मद्भक्त इति ब्रह्मण्य सर्वन्तत् क्षन्तुमर्हसि ।। ३५.

हे प्रभो, या माझ्या स्तोत्रामध्ये योग्य किंवा अयोग्य जे काही मी म्हटले आहे, तुझा भक्त आणि ब्रह्मनिष्ठ असल्यामुळे, तू सर्व क्षमा करावी.

सूत उवाच।। एवमाराध्य देवेशमीशानं नीललोहितम्। ब्रह्मेति प्रणतस्तस्मै प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ।। ३६.

सूतः म्हणाला: या प्रकारे देवांचे स्वामी, ईशान, निळसर-तांबड्या रंगाच्या त्या ब्रह्माला नमस्कार करून, हात जोडून त्याला तो म्हणाला.

काव्यस्य गात्रं संस्पृश्य हस्तेन प्रीतिमान् भवः। निकामं दर्शनं दत्त्वा तत्रैवान्तरधीयत ।। ३६.

भवाने आनंदाने आपला हात काव्येच्या अंगाला लावला, तिला हवी तशी दर्शन दिले आणि तिथेच अदृश्य झाला.

ततः सोऽन्तर्हिते तस्मिन् देवेशानुचरे तदा। तिष्ठन्तीं प्राञ्जलिर्भूत्वा जयन्तीमिदमब्रवीत् ।। ३६.

तेव्हा, देवांचा स्वामी अदृश्य झाल्यावर, त्याच्या सेविका जयंती हात जोडून उभी राहून असे म्हणाली.

कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता। महता तपसा युक्तं किमर्थं माञ्जुगोपसि ।। ३६.

सौभाग्यवती, तू कोण आहेस? कुणाची आहेस? मी दुःखी असताना तूही का दुःखी आहेस? मोठ्या तपाने युक्त असलेली, तू मला का जपतेस?

अनया सततं भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च। स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतोऽस्मि वरवर्णिनि ।। ३६.

या तुझ्या नेहमीच्या भक्ती, नम्रता, संयम आणि प्रेमामुळे, सुंदर कंबरेच्या आणि सुंदर वर्णाच्या स्त्री, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे.

किमिच्छसि वरारेहे कस्ते कामः समृध्यताम्। तं ते संपूरयाम्यद्य यद्यपि स्यात् सुदुर्लभम् ।। ३६.

स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठे, तुला काय हवे आहे? तुझी इच्छा काय आहे? ती पूर्ण होवो. जरी ती फार कठीण असली, तरी आज मी ती पूर्ण करीन.

एवमुक्ताऽऽब्रवीदनं तपसा ज्ञातुमर्हसि। चिकीर्षितं मे ब्रह्निष्ठत्वं हि वेत्थ यथातथम् ।। ३६.

असे ऐकून तिने उत्तर दिले: तुझ्या तपामुळे तू माझ्या मनातील हेतू जाणू शकतोस, कारण ब्रह्मनिष्ठ असलेल्या तुला माझा खरा उद्देश माहीत आहे.

एवमुक्तेऽब्रवीदेनां दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा। माहेन्द्री त्वं वरारोहे मद्धितार्थमिहागता ।। ३६.

ती असे म्हणताच, त्याने दिव्य दृष्टीने तिला पाहून म्हटले: स्त्रियांमध्ये श्रेष्ठे, तू इंद्राची पत्नी आहेस आणि माझ्या हितासाठी येथे आली आहेस.

मया सह त्वं सुश्रोणि दश वर्षाणि भामिनि। अदृश्यं सर्वभूतैस्तु संप्रयोगमिहेच्छसि ।। ३६.

सुंदर कंबरेच्या आणि तेजस्विनी, तू येथे माझ्याबरोबर, सर्व प्राण्यांना न दिसता, दहा वर्षे राहण्याची इच्छा करतेस.

देवेन्द्रानलवर्णाभे वरारोहे सुलोचने। इमं वृणीष्व कामं ते मत्तो वै वल्गुभाषिणि ।। ३६.

इंद्राच्या अग्नीप्रमाणे वर्ण असलेल्या, सुंदर डोळ्यांच्या आणि गोड बोलणाऱ्या स्त्रिये, माझ्याकडून हा वर माग.

एवं भवतु गच्छामो गृहान् वै मत्तकाशिनि । ततः स्वगृहमागम्य जयन्त्या सहितः प्रभुः ।। ३६.

"तसेच होवो. चला आपण घरी जाऊ," असे मदमस्त डोळ्यांच्या तिला सांगितले. मग प्रभू जयंतीसह आपल्या घरी गेला.

स तया सं व सद्देव्या दश वर्षाणि भागशः। अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संवृतस्तदा ।। ३६.

त्या दिव्य पत्नीबरोबर तो दहा वर्षे, सर्व प्राण्यांना अदृश्य राहून, आपल्या मायेमुळे लपून राहिला.

कृतार्थमागतं दृष्ट्वा काव्यं सर्वे दितेः सुताः । अभिजग्मुर्गृहं तस्य मुदितास्ते दिदृक्षवः ।। ३६.

काव्य आपली कामगिरी पूर्ण करून परत आला हे पाहून, दितीचे सर्व पुत्र आनंदाने त्याच्या घरी गेले आणि त्याला पाहण्यासाठी उत्सुक झाले.

गता यदा न पश्यन्तो जयन्त्या संवृतं गुरुम्। दाक्षिण्यं तस्य तद्बुध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम् ।। ३६.

ते सगळे जाऊनही जयन्तीने गुरूला लपवले म्हणून त्यांना तो दिसला नाही. त्याच्या दयाळूपणाची जाणीव होऊन, ते जसे आले तसेच परत गेले.

बृहस्पतिस्तु संरुद्धं ज्ञात्वा काव्यं चकार ह। पित्रर्थे दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया ।। ३६.

काव्य अडवला गेला हे बृहस्पतीने ओळखले आणि दहा वर्षे जयन्तीच्या कल्याणासाठी, वडिलांसाठी त्याने कार्य केले.

बुद्ध्वा तदन्तरं सोऽथ दैत्यानामिव चोदितः। काव्यस्य रूपमास्थाय सोऽसुरान्समभाषत ।। ३६.

त्या काळात काय घडले हे समजून, जणू दैत्यांनी सुचविल्यासारखे, त्याने काव्याचे रूप घेतले आणि असुरांशी बोलू लागला.