वायुपुराणम्

गच्छ सम्भावयस्वैनं श्रमापनयनैः शुभैः। तैस्तैर्मनोनुकूलैश्च ह्युपचारैरतन्द्रिता ।। ३५.

'जा, त्याची थकवा घालवणाऱ्या सुखद सेवा कर आणि त्याच्या मनाला आनंद देणाऱ्या वेगवेगळ्या उपायांनी त्याचा सन्मान कर, आणि हे सर्व मन लावून कर.'

देवी सा हीन्द्रतुहिता जयन्ती शुभचारिणी। युक्तध्यानञ्च शाम्यं तं दुर्बलं धृतिमास्थितम् ।। ३५.

ती देवी जयंती, इंद्राची कन्या आणि सदाचारिणी, एकाग्र मनाने आणि शांतपणे, त्या दुर्बल पण धीरगंभीर काव्याजवळ गेली.

पित्रा यथोक्तं काव्यं सा काव्ये कृतवती तदा। गीर्भिश्चैवानुकूलाभिः स्तुवती वल्गुभाषिणी ।। ३५.

तिने वडिलांनी सांगितल्याप्रमाणेच काव्याची सेवा केली आणि गोड, मनाला भावणाऱ्या शब्दांनी त्याचे स्तुतीपर गुणगान केले.

गात्रसंवाहनैः काले सेवमाना सुखावहैः । शुश्रूषन्त्यनुकूला च उवास बहुलाः समाः ।। ३५.

योग्य वेळी अंगाला आरामदायक आणि सुखद स्पर्श करून, तिने त्याची सेवा केली आणि अनेक वर्षे त्याची मनापासून सेवा करत राहिली.

पूर्णे धूमव्रते चापि घोरे वर्षसहस्रिके । वरेण च्छन्दयामास काव्यं प्रीतोऽभवत्तदा ।। ३५.

भयंकर आणि हजार वर्षांच्या धूरव्रताची पूर्णता झाल्यावर, तिने काव्याला वर मागायला सांगितले आणि तो अत्यंत प्रसन्न झाला.

एवं ब्रुवंस्त्वयैकेन चीर्णं नान्येन केनचित्। तस्मात्त्वं तपसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च ।। ३५.

'तू जे साध्य केलेस ते अजून कुणीच केले नाही. म्हणूनच, तुझ्या तप, बुध्दी, विद्या आणि सामर्थ्यामुळे—'

तेजसा चापि विबुधान् सर्वानभिभविष्यसि। यच्च किञ्चिन्मम ब्रह्मन् विद्यते भृगुनन्दन ।। ३५.

'तू आपल्या तेजाने सर्व देवांना मागे टाकशील; आणि हे भृगुनंदना, माझ्याकडे जी काही विद्या आहे—'

साङ्गञ्च सरहस्यञ्च यज्ञोपनिषदान्तथा। प्रतिभास्यति ते सर्वं तच्चाद्यन्तं न कस्यचित् ।। ३५.

'सर्व यज्ञोपनिषदांचे अंग आणि त्यातील गुपिते तुला समजतील; त्यांचा आरंभ आणि शेवट कुणालाही माहीत नाही.'

सर्वाभिभावी तेन त्वं द्विजश्रेष्ठो भविष्यसि। एवं दत्त्वा वरांस्तस्मै भार्गवाय पुनः पुनः ।। ३५.

'म्हणूनच, तू द्विजांमध्ये श्रेष्ठ होशील; अशा रीतीने, पुन्हा पुन्हा भृगुपुत्राला हे वर देऊन—'

अजेयत्वं धनेशत्वमवध्यत्वं च वै ददौ। एतान् लब्ध्वा वरान् काव्यः सम्प्रहृष्टतनूरुहः ।। ३५.

त्याने त्याला अजिंक्यपणा, धनाचा स्वामीपद आणि कोणाच्याही हातून मारता न येण्याचा वर दिला. हे वर मिळाल्यावर काव्याचा अंगावर आनंदाने रोमांच उभा राहिला.

हर्षात् प्रादुर्बभौ तस्य देवस्तोत्रं महेश्वरम्। तदा तिर्यक्स्थितस्त्वेवं तुष्टुवे नीललोहितम् ।। ३५.

आनंदात, त्याच्या अंतरातून महेश्वराची एक दिव्य स्तुती उमटली; मग तिरके उभे राहून त्याने नीललोहिताची स्तुती केली.

नमोऽस्तु शितिकण्ठाय सुरापाय सुवर्चसे। रिरिहाणाय लोपाय वत्सराय जगत्पते ।। ३५.

शितिकंठ, मद्य पिणारा, तेजस्वी, संहारात आनंद मानणारा, लोप करणारा, वर्षाचा अधिपती, जगाचा स्वामी — अशा तुझ्या चरणांना माझा नमस्कार.

कपर्दिने ह्यूर्द्ध्वरोम्णे हयाय करणाय च। संस्कृताय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे ।। ३५.

जटा असलेला, उभ्या केसांचा, घोडा, कारण, संस्कारी, श्रेष्ठ तीर्थ, देवांचा देव, वेगवान — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

उष्णीषिणे सुवक्राय सहस्राक्षाय मीढुषे। वसुरेताय रुद्राय तपसे चीरवाससे ।। ३५.

मुकुटधारी, सुंदर अंगाचा, हजार डोळ्यांचा, दानशूर, धनरूप वीर्य असलेला, रुद्र, तपस्वी, वल्कल वस्त्र घालणारा — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

ह्रस्वाय मुक्तकेशाय सेनान्ये रोहिताय च ।। ३५.

लहान उंचीचा, मोकळ्या केसांचा, सेनापती, लाल वर्णाचा — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

कवये राजवृद्धाय तक्षकक्रीडनाय च। गिरिशायार्कनेत्राय यतिने जाम्बवाय च। सुवृत्ताय सुहस्ताय धन्विने भार्गवाय च ।। ३५.

कवी, वृद्ध राजा, तक्षकासोबत खेळणारा, पर्वतांचा स्वामी, सूर्य नेत्र असलेला, संयमी, जांबवान, सुंदर बांध्याचा, उत्तम हातांचा, धनुर्धारी, भार्गव — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

सहस्रबाहवे चैव सहस्रामलचक्षुषे। सहस्रकुक्षये चैव सहस्रचरणाय च ।। ३५.

हजार हातांचा, हजार निर्मळ डोळ्यांचा, हजार पोटांचा, हजार पायांचा — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

सहस्रशिरसे चैव बहुरूपाय वेधसे। भवाय विश्वरूपाय श्वेताय पुरुषाय च ।। ३५.

हजार डोक्यांचा, अनेक रूपांचा, सृष्टीकर्ता, भव, विश्वरूप, पांढऱ्या वर्णाचा, पुरुष — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

निषङ्गिणे कवचिने सूक्ष्माय क्षपणाय च। ताम्राय चैव भीमाय उग्राय च शिवाय च ।। ३५.

शस्त्रधारी, कवचधारी, सूक्ष्म, नाश करणारा, तांबड्या रंगाचा, भयंकर, उग्र, मंगल — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

बभ्रवे च पिशङ्गाय पिङ्गलायारुणाय च। महादेवाय शर्व्वाय विश्वरूपशिवाय च ।। ३५.

काळसर, डागाळलेला, पिंगट, अरुण, महादेव, शर्व, विश्वरूप, मंगल — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

हिरण्याय च शिष्टाय श्रेष्ठाय मध्यमाय च । पिनाकिने चेषुमते चित्राय रोहिताय च ।। ३५.

सोन्यासारखा, श्रेष्ठ, उत्तम, मध्यम, पिनाकधारी, वेगवान, तेजस्वी, लाल वर्णाचा — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

दुन्दुभ्यायैकपादाय अर्हाय बुद्धये तथा। मृगव्याधाय सर्पाय स्थाणवे भीषणाय च ।। ३५.

डमरू, एक पाय असलेला, योग्य, बुद्धीमान, हरिण शिकारी, सर्प, स्थिर, भीषण — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

बहुरूपाय चोग्राय त्रिनेत्रायेश्वराय च। कपिलायैकवीराय मृत्यवे त्र्यम्बकाय च ।। ३५.

अनेक रूपांचा, उग्र, तीन डोळ्यांचा स्वामी, पिंगट, एकटा वीर, मृत्यू, त्र्यंबक — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

वास्तोष्पते विनाकाय शङ्कराय शिवाय च। आरण्याय गुहस्थाय यतिने ब्रह्मचारिणे ।। ३५.

घरांचा स्वामी, दोर नसलेला, शंकर, मंगल, अरण्यात वसणारा, गुहेत राहणारा, संयमी, ब्रह्मचारी — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

साङ्ख्याय चैव योगाय ध्यानिने दीक्षिताय च। अन्तर्हिताय शर्व्वाय मान्याय मालिने तथा ।। ३५.

सांख्य, योग, ध्यान करणारा, दीक्षित, अदृश्य, शर्व, मान्य, माळ घालणारा — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

बुद्धाय चैव पुण्याय धार्मिकाय शुभाय च। रोधसे चेकितानाय ब्रह्मिष्ठाय महर्षये ।। ३५.

बुद्धिमान, पुण्यवान, धर्मशील, शुभ, अडथळा घालणारा, चतुर, ब्राह्मणासारखा, महर्षी — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

चतुष्पादाय मेध्याय धर्मिणे शीघ्रगाय च। शिखण्डिने कपालाय दंष्ट्रिणे विश्वमेधसे ।। ३५.

चार पाय असलेला, पवित्र, धर्मशील, वेगवान, शिखरधारी, कवटीधारी, दात असलेला, विश्वयज्ञ करणारा — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

अप्रतीघाताय दीप्ताय भास्कराय सुमेधसे। क्रूराय विकृतायैव बीभत्साय शिवाय च ।। ३५.

कोणीही रोखू न शकणारा, तेजस्वी, प्रकाशमान, बुद्धिमान, क्रूर, विकृत, भीषण, मंगल — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.

सौम्याय चैव पुण्याय धार्मिकाय शुभाय च। अवध्याय मृताङ्गाय नित्याय शाश्वताय च ।। ३५.

सोम्य, पुण्यवान, धर्मशील, शुभ, अजेय, मृत शरीर असलेला, शाश्वत, सनातन — अशा तुझ्या चरणांना नमस्कार.