वायुपुराणम्

चारुविन्ध्यश्च रुक्मिण्यां कन्या चारुमती तथा। सानुर्भानुस्तथाक्षश्च रोहितो मन्त्रयस्तथा ।। ३४.

रुक्मिणीच्या पोटी चारुविंध्य आणि कन्या चारुमती; सानु, भानु, अक्ष, रोहित आणि मंत्रय.

जरान्धकस्ताम्रवक्षा भौमरिश्च जरन्धमः। चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारो गरुडध्वजात् ।। ३४.

जरंधक, तांबऱ्या छातीचा, भौमारी आणि जरंधम या चार बहिणी गरुडध्वजापासून जन्माला आल्या.

भानुर्भौमरिका चैव ताम्रपर्णी जरन्धमा। सत्यभामासुतानेताञ्जाम्बवत्याः प्रजाः श्रृणु ।। ३४.

भानुर, भौमारिका, तांबऱ्यापर्णी आणि जरंधमा हे सत्यभामेचे पुत्र आहेत; आता जांबवतीच्या संततीबद्दल ऐक.

भद्रश्च भद्रगुप्तश्च भद्रविन्द्रस्तथैव च। सप्तबाहुश्च विख्यातः कन्या भद्रावती तथा। सम्बोधनी च विख्याता ज्ञेया जाम्बवतीसुताः ।। ३४.

भद्र, भद्रगुप्त, भद्रविंद्र आणि प्रसिद्ध सप्तबाहू; तसेच कन्या भद्रावती आणि ख्यातीस आलेली संबोधनी—हे सर्व जांबवतीचे मुले म्हणून ओळखले जातात.

संग्रामजिच्च शतजित् त न च सहस्रजित्। एते पुत्राः सुदेव्याश्च विष्वक्सेनस्य कीर्त्तिताः ।। ३४.

संग्रामजित, शतजित आणि सहस्रजित—हे सुदेवी आणि विश्वक्सेन यांचे पुत्र म्हणून सांगितले आहेत.

वृको वृकाश्वो वृकजिद्वृजिनी च सुराङ्गना। मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्याः प्रजास्त्विह ।। ३४.

वृक, वृकाश्व, वृकजित आणि स्वर्गसुंदरी वृजिनी; मित्रबाहू आणि सुनीथ—हे नाग्नजितीचे अपत्य आहेत.

एवमादीनि पुत्राणां सह स्राणि निबोधत। प्रयुतन्तु समाख्यातं वासुदेवस्य ये सुताः ।। ३४.

अशा प्रकारे या आणि इतर पुत्रांसह सर्वांची माहिती समजून घ्या; वसुदेवाच्या सर्व पुत्रांची संख्या सांगितली गेली आहे.

अयुतानि तथाष्टौ च शूरा रणविशारदाः। जनार्दनस्य वंशो वः कीर्त्तितोऽयं यथातथम् ।। ३४.

अशा प्रकारे आठ लक्ष शूर आणि युद्धात निपुण पुत्र होते; जनार्दनाच्या वंशाचे खरे स्वरूप तुम्हाला सांगितले आहे.

बृहती नर्तकोन्नेयी सुनये सङ्गता तथा । कन्या सा बृहदुच्छस्य शौनेयस्य महात्मनः ।। ३४.

बृहती, नर्तककन्या, सुनया आणि संगता—या कन्या बृहदुच्छ या शौनकपुत्र महात्म्याच्या मुली होत्या.

तस्याः पुत्रास्तु विख्याता स्त्रयः समितिशोभनाः । अङ्गदः कुमुदः श्वेतः कन्या श्वेता तथैव च ।। ३४.

तिचे तीन सुप्रसिद्ध आणि युद्धात पराक्रमी पुत्र होते—अंगद, कुमुद आणि श्वेत; आणि श्वेता नावाची एक कन्या देखील होती.

अवगाहश्च चित्रश्च शूरश्चित्रवरश्च यः। चित्रसेनः सुतश्चास्य कन्या चित्रवती तथा ।। ३४.

अवगाह, चित्र, शूर आणि चित्रवर; चित्रसेन हा देखील त्याचा पुत्र आणि चित्रवती नावाची कन्या होती.

तुम्बश्च तुम्बबाणश्च जनस्तम्बश्च तावुभौ। उपाङ्गस्य स्मृतौ द्वौ तु वज्रारः क्षिप्र एव च ।। ३४.

तुम्ब आणि तुम्बबाण, तसेच जनस्तंभ—हे दोघे उपांगाचे पुत्र म्हणून ओळखले जातात; वज्रार आणि क्षिप्र देखील.

भूरीन्द्रसेनो भूरिश्च गवेषस्य सुतावुभौ । युधिष्ठिरस्य कन्या तु सुतनुर्नाम विश्रुता ।। ३४.

भूरींद्रसेन आणि भूरी—हे दोघे गवेषाचे पुत्र होते; आणि युधिष्ठिराची कन्या सुतानूर म्हणून प्रसिद्ध होती.

तस्यामश्वसुतो जज्ञे वज्रो नाम महायशाः। वज्रस्य प्रतिबाहुस्तु सुचारुस्तस्य चात्मजः ।। ३४.

तिच्या पोटी अश्वसुताचा सुप्रसिद्ध पुत्र वज्र जन्मला; वज्राचा पुत्र प्रतिबाहु आणि त्याचा पुत्र सुचारू.

काश्मा सुपार्श्वं तनयं जज्ञे साम्बा तरस्विनम्। तिस्रः कोट्यस्तु पुत्राणां यादवानां महात्मनाम् ।। ३४.

काश्मेने साम्बाचा पराक्रमी पुत्र सुपार्श्व जन्माला घातला; आणि यदुवंशातील महात्म्यांच्या तीन कोटी पुत्र होते.

षष्टिंशतसहस्राणि वीर्य्यवन्तो महाबलाः। देवांशाः सर्व्व एवेह उत्पन्नास्ते महौजसः ।। ३४.

साठ हजार बलवान आणि सामर्थ्यशाली पुत्र, सर्वजण देवांश असलेले, येथे जन्मले आणि मोठ्या तेजाने युक्त होते.

दैवासुरे हता ये च असुरा वै महातपाः। इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधन्ते सर्व्वमानवान् । तेषामुत्सादनार्थन्तु उत्पन्ना यादवे कुले ।। ३४.

जे देव आणि महातपस्वी असुर मारले गेले, ते मानवांमध्ये जन्म घेऊन सर्व लोकांना त्रास देऊ लागले; त्यांचा नाश करण्यासाठी ते यदुवंशात जन्मले.

कुलानि दश चैकञ्च यादवानां महात्मनाम्। सर्व्वमककुलं यद्वद्वर्त्तते वैष्णवे कुले ।। ३४.

महात्मा यदुवंशीयांची दहा आणि एक अशी एकूण अकरा कुळे होती; सर्व अका वगैरे वैष्णव वंशात होते.

विष्णुस्तेषां प्रमाणे च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः । निदेशस्थायिभिस्तस्य बद्ध्यन्ते सर्वमानुषाः ।। ३४.

विष्णू स्वतः त्यांच्यात प्रमाण आणि अधिपती म्हणून स्थिर झाला होता; त्याच्या आज्ञेत राहणाऱ्यांनी सर्व माणसे बांधली गेली.

इति प्रसूतिर्वृष्णीनां समासव्यासयोगतः। कीर्त्तिता कीर्त्तनाच्चैव कीर्त्तिसिद्धिमभीप्सिताम् ।। ३४.

या प्रकारे वृष्णी कुळाचा उगम थोडक्यात आणि सविस्तर सांगितला आहे. हे सांगितल्यामुळे, ज्याला कीर्ती हवी आहे, त्याने ती मिळवावी, अशी इच्छा आहे.

मनुष्यप्रकृतीन् देवान् कीर्त्यमानान्निबोधत । सङ्कर्षणो वासुदेवः प्रद्युम्नः साम्ब एव च ।। ३५.

आता माणसांचे आणि देवांचे स्वरूप सांगितले जाते, ते लक्ष देऊन ऐका. संकर्षण, वासुदेव, प्रद्युम्न आणि सांब हे आहेत.

अनिरुद्धश्च पञ्चैते वंशवीराः प्रकीर्त्तिताः। सप्तर्षयः कुबेरश्च यक्षो मणिवरस्तथा ।। ३५.

अनिरुद्धसुद्धा—हे पाच जण वंशातील प्रसिद्ध वीर आहेत. सात ऋषी, कुबेर, यक्ष आणि मणिवर हे सुद्धा आहेत.

शालकी बदरश्चैव विद्वान् धन्वन्तरिस्तथा। नन्दिनश्च महादेवः शालङ्कायन उच्यते। आदिदेवस्तदा जिष्णुरेभिश्च सह दैवतैः ।। ३५.

शालकी, बडर, विद्वान धन्वंतरी, नंदिन जो महादेव आहे, शालंकायन असे ज्याला म्हणतात, आदिदेव आणि जिष्णु—हे सर्व देवतांसह आहेत.

विष्णुः किमर्थं सम्भूतः स्मृताः सम्भूतयः कति। भविष्याः कति वान्ये तु प्रादुर्भावा महात्मनः ।। ३५.

विष्णू कशासाठी जन्माला आला, त्याचे किती जन्म स्मरणात आहेत, आणि या महान आत्म्याचे भविष्यात किती अवतार होतील?

ब्रह्मक्षेत्रे युगान्तेषु किमर्थमिह जायते । पुनः पुनर्म्मनुष्येषु तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् ।। ३५.

ब्रह्माच्या क्षेत्रात युगांच्या शेवटी तो का जन्म घेतो? पुन्हा पुन्हा माणसांमध्ये तो का येतो? आम्ही विचारतो आहोत, ते आम्हाला सांग.

विस्तरेणैव सर्वाणि कर्म्माणि रिपुघातिनः। श्रोतुमिच्छामहे सम्यग् देहैः कृष्णस्य धीमतः ।। ३५.

शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, बुद्धिमान कृष्णाने आपल्या विविध देहांतून केलेली सर्व कर्मे आम्हाला सविस्तर ऐकायची आहेत.

कर्म्मणामानुपूर्व्यञ्च प्रादुर्भावाश्च ये प्रभो । या चास्य प्रकृतिः सूत ताश्चास्मान् वक्तुमर्हसि ।। ३५.

त्याची कर्मांची क्रमवारी, त्याचे अवतार आणि त्याचे स्वरूप—हे सर्व, सूत, आम्हाला सांगावे.

कथं स भगवान् विष्णुः सुरेष्वरिनिषूदनः। वसुदेवकुले धीमान् वासुदेवत्वमागतः ।। ३५.

तो भगवंत विष्णू, देवांचा शत्रू नाश करणारा, बुद्धिमान—तो वसुदेवाच्या घरात वासुदेव कसा झाला?

अमरैः सूत किं पुण्यं पुण्यकृद्भिरलंकृतम्। देवलोकं समुत्सृज्य मर्त्यलोकमिहागतः ।। ३५.

सूत, अमरांनी असे कोणते पुण्य केले की, पुण्यवानांनी सजवलेल्या देवलोकाचा त्याग करून तो या मर्त्यलोकात आला?