वायुपुराणम्

वसुदेवश्च तां भार्य्यामवाप्य मुदितोऽभवत्। कंसश्चास्यावधीत् पुत्रान् पापकर्म्मा वृथामतिः ।। ३४.

वसुदेवाला पत्नी मिळाल्यावर तो आनंदी झाला; पण कंस, पापी आणि मूर्ख, तिच्या मुलांना मारू लागला.

ऋषय ऊचुः ।। क एष वसुदेवश्च देवकी च यशस्विनी। नन्दगोपस्तु कस्त्वेष यशोदा च महायशाः। यो विष्णुं जनयामास या चैनं चाभ्यवर्द्धयत् ।। ३४.

ऋषी म्हणाले: हा वसुदेव कोण? ही यशस्विनी देवकी कोण? नंदगोप कोण आणि महायशस्वी यशोदा कोण? ज्यांनी विष्णूला जन्म दिला आणि वाढवले, ते कोण?

सूत ऊवाच।। पुरुषाः कश्यपस्यासन्नादित्यास्तु स्त्रियास्तथा। अथ कामान् महाबाहुर्देवक्याः समवर्द्धयत् ।। ३४.

सूतम्हणाले: पुरुष कश्यपाचे वंशज होते, स्त्रिया आदित्यांची; आणि इच्छेने, बलवान देवकीने त्याला वाढवले.

अचरत् स महीं देवः प्रविष्टो मानुषीं तनुम्। मोहयन् सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया ।। ३४.

तो देव मानव देह धारण करून पृथ्वीवर फिरला आणि आपल्या योगमायेने सर्व जीवांना मोहात पाडला.

नष्टे धर्म्मे तदा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले स्वयम्। कर्तुं धर्म्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् ।। ३४.

धर्म नष्ट झाल्यावर, विष्णू स्वतः वृष्णिकुळात जन्मला, धर्माची स्थापना आणि असुरांचा नाश करण्यासाठी.

आहृता रुक्मिणी कन्या सत्या नग्नजितस्तदा। सात्राजिती सत्यभामा जाम्बवत्यपि रोहिणी ।। ३४.

रुक्मिणी, सत्याजिताची कन्या सत्य, सत्राजिती, सत्यभामा, जांबवती आणि रोहिणी अशा वधू म्हणून आणल्या गेल्या.

शैब्या सुदेवी माद्री च सुशीला नाम चापरा। कालिन्दी मित्रविन्दा च लक्ष्मणा जालवासिनी ।। ३४.

शैब्या, सुदेवी, माध्री, दुसरी सुशीला, कालिंदी, मित्रविंदा, लक्ष्मणा आणि जालवासिनी.

एवमादीनि देवानां सहस्राणि च षोडश। चतुर्द्दश तु ये प्रोक्ता गणाश्चाप्सरसां दिवि । विचिन्त्य देवैः शक्रेण विशिष्टास्त्विह प्रेषिताः ।। ३४.

अशा प्रकारे, सोळा हजार देवकन्या आणि चौदा अप्सरांच्या गण, देव आणि इंद्र यांनी खास पाठवले.

पत्न्यर्थं वासुदेवस्य उत्पन्ना राजवेश्मसु। एताः पत्न्यो महाभागा विंष्वक्सेनस्य विश्रुताः ।। ३४.

वासुदेवासाठी पत्नी म्हणून त्या राजवाड्यांत जन्माला आल्या; या महाभाग्यशाली पत्नी विंष्वक्सेनाच्या म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

प्रद्युम्नश्चारुदेष्णश्च सुदेष्णः शरभस्तथा। चारुश्च चारुभद्रश्च भद्रचारुस्तथाऽपरः ।। ३४.

प्रद्युम्न, चारुदेष्ण, सुदेष्ण, शरभ, चारु, चारुभद्र आणि दुसरा भद्रचारु.

चारुविन्ध्यश्च रुक्मिण्यां कन्या चारुमती तथा। सानुर्भानुस्तथाक्षश्च रोहितो मन्त्रयस्तथा ।। ३४.

रुक्मिणीच्या पोटी चारुविंध्य आणि कन्या चारुमती; सानु, भानु, अक्ष, रोहित आणि मंत्रय.

जरान्धकस्ताम्रवक्षा भौमरिश्च जरन्धमः। चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारो गरुडध्वजात् ।। ३४.

जरंधक, तांबऱ्या छातीचा, भौमारी आणि जरंधम या चार बहिणी गरुडध्वजापासून जन्माला आल्या.

भानुर्भौमरिका चैव ताम्रपर्णी जरन्धमा। सत्यभामासुतानेताञ्जाम्बवत्याः प्रजाः श्रृणु ।। ३४.

भानुर, भौमारिका, तांबऱ्यापर्णी आणि जरंधमा हे सत्यभामेचे पुत्र आहेत; आता जांबवतीच्या संततीबद्दल ऐक.

भद्रश्च भद्रगुप्तश्च भद्रविन्द्रस्तथैव च। सप्तबाहुश्च विख्यातः कन्या भद्रावती तथा। सम्बोधनी च विख्याता ज्ञेया जाम्बवतीसुताः ।। ३४.

भद्र, भद्रगुप्त, भद्रविंद्र आणि प्रसिद्ध सप्तबाहू; तसेच कन्या भद्रावती आणि ख्यातीस आलेली संबोधनी—हे सर्व जांबवतीचे मुले म्हणून ओळखले जातात.

संग्रामजिच्च शतजित् त न च सहस्रजित्। एते पुत्राः सुदेव्याश्च विष्वक्सेनस्य कीर्त्तिताः ।। ३४.

संग्रामजित, शतजित आणि सहस्रजित—हे सुदेवी आणि विश्वक्सेन यांचे पुत्र म्हणून सांगितले आहेत.

वृको वृकाश्वो वृकजिद्वृजिनी च सुराङ्गना। मित्रबाहुः सुनीथश्च नाग्नजित्याः प्रजास्त्विह ।। ३४.

वृक, वृकाश्व, वृकजित आणि स्वर्गसुंदरी वृजिनी; मित्रबाहू आणि सुनीथ—हे नाग्नजितीचे अपत्य आहेत.

एवमादीनि पुत्राणां सह स्राणि निबोधत। प्रयुतन्तु समाख्यातं वासुदेवस्य ये सुताः ।। ३४.

अशा प्रकारे या आणि इतर पुत्रांसह सर्वांची माहिती समजून घ्या; वसुदेवाच्या सर्व पुत्रांची संख्या सांगितली गेली आहे.

अयुतानि तथाष्टौ च शूरा रणविशारदाः। जनार्दनस्य वंशो वः कीर्त्तितोऽयं यथातथम् ।। ३४.

अशा प्रकारे आठ लक्ष शूर आणि युद्धात निपुण पुत्र होते; जनार्दनाच्या वंशाचे खरे स्वरूप तुम्हाला सांगितले आहे.

बृहती नर्तकोन्नेयी सुनये सङ्गता तथा । कन्या सा बृहदुच्छस्य शौनेयस्य महात्मनः ।। ३४.

बृहती, नर्तककन्या, सुनया आणि संगता—या कन्या बृहदुच्छ या शौनकपुत्र महात्म्याच्या मुली होत्या.

तस्याः पुत्रास्तु विख्याता स्त्रयः समितिशोभनाः । अङ्गदः कुमुदः श्वेतः कन्या श्वेता तथैव च ।। ३४.

तिचे तीन सुप्रसिद्ध आणि युद्धात पराक्रमी पुत्र होते—अंगद, कुमुद आणि श्वेत; आणि श्वेता नावाची एक कन्या देखील होती.

अवगाहश्च चित्रश्च शूरश्चित्रवरश्च यः। चित्रसेनः सुतश्चास्य कन्या चित्रवती तथा ।। ३४.

अवगाह, चित्र, शूर आणि चित्रवर; चित्रसेन हा देखील त्याचा पुत्र आणि चित्रवती नावाची कन्या होती.

तुम्बश्च तुम्बबाणश्च जनस्तम्बश्च तावुभौ। उपाङ्गस्य स्मृतौ द्वौ तु वज्रारः क्षिप्र एव च ।। ३४.

तुम्ब आणि तुम्बबाण, तसेच जनस्तंभ—हे दोघे उपांगाचे पुत्र म्हणून ओळखले जातात; वज्रार आणि क्षिप्र देखील.

भूरीन्द्रसेनो भूरिश्च गवेषस्य सुतावुभौ । युधिष्ठिरस्य कन्या तु सुतनुर्नाम विश्रुता ।। ३४.

भूरींद्रसेन आणि भूरी—हे दोघे गवेषाचे पुत्र होते; आणि युधिष्ठिराची कन्या सुतानूर म्हणून प्रसिद्ध होती.

तस्यामश्वसुतो जज्ञे वज्रो नाम महायशाः। वज्रस्य प्रतिबाहुस्तु सुचारुस्तस्य चात्मजः ।। ३४.

तिच्या पोटी अश्वसुताचा सुप्रसिद्ध पुत्र वज्र जन्मला; वज्राचा पुत्र प्रतिबाहु आणि त्याचा पुत्र सुचारू.

काश्मा सुपार्श्वं तनयं जज्ञे साम्बा तरस्विनम्। तिस्रः कोट्यस्तु पुत्राणां यादवानां महात्मनाम् ।। ३४.

काश्मेने साम्बाचा पराक्रमी पुत्र सुपार्श्व जन्माला घातला; आणि यदुवंशातील महात्म्यांच्या तीन कोटी पुत्र होते.

षष्टिंशतसहस्राणि वीर्य्यवन्तो महाबलाः। देवांशाः सर्व्व एवेह उत्पन्नास्ते महौजसः ।। ३४.

साठ हजार बलवान आणि सामर्थ्यशाली पुत्र, सर्वजण देवांश असलेले, येथे जन्मले आणि मोठ्या तेजाने युक्त होते.

दैवासुरे हता ये च असुरा वै महातपाः। इहोत्पन्ना मनुष्येषु बाधन्ते सर्व्वमानवान् । तेषामुत्सादनार्थन्तु उत्पन्ना यादवे कुले ।। ३४.

जे देव आणि महातपस्वी असुर मारले गेले, ते मानवांमध्ये जन्म घेऊन सर्व लोकांना त्रास देऊ लागले; त्यांचा नाश करण्यासाठी ते यदुवंशात जन्मले.

कुलानि दश चैकञ्च यादवानां महात्मनाम्। सर्व्वमककुलं यद्वद्वर्त्तते वैष्णवे कुले ।। ३४.

महात्मा यदुवंशीयांची दहा आणि एक अशी एकूण अकरा कुळे होती; सर्व अका वगैरे वैष्णव वंशात होते.

विष्णुस्तेषां प्रमाणे च प्रभुत्वे च व्यवस्थितः । निदेशस्थायिभिस्तस्य बद्ध्यन्ते सर्वमानुषाः ।। ३४.

विष्णू स्वतः त्यांच्यात प्रमाण आणि अधिपती म्हणून स्थिर झाला होता; त्याच्या आज्ञेत राहणाऱ्यांनी सर्व माणसे बांधली गेली.