वायुपुराणम्

तस्माच्चाभिजितः पुत्र उत्पन्नस्तु पुनर्वसुः। अश्वमेधन्तु पुत्रार्थे आजहार नरोत्तमः ।। ३४.

त्याच्यापासून अभिजित नावाचा मुलगा झाला आणि त्याचा मुलगा पुनर्वसु. पुत्रप्राप्तीसाठी त्या उत्तम पुरुषाने अश्वमेध यज्ञ केला.

तस्य मध्येऽतिरात्रस्य सदोमध्यात्समुत्थितम्। ततस्तु विद्वान् धर्मज्ञो दाता यज्वा पुनर्वसुः ।। ३४.

त्या अतिरात्र यज्ञाच्या वेळी, यज्ञमंडपाच्या मध्यभागातून, विद्वान, धर्मनिष्ठ, दानशूर आणि यज्ञ करणारा पुनर्वसु प्रकट झाला.

तस्यापि पुत्रमिथुनं बाहुबाणाजितः किल। आहुकश्चाहुकी चैव ख्यातौ मतिमतांवरौ ।। ३४.

त्यालाही बाहीबाण आणि अजित ही जुळी मुले झाली; तसेच आहुक आणि आहुकी हे दोघेही ज्ञानी लोकांत प्रसिद्ध झाले.

इमांश्चोदाहरन्त्यत्र श्लोकान् प्रति तमाहुकम्। सोपासङ्गानुकर्षाणां सध्वजानां वरूथिनाम् ।। ३४.

इथे त्या आहुकाबद्दल, त्याच्या अनुयायांसह, ध्वज आणि सैन्य असणाऱ्यांविषयी श्लोक सांगितले जातात.

रथानां मेघघोषाणां सहस्राणि दशैव तु। नासत्यवादी त्वासीत्तु नायज्वा नासहस्रदः ।। ३४.

दहा हजार मेघासारखा गजर करणारे रथ होते; तो कधीही असत्य बोलत नसे, यज्ञ टाळत नसे किंवा कंजूषपणा करत नसे.

नाशुचिर्नाप्यधर्मात्मा नाविद्वान्न कृशोऽभवत्। आहुकस्य धृतिः पुत्र इत्येवमनु शुश्रुमः ।। ३४.

तो कधीही अपवित्र, अधार्मिक, अज्ञानी किंवा दुर्बल नव्हता; आहुकाचा मुलगा धृति याच्याबद्दल आम्ही असे ऐकले आहे.

श्वेतेन परिचारेण किशोरप्रतिमान् हयान्। अशीतियुक्तनियुतान्याहुकप्रतिमोऽव्रजत् ।। ३४.

पांढऱ्या सेवकासह आणि कोवळ्या अश्वांसारखे घोडे, ऐंशीजोडी जुंपलेले, असा आहुकासारखा एक पुढे गेला.

पूर्वस्यान्दिशि नागानां भोजस्य प्रतिरेजिरे। रूप्यकाञ्चनकक्षाणां सहस्राण्येकविंशतिः ।। ३४.

पूर्व दिशेला भोजाच्या एकवीस हजार हत्ती चमकत होते, त्यांना चांदी आणि सोन्याची कवचं घातली होती.

तावन्त्येव सहस्राणि उत्तरस्यान्तथा दिशि। भूमिपालस्य भोजस्य उत्तिष्ठेत् किङ्किणी किल ।। ३४.

उत्तर दिशेलाही तितकेच हजार bells भोज राजाच्या सैन्यात वाजत असत, असे सांगितले जाते.

आहुकश्चाहुकान्धाय स्वसारं त्वाहुकीन्ददौ। आहुकान्धस्य दुहिता द्वौ पुत्रौ सम्बभूवतुः ।। ३४.

आहुकाने आपली बहीण आहुकी हिला आहुकांधाला दिले; आहुकांधाच्या कन्येला दोन मुले झाली.

देवकश्चोग्रसेनश्च देवगर्भसमावुभौ । देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः ।। ३४.

देवक आणि उग्रसेन, हे दोघेही दिव्य तेजाने युक्त होते; देवकाच्या वीर कन्या देवतुल्य सौंदर्याने जन्मल्या.

देवानामपि देवश्च सुदेवो देवरञ्जिता। तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय संददौ ।। ३४.

देवतांमध्येही सुदेव श्रेष्ठ होता, तो देवांनी अलंकृत केला होता; त्यांच्या सात बहिणींचे लग्न वसुदेवाशी झाले.

वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता। श्रीदेवा शान्तिदेवा च महादेवा तथापरा ।। ३४.

वृकदेवा, उपदेवा, देवरक्षित, श्रीदेवा, शांतिदेवा, महादेवा आणि आणखी एक—ही त्यांची नावे होती.

सप्तमी देवकी तासां सुनामा चारुदर्शना। नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषान्तु पूर्वजः ।। ३४.

त्यांच्या सातव्या मुलीचे नाव देवकी होते, ती फार प्रसिद्ध आणि सुंदर होती. उग्रसेनाचे नऊ पुत्र होते, त्यात कंस सर्वात मोठा होता.

न्यग्रोधश्च सुनामा च कद्वशंकुश्च भूमयः। सूतनू राष्ट्रपालश्च युद्धतुष्टः सुपुष्टिमान् ।। ३४.

त्याच्या मुलांमध्ये न्यग्रोध, सुनाम, कद्व, शंकु, भूमय, सूतनू, राष्ट्रपाल, युद्धतुष्ट आणि सुपुष्टिमान हे होते.

तेषां स्वसारः पञ्चैव कर्मधर्मवती तथा। शताङ्क्रू राष्ट्रापाला च कङ्वा चैव वराङ्गना ।। ३४.

त्यांना पाच बहिणी होत्या — कर्मधर्मवती, शतांकृ, राष्ट्रपाला, कंग्वा आणि वरांगना ही उत्तम स्त्री.

उग्रसेनो महापत्यो विख्यातः कुकुरोद्भवः। कुकुराणामिमं वंशं धारयन्नमितौजसाम्। आत्मनो विपुलं वंशं प्रजावांश्च भवेन्नरः ।। ३४.

उग्रसेन हा महाप्रभू म्हणून प्रसिद्ध होता आणि तो कुकुर वंशाचा होता. या बलवान कुकुरांचा वंश जपणारा माणूस स्वतःच्या वंशात आणि संततीत भरभराट अनुभवतो.

भजमानस्य पुत्रस्तु रथिमुख्यो विदूरथः। राज्याधिदेवः शूरश्च विदुरश्च सुतोऽभवत् ।। ३४.

भजमानाचा पुत्र रथांमध्ये श्रेष्ठ विदूरथ होता. त्याला राज्याधिदेव, शूर आणि विदुर हे पुत्र झाले.

तस्य शूरस्य तु सुता जज्ञिरे बलवत्तराः । वातश्चैव निवातश्च शोणितः श्वेतवाहनः ।। ३४.

त्या शूराला बलवान असे पुत्र झाले — वात, निवात, शोनित आणि श्वेतवाहन.

शमी च गदवर्मा च निदातः शक्रशक्रजित्। शमिपुत्रः प्रतिक्षिप्तः प्रतिक्षिप्तस्य चात्मजः ।। ३४.

शमी, गदवर्मा, निदात, शक्रशक्रजित, शमीचा मुलगा प्रतिक्षिप्त आणि प्रतिक्षिप्ताचा स्वतःचा मुलगा हे होते.

स्वयम्भोजः स्वयम्भोजाद्धृदिकः सम्बभूव ह। हृदिकस्य सुतास्त्वासन् दश भीमपराक्रमाः ।। ३४.

स्वयंभोजाचा जन्म झाला आणि त्याच्यापासून हृदिक उत्पन्न झाला. हृदिकाचे दहा पुत्र होते, ते सर्व अत्यंत पराक्रमी होते.

कृतवर्मा कृतस्तेषां शतधन्वा तु मध्यमः। देवार्हश्च वनार्हश्च भिषग् द्वैतरथश्च यः ।। ३४.

त्यांच्यात कृतवर्मा मोठा होता, कृत त्यातला एक, शतधन्वा मधला, तसेच देवार्ह, वनार्ह, भिषग आणि द्वैतरत हेसुद्धा होते.

सुदान्तश्च धियान्तश्च नकवान् कनकोद्भवः। देवार्हस्य सुतो विद्वान् जज्ञे कम्बलबर्हिषः ।। ३४.

सुदांत, धियांत, नकवान आणि कनकोद्भव हे होते. देवार्हाचा विद्वान पुत्र कंबलबार्हिष याचा जन्म झाला.

असमौजाः सुतस्तस्य सुमहौजाश्च विश्रुतः। अजावपुत्राय ततः प्रददावसमौजसे। सुदंष्ट्रञ्च सुरूपञ्च कृष्ण इत्यन्धकाः स्मृताः ।। ३४.

त्याचा पुत्र असमौजा, जो फार प्रसिद्ध आणि बलवान होता. असमौजाला संतान नव्हते म्हणून त्याला सुदंष्ट्र, सुरूप आणि कृष्ण हे अंधक वंशातील पुत्र दिले गेले.

अन्धकानामिमं वंशं कीर्त्तयानस्तु नित्यशः। आत्मानो विपुलं वंशं लभते नात्र संशयः ।। ३४.

जो कोणी या अंधक वंशाचा नेहमी पाठ करतो, त्याला स्वतःच्या वंशात मोठी भरभराट मिळते—यात काहीच शंका नाही.

अस्मक्यां जनयामास शूरो वै देवमानुषिम्। माष्यान्तु जनयामास शूरो वै देवमीढुषम् ।। ३४.

शूराने असमकीपासून एक दिव्य-मानवी मुलगा जन्माला घातला आणि माष्यापासून दिव्य आणि कीर्तीमान असा पुत्र झाला.

भाष्यान्तु जज्ञिरे शूराद्भोजायां पुरुषा दश। वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुन्दुभिः ।। ३४.

शूर आणि भाष्या यांच्यापासून भोजांमध्ये दहा पुरुष जन्मले; त्यात वसुदेव, जो महाबाहू आणि पूर्वी आनकदुंदुभी म्हणून ओळखला जात असे.

जज्ञे तस्य प्रसूतस्य दुन्दुभिः प्राणदद्दिवि। आनकानाञ्च संह्रादः सुमहानभवद्दिवि ।। ३४.

त्याच्या जन्मावेळी आकाशात डमरू आणि नगारे वाजले, आणि स्वर्गात मोठा गजर झाला.

पपात पुष्पवर्षञ्च शूरस्य भवने महत्। मनुष्यलोके कृत्स्नेऽपि रूपे नास्ति समो भुवि ।। ३४.

शूराच्या घरात मोठ्या प्रमाणात फुलांचा वर्षाव झाला; संपूर्ण मानवजगतात त्याच्या सौंदर्याला पृथ्वीवर कोणीही तोड नव्हता.