वायुपुराणम्

स्वाहेः पुत्रोऽभवद्राजा रशादुर्ददतां वरः। घृतम्प्रसूतमिच्छन्ति रशादोरग्र्यमात्मजम् ।। ३३.

स्वाहीपासून एक पुत्र, राजा रशादू, श्रेष्ठ दाता, जन्मला; रशादूचा जो श्रेष्ठ पुत्र आहे, जो तुपातून जन्मला, त्याची इच्छा करणारे त्याला शोधतात.

महाक्रतुभिरीजे स विविधैराप्तदक्षिणैः। चित्रैश्चित्ररथस्तस्य पुत्र कर्म्मभिरन्वितः ।। ३३.

त्याने मोठ्या यज्ञांनी, विविध आणि उदार दक्षिणा दिलेल्या यज्ञांनी, स्वतःला पवित्र केलं; त्याचा मुलगा चित्ररथ आपल्या अद्भुत कृत्यांनी प्रसिद्ध झाला.

एवं चित्ररथो वीरो यज्ञान् विपुलदक्षिणान्। शशबिन्दुः परं वृत्तो राजर्षीणामनुष्ठितः ।। ३३.

अशा रीतीने पराक्रमी चित्ररथाने भरपूर दक्षिणा असलेले यज्ञ केले; शशबिंदू हा राजर्षींमध्ये आपल्या उत्तम वागणुकीमुळे प्रसिद्ध झाला.

चक्रवर्त्ती महासत्त्वो महावीर्यो बहुप्रजः। तत्रानुवंशश्लोकोऽयं यस्मिन् गीतः पुराविदैः ।। ३३.

तो चक्रवर्ती राजा होता, मोठ्या सामर्थ्याचा, शौर्यवान आणि अनेक संतती असलेला; त्याच्याबद्दल प्राचीन ऋषींनी हा वंशपरंपरागत श्लोक गायला.

शशबिन्दोस्तु पुत्राणां शतानामभवच्छतम्। धीमतामनुरूपाणां भूरिद्रविणतेजसाम् ।। ३३.

शशबिंदूला शंभर मुलं होती, ती सर्व बुद्धिमान, योग्य आणि भरपूर संपत्ती व तेज असलेली होती.

तेषां षट् च प्रधानास्तु पृथुषाट्का महाबलाः। पृथुश्रवा पृथुयशाः पृथुधर्म्मा पृथुञ्जयः ।। ३३.

त्यांच्यात सहा मुलं प्रमुख आणि अत्यंत बलवान होती: पृथुषाट्क, पृथुश्रवा, पृथुयशा, पृथुधर्म, पृथुंजय.

पृथुकीर्त्तिः पृथुन्दाता राजानः शाशिबिन्दवाः। शंसन्ति च पुराणानि पार्थश्रवसमन्तरम्। अन्तरः स पुरा यस्तु यज्ञस्य तनयोऽभवत् ।। ३३.

पृथुकीर्ती आणि पृथुंदाता हे देखील शशिबिंदूंच्या घराण्यातील राजे होते; पुराणांत सांगितलं आहे की, पार्थश्रवस सोडून, अंतर हा यज्ञातून जन्मलेला मुलगा होता.

उशना सुतधर्म्मात्मा अवाप्य पृथिवीमिमाम्। आजहाराश्वमेधानां शतमुत्तमधार्म्मिकः ।। ३३.

धर्मशील उशना याने ही पृथ्वी मिळवून, शंभर उत्तम आणि धर्मयुक्त अश्वमेध यज्ञ केले.

मरुत्तस्तस्य तनयो राजर्षीणामनुष्ठितः। वीरः कम्बलबर्हिस्तु मरुत्ततनयः स्मृतः ।। ३३.

त्याचा मुलगा मरुत्त हा राजर्षींमध्ये प्रसिद्ध झाला; मरुत्ताचा मुलगा वीर कंबलबार्ही म्हणून ओळखला जातो.

पुत्रस्तु रुक्मकवचो विद्वान् कम्बलवर्हिषः। निहत्य रुक्मकवचः पुरा कवचिनो रणे ।। ३३.

कंबलबार्हीचा विद्वान मुलगा रुक्मकवच होता; प्राचीन काळी रुक्मकवचाने रणात कवचिनांना पराभूत केलं.

धन्विनो निशितैर्बाणैरवाप श्रियमुत्तमाम्। ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तमश्वमेधमहायशाः ।। ३३.

त्या धनुर्धारीने तीक्ष्ण बाणांनी उत्तम संपत्ती मिळवली; अश्वमेधासाठी प्रसिद्ध असलेल्या त्याने ब्राह्मणांना भरपूर धन दिलं.

राज्ञस्तु रुक्मकवचादपरावृत्त्य वीरहाः। जज्ञिरे पञ्च पुत्रास्तु महासत्त्वा महाबलाः ।। ३३.

राजा रुक्मकवचाने वीरहत्येपासून दूर राहिल्यावर, त्याला पाच मोठ्या सामर्थ्याचे आणि बलवान पुत्र झाले.

रुक्मेषुः पृथुरुक्मश्च ज्यामघः परिघो हरिः। परिघञ्च हरिञ्चैव विदेहे स्थापयत्पिता ।। ३३.

रुक्मेषु, पृथुरुक्म, ज्यामघ, परिघ आणि हरि; त्यांचा वडील परिघ आणि हरि यांना विदेह देशात स्थापन केला.

ब्रह्मेषुरभवद्राजा पृथुरुक्मस्तदाश्रयः। तेभ्यः प्रव्रजितो राज्या ज्ज्यामघोऽभवदाश्रमे ।। ३३.

ब्रह्मेषु राजा झाला, पृथुरुक्माच्या आधाराने; ज्यामघाने राज्य सोडून आश्रमात वास केला.

प्रशान्तस्तु वने घोरे ब्राह्मणेनावबोधितः। जगाम धनुरादाय देशमध्यं रथी ध्वजी ।। ३३.

भयंकर वनात शांत झाल्यावर, एका ब्राह्मणाने त्याला समजावलं; मग तो धनुष्य घेऊन, रथ व ध्वजासह, देशाच्या मध्यभागी गेला.

नर्म्मदानूप एकाकी मेकलावृत्तिका अपि। ऋक्षवन्तं गिरिं गत्वा शुक्तिमन्यामथाविशत् ।। ३३.

नर्मदेच्या काठी, मेकल प्रदेशात एकटा असताना, तो ऋक्षवंत पर्वत गेला आणि पुढे शुक्तिमानमध्ये प्रवेश केला.

ज्यामघस्याभवद्भार्या शैभ्या बलवती भृशम्। अपुत्रोऽपि स वै राजा भार्यामन्यां न विन्दति ।। ३३.

ज्यामघाची पत्नी शैभ्या ही अत्यंत बलवान होती; राजा असूनही त्याला मूल नव्हतं, तरी त्याने दुसरी पत्नी घेतली नाही.

तस्यासीद्विजयो युद्धे ततः कन्यामवाप सः। भार्यामुवाच राजा स स्नुषेति तु नरेश्वरः ।। ३३.

त्याला युद्धात विजय मिळाला आणि त्यानंतर एक कन्या मिळाली; राजा आपल्या पत्नीला म्हणाला, 'ही आपली सून आहे.'

एवमुक्ताब्रवीदेवं काम्ये यन्ते स्नुषेति सा। यस्ते जनिष्यते पुत्रस्तस्य भार्या भविष्यति ।। ३३.

असं ऐकून ती म्हणाली, 'ठीक आहे, ती आपली सून असो; तुझ्या पोटी जो मुलगा जन्माला येईल, ती त्याची पत्नी होईल.'

तस्य सा तपसोग्रेण शैब्या वैशं प्रसूयत । पुत्रं विदर्भं सुभगा शैब्या परिणता सती ।। ३३.

शैब्याने कठोर तप करून, तिच्या पोटी विदर्भ नावाचा पुत्र जन्माला आला. शैब्या ही सती आणि पुण्यवती होती.

राजपुत्रौ तु विद्वांसौ स्नुषायां क्रथुकौशिकौ। पुत्रौ विदर्भोऽजनयच्छूरौ रणविशारदौ ।। ३३.

विदर्भाने आपल्या सूनबाईपासून क्रथु आणि कौशिक हे दोन विद्वान आणि युद्धात कुशल असे पुत्र जन्माला घातले.

लोमपादं तृतीयन्तु पश्चाज्जज्ञे सुधार्मिकः। लोम पादात्मजोवस्तुराहृतिस्तस्य चात्मजः ।। ३३.

नंतर तिसरा पुत्र लोमपाद हा धर्मनिष्ठ जन्मला. लोमपादाचा पुत्र अवस्तुर आणि त्याचा पुत्र आहृत झाला.

कौशिकस्य चिदिः पुत्रस्तस्माच्चैद्या नृपाः स्मृताः । क्रथोर्विदर्भपुत्रस्तु कुन्तिस्तस्यात्मजोऽभवत् ।। ३३.

कौशिकाचा पुत्र चिदी झाला, ज्याच्यापासून चेद्य राजे ओळखले जातात. क्रथुचा विदर्भापासून कुंती नावाचा पुत्र झाला, आणि कुंतीचा पुत्रही कुंतीच होता.

कुन्तेर्धृष्टसुतो जज्ञे पुरोधृष्टः प्रतापवान् । धृष्टस्य पुत्रो धर्मात्मा निर्वृतिः परवीरहा ।। ३३.

कुंतीपासून धृष्ट नावाचा पराक्रमी पुत्र जन्मला, ज्याला पुरोधृष्ट म्हणतात. धृष्टाचा पुत्र धर्मात्मा आणि शत्रूंचा संहार करणारा निर्वृती झाला.

तस्य पुत्रो दशार्हस्तु महाबलपराक्रमः। दशर्हस्य सुतो व्योमा ततो जीमूत उच्यते ।। ३३.

त्याचा पुत्र दशार्ह हा महान बलवान आणि पराक्रमी होता. दशार्हाचा पुत्र व्योम आणि त्याच्यापासून जीमूत उत्पन्न झाला.

जीमूतपुत्रो विकृतिस्तस्य भीमरथः सुतः. अथ भीमरथस्यासीत् पुत्रो रथवरः किल ।। ३३.

जीमूताचा पुत्र विकृति आणि त्याचा पुत्र भीमरथ झाला. भीमरथाचा पुत्र रथवर म्हणून प्रसिद्ध झाला.

दाता धर्म्मरतो नित्यं शीलसत्यपरायणः। तस्य पुत्रो नवरथस्ततो दशरथः स्मृतः ।। ३३.

रथवर नेहमी दानशूर, धर्मनिष्ठ आणि उत्तम स्वभावाचा व सत्यप्रिय होता. त्याचा पुत्र नवरथ आणि नंतर त्याच्यापासून दशरथ झाला.

तस्य चैकादशरथः शकुनिस्तस्य चात्मजः। तस्मात् करम्भको धन्वी देवरातोऽभवत्ततः ।। ३३.

त्याच्यापासून एकादशरथ आणि त्याचा पुत्र शकुनी झाला. त्याच्यापासून धनुर्धारी करंभक आणि नंतर देवरात झाला.

देवक्षत्रोऽभवद्राजा देवरातिर्म्महायशाः। देवक्षत्रसुतो जज्ञे देवनः क्षत्रनन्दनः ।। ३३.

देवरात हा तेजस्वी राजा देवक्षत्र म्हणून झाला. देवक्षत्राचा पुत्र देवन हा क्षत्रवंशाचा आनंद वाढवणारा झाला.