वायुपुराणम्

महासत्रमवाप्नोति गणानामधिपो भवेत्। सम्पूर्णामृद्धिमाप्नोति योऽष्टम्यां कुरुते नरः ।। १९.

तो मोठ्या यज्ञाला प्राप्त होतो आणि समूहांचा स्वामी बनतो; जो अष्टमीला करतो त्याला पूर्ण समृद्धी मिळते.

श्राद्धं नवम्यां कुर्वाण ऐश्वर्य्यं कांक्षितां स्त्रियम्। कुर्वन् दशम्यां तु नरो ब्राह्मीं श्रियमवाप्नुयात् ।। १९.

जो नवमीला श्राद्ध करतो त्याला ऐश्वर्य आणि इच्छित पत्नी मिळते; आणि जो दशमीला करतो त्याला ब्राह्मी समृद्धी प्राप्त होते.

वेदांश्चैवाप्नुयात् सर्वान् प्रणाशमेनसस्तथा। एकादश्यां परं दानमैश्वर्य्यं सततं तथा ।। १९.

त्याला सर्व वेद मिळतात आणि पापांचा नाश होतो; एकादशीला केलेल्या दानाने श्रेष्ठ दान आणि कायमचे राज्य मिळते.

द्वादश्यां राष्ट्रलाभं तु जयमाहुर्वसूनि च । प्रजां बुद्धिं पशून् मेधां स्वातन्त्र्यं पुष्टिमुत्तमाम् । दीर्घमायुरथैश्वर्य्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् ।। १९.

द्वादशीला राज्य, विजय आणि संपत्ती मिळते; त्रयोदशीला संतती, बुध्दी, जनावरे, मेधा, स्वातंत्र्य, उत्तम पोषण, दीर्घायुष्य आणि ऐश्वर्य मिळते.

युवानश्च मृता यस्य गृहे तेषां प्रदापयेत्। शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां दद्याच्चतुर्दशीम् ।। १९.

ज्यांच्या घरी तरुण मरण पावले असतील, त्यांच्यासाठी श्राद्ध करावे; आणि जे शस्त्राने मारले गेले असतील, त्यांच्यासाठी चतुर्दशीला श्राद्ध करावे.

तथा विषमजातानां यमलानां तु सर्वशः । अमावास्यां प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्य्याच्छुचिः सदा ।। १९.

अशुभ परिस्थितीत जन्मलेल्यांसाठी आणि जुळ्या भावंडांसाठी, अमावस्येला नेहमी शुद्धतेने आणि काळजीपूर्वक श्राद्ध करावे.

सर्व्वान् कामानवाप्नोति स्वर्गमानन्त्यमश्नुते । ऋतं दद्यादमावास्यां सोममाप्यायनं महत् ।। १९.

जो अमावस्येला सत्याने मोठ्या आणि पोषक सोमाचा यज्ञ करतो, तो सर्व इच्छा पूर्ण करतो आणि अनंत स्वर्गसुख मिळवतो.

एवमाप्यायितः सोमस्त्रीँल्लोकान् धारयिष्यति। सिद्धचारणगन्धर्व्वैः स्तूयमानस्तु नित्यशः ।। १९.

अशा प्रकारे पोषित झालेला सोम तीनही लोकांना आधार देतो, आणि सिद्ध, चारण, गंधर्व यांच्या नेहमी स्तुतीस पात्र ठरतो.

स्तवैः पुष्पैर्मनोज्ञैश्च सर्व्वकामपरिच्छदैः। नृत्य वादित्रगीतैश्च ह्यप्सरोभिः सहस्रशः ।। १९.

सुंदर स्तोत्रे, मनोहारी फुले, सर्व इच्छित वस्तू, तसेच हजारो अप्सरांनी केलेले नृत्य, वाद्य आणि गीते याने त्याची पूजा केली जाते.

उपक्रीडैर्व्विमानैस्तु पितृभक्तं दृढव्रतम्। स्तुवन्ति देवगन्धर्व्वाः सिद्धसङ्घाश्च तं सदा ।। १९.

खेळ, विमान आणि पितरांवरील दृढ भक्ती यामुळे देव, गंधर्व आणि सिद्धांचे समुदाय त्याची नेहमी स्तुती करतात.

पितृभक्तस्त्वमावस्यां सर्वान् कामानवाप्नुयात्। प्रत्यक्षमर्चितास्तेन भवन्ति पितरः सदा ।। १९.

जो अमावस्येला पितरभक्तीने कर्म करतो, तो सर्व इच्छा पूर्ण करतो; त्याच्यामुळे पितरांना नेहमी प्रत्यक्ष पूजन मिळते.

पितॄदेवा मघा यस्मात् तस्मात्तास्वक्षयं स्मृतम्। पित्र्यं कुर्व्वन्ति तस्यां तु विशेषेण विचक्षणः ।। १९.

पितर हे मघा नक्षत्राचे देव आहेत म्हणून ते अक्षय मानले जाते; म्हणून ज्ञानी लोक त्या दिवशी विशेष श्राद्ध करतात.

तस्मान्मघां वै वाञ्छन्ति पितरो नित्यमेव हि । पितॄदैवतभक्ता ये तेऽपि यान्ति परां गतिम् ।। १९.

म्हणूनच पितर नेहमी मघा नक्षत्राची इच्छा करतात; पितरांच्या देवतेवर भक्ती असलेलेही उच्च अवस्था प्राप्त करतात.

बृहस्पतिरुवाच।। यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शश(शिव)बिन्दवे। तानि मे श्रृणु कार्त्स्न्येन नक्षत्रेषु पृथक् पृथक् ।। २०.

बृहस्पती म्हणाले: यमाने शिवाला (शशबिंदूला) जी श्राद्धे शिकवली, ती प्रत्येक नक्षत्रानुसार मी तुला सविस्तर सांगतो, ऐक.

श्राद्धं यः कृत्तिकायोगे करोति सततं नरः। अग्नीनाधाय सापत्यो जायते स गतज्वरः ।। २०.

जो पुरुष नेहमी कृतिका नक्षत्रात अग्नी प्रज्वलित करून श्राद्ध करतो, त्याला पुत्रसंपत्ती मिळते आणि तो रोगमुक्त राहतो.

अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्येनौजस्विता भवेत् । प्रायशः क्रूरकर्म्मा तु चार्द्रायां श्राद्धमाचरेत् ।। २०.

अपत्याची इच्छा असलेल्याने रोहिणी नक्षत्रात, शीतल चंद्राच्या योगाने श्राद्ध केले तर त्याला बल मिळते; पण कठोर कर्म करणाऱ्यांसाठी आर्द्रा नक्षत्रात श्राद्ध करावे.

क्षेत्रभागी भवेत् पुत्री श्राद्धं कुर्व्वन् पुनर्व्वसौ। धनधान्यसमाकीर्णः पुत्रपौत्रसमाकुलः ।। २०.

पुनर्वसू नक्षत्रात श्राद्ध केल्याने जमीन आणि कन्या मिळतात, धनधान्याने समृद्धी येते आणि पुत्र-पौत्रांनी घर भरते.

तुष्टिकामः पुनस्तिष्ये श्राद्धं कुर्वीत मानवः। आश्लेषासु पितॄनार्च्य वीरान् पुत्रानवाप्नुयात् ।। २०.

समाधानाची इच्छा असलेल्याने पुष्य नक्षत्रात श्राद्ध करावे; आश्लेषा नक्षत्रात पितरांची पूजा केल्यास वीर पुत्र मिळतात.

श्रेष्ठो भवति ज्ञातीनां मघासु श्राद्धमाचरन्। फल्गुनीषु पितॄनार्च्य सौभाग्यं लभते नरः ।। २०.

जो मघा नक्षत्रात श्राद्ध करतो, तो आपल्या नात्यात श्रेष्ठ ठरतो; फाल्गुनी नक्षत्रात पितरांची पूजा केल्याने मनुष्याला सौभाग्य मिळते.

प्रधानशीलः सापत्य उत्तरासु करोति यः। स सत्सु मुख्यो भवति हस्ते यस्तर्पयेत्पितॄन् ।। २०.

जो उत्तरा नक्षत्रात मुख्य आचरणाने आणि पुत्रांसह श्राद्ध करतो, तो सज्जनांत प्रमुख होतो; हस्त नक्षत्रात पितरांना तृप्त केल्याने तो सर्वांत मोठा ठरतो.

चित्रायां चैव यः कुर्यात् पश्येद्रूपवतः सुतान्। स्वातिना चैव यः कुर्याद्विद्वाँल्लाभमवाप्नुयात् ।। २०.

चित्रा नक्षत्रात श्राद्ध केल्याने सुंदर पुत्र दिसतात; स्वाती नक्षत्रात केले तर विद्वानांची संगत मिळते.

पुत्रार्थन्तु विशाखासु श्राद्धमीहेत मानवः। अनुराधासु कुर्व्वाणो नरश्चक्रं प्रवर्त्तयेत् ।। २०.

पुत्रप्राप्तीची इच्छा असलेल्याने विशाखा नक्षत्रात श्राद्ध करावे; अनुराधा नक्षत्रात केले तर मनुष्याचे भाग्यचक्र सुरू होते.

आधिपत्यं लभेच्छ्रैष्ठ्यं ज्येष्ठायां सततं तु यः। मूलेनारोग्यमिच्छन्ति आषाढासु महद्यशः ।। २०.

जो नेहमी ज्येष्ठा नक्षत्रात श्राद्ध करतो, त्याला प्रभुत्व आणि श्रेष्ठता मिळते; मूल नक्षत्रात आरोग्याची इच्छा करतात; आषाढा नक्षत्रात मोठा कीर्ती मिळते.

आषाढाभिश्चोत्तराभिर्वीतशोको भवेन्नरः। श्रवणायां सुलोकेषु प्राप्रुयात् परमां गतिम् ।। २०.

उत्तराषाढा आणि श्रवण या नक्षत्रांमध्ये श्राद्ध केल्यास मनुष्याच्या दुःखाचा नायनाट होतो; श्रवणात श्राद्ध केल्याने तो उत्तम लोकांमध्ये श्रेष्ठ स्थान मिळवतो.

राज्यभाग्वै धनिष्ठासु प्राप्नुयाद्विपुलं धनम्। श्राद्धं त्वभिजिता कुर्वन् विन्दतेऽजाविकं फलम् ।। २०.

धनिष्ठा नक्षत्रात श्राद्ध केल्याने राजसुख आणि विपुल धन मिळते; अभिजित नक्षत्रात श्राद्ध केल्यास अजातशत्रू मार्गाचे फळ मिळते.

नक्षत्रे वारुणे कुर्व्वन् भिषक्सिद्धिमवाप्नुयात्। पूर्व्वे प्रोष्ठपदे कुर्व्वन् विन्दतेऽजाविकं फलम् ।। २०.

वरुण नक्षत्रात श्राद्ध केल्याने औषधोपचारात सिद्धी मिळते; पूर्वप्रोष्ठपदा नक्षत्रात श्राद्ध केल्याने अजातशत्रू मार्गाचे फळ मिळते.

उत्तरास्वनतिक्रम्य विन्देद्घा वै सहस्रशः। बहुरूपकृतं द्रव्यं विन्देत् कुर्व्वंस्तु रेवतीम्। अश्वांश्चैवाश्विनीयुक्तो भरण्यामायुरुत्तमम् ।। २०.

उत्तर नक्षत्रांमध्ये श्राद्ध केल्यास हजारो गायी मिळतात; रेवतीत विविध प्रकारचे धन मिळते, अश्विनीमध्ये घोडे मिळतात, आणि भरणीमध्ये उत्तम आयुष्य प्राप्त होते.

इमं श्राद्धविधिं कुर्व्वञ्छशबिन्दुर्महीमिमाम्। कृत्स्नां तु लेभे स कृत्स्नां लब्धा च प्रशशंस तम् ।। २०.

हा श्राद्धविधी करून शशबिंदूने ही संपूर्ण पृथ्वी मिळवली; सर्व काही मिळवल्यावर त्याने या विधीचे मोठ्या आदराने स्तुती केली.

इति श्रीमहापुराणे वायुप्रोक्ते नक्षत्रविशेषे श्राद्धफलवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे वायुपुराणातील वायूद्वारे सांगितलेल्या नक्षत्रविशेष श्राद्धफळांचे वर्णन असलेला विसावा अध्याय समाप्त झाला.